Luật Định danh điện tử: Mở rộng "danh tính số" cho nền kinh tế

Bộ Công an đang tổ chức lấy ý kiến đối với hồ sơ dự án Luật Định danh và xác thực điện tử. Điểm đáng chú ý của dự thảo không chỉ nằm ở việc hoàn thiện cơ chế định danh đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân mà còn mở rộng phạm vi định danh sang hàng hóa, tài sản, tài sản số, quyền tài sản, dịch vụ số và các giao dịch trong môi trường số.

Nếu được thông qua, đây sẽ là bước chuyển từ việc sử dụng định danh điện tử chủ yếu để thay thế giấy tờ truyền thống sang xây dựng một hạ tầng danh tính số phục vụ quản lý nhà nước, phát triển kinh tế số và các giao dịch điện tử.

Theo dự thảo, mỗi đối tượng được định danh sẽ được cấp một mã định danh duy nhất, bảo đảm không trùng lặp. Đối với cơ quan, tổ chức và cá nhân, danh tính điện tử có giá trị pháp lý tương đương việc cung cấp, sử dụng hoặc xuất trình giấy tờ, tài liệu chứa thông tin đó khi thực hiện thủ tục hành chính, dịch vụ công và các giao dịch theo quy định của pháp luật.

Đáng chú ý, dự thảo còn quy định việc liên kết danh tính điện tử giữa các chủ thể tham gia giao dịch nhằm phục vụ xác thực, truy vết và xác định trách nhiệm pháp lý khi cần thiết. Đồng thời, kết quả xác thực điện tử được ghi nhận, lưu trữ và có thể được sử dụng làm nguồn chứng cứ theo quy định của pháp luật về tố tụng. Đây được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng pháp lý quan trọng để thúc đẩy các giao dịch điện tử trong thời gian tới.

Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp, Luật sư Nguyễn Trọng Hiệp - Giám đốc Công ty Luật HPVN, cho rằng việc mở rộng phạm vi định danh điện tử là bước tiến quan trọng trong quá trình hoàn thiện hạ tầng pháp lý phục vụ chuyển đổi số.

Theo Luật sư Hiệp, điểm mới của dự thảo không chỉ là mở rộng đối tượng được định danh mà còn tạo cơ sở để hình thành một hệ thống danh tính số thống nhất, kết nối nhiều hoạt động trong môi trường số.

"Việc mở rộng đối tượng định danh sang hàng hóa, tài sản, tài sản số, quyền tài sản và các giao dịch điện tử không chỉ phục vụ công tác quản lý nhà nước mà còn góp phần nâng cao khả năng xác thực, liên kết thông tin và hỗ trợ truy xuất nguồn gốc. Đây cũng là tiền đề quan trọng để giảm chi phí xác minh, hạn chế rủi ro và gia tăng niềm tin trong các giao dịch trên môi trường số", Luật sư Nguyễn Trọng Hiệp nhận định.

Theo luật sư, việc danh tính điện tử của cơ quan, tổ chức và cá nhân được công nhận có giá trị pháp lý tương đương giấy tờ trong nhiều hoạt động sẽ góp phần giảm việc xuất trình hồ sơ giấy, hạn chế tình trạng khai báo lặp lại thông tin, qua đó tiết kiệm thời gian và chi phí cho người dân, doanh nghiệp khi thực hiện thủ tục hành chính cũng như các giao dịch điện tử.

Tuy nhiên, cùng với việc mở rộng phạm vi ứng dụng của danh tính điện tử, yêu cầu bảo vệ dữ liệu cá nhân và bảo đảm an toàn hệ thống cũng cần được quan tâm tương xứng.

"Một hệ thống định danh điện tử chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi người dân và doanh nghiệp có niềm tin rằng dữ liệu của mình được quản lý an toàn, sử dụng đúng mục đích và có cơ chế bảo vệ khi xảy ra rủi ro. Vì vậy, dự thảo cần tiếp tục làm rõ trách nhiệm của các chủ thể tham gia hệ thống, cơ chế khai thác, chia sẻ dữ liệu cũng như phương án xử lý khi xảy ra lộ lọt dữ liệu hoặc danh tính điện tử bị chiếm đoạt, sử dụng trái phép", Luật sư Nguyễn Trọng Hiệp phân tích.

Bên cạnh đó, luật sư cho rằng việc kết nối giữa Cơ sở dữ liệu quốc gia, các cơ sở dữ liệu chuyên ngành và hệ thống định danh điện tử cần được thực hiện trên nguyên tắc đúng thẩm quyền, đúng mục đích và bảo đảm quyền riêng tư của chủ thể dữ liệu. Đây là điều kiện quan trọng để vừa nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, vừa bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân và doanh nghiệp.

Theo Luật sư Nguyễn Trọng Hiệp, việc xây dựng hệ thống định danh và xác thực điện tử thống nhất sẽ tạo nền tảng cho Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số.

"Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả trên thực tế, cùng với hạ tầng công nghệ, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế bảo vệ dữ liệu, bảo đảm an toàn hệ thống và củng cố niềm tin của người dân, doanh nghiệp đối với các giao dịch số", luật sư nhấn mạnh.