Công nghệ

Áp lực tài chính khi triển khai trí tuệ nhân tạo (AI) đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) là rất lớn. Theo tính toán của ông Võ Thanh Mỹ, Nhà sáng lập, CEO Navee, Chủ tịch Chi hội Truyền thông số miền Nam, mỗi nhân sự trung bình tiêu tốn khoảng từ 5 đến 6 triệu đồng cho một tháng, tổng ngân sách hằng năm để duy trì công cụ trí tuệ nhân tạo lên tới khoảng 70 triệu đồng cho mỗi lao động. Khi quy mô doanh nghiệp đạt đến hàng trăm nhân sự, tổng số tiền đầu tư cho AI sẽ là một con số rất cao, tạo ra gánh nặng tài chính lớn. Điều này buộc các đơn vị kinh doanh vừa và nhỏ phải đối mặt với bài toán tối ưu nguồn vốn khi chuyển đổi công nghệ.

Bên cạnh chi phí, sự phức tạp về mặt hạ tầng kỹ thuật cũng tạo ra thử thách lớn. Một hệ thống AI hoàn chỉnh được cấu thành bởi cấu trúc nhiều lớp phức tạp. Theo tiêu chuẩn kỹ thuật, hệ thống này bao gồm hạ tầng năng lượng và trung tâm dữ liệu, hạ tầng chip tính toán, hạ tầng dữ liệu và kết nối, lớp mô hình trí tuệ nhân tạo, cùng lớp ứng dụng. Bên cạnh đó, hệ thống còn đòi hỏi thêm các lớp bổ sung là quản lý dữ liệu, bảo mật tuân thủ và đo lường hiệu quả. Thực tế cho thấy, các doanh nghiệp có quy mô nhỏ gặp nhiều khó khăn để tự xây dựng, tích hợp và vận hành một hệ thống kỹ thuật đa tầng như vậy.

Thêm vào đó, sự thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao làm gia tăng khó khăn cho doanh nghiệp. Số liệu từ báo cáo của TopDev chỉ ra rằng, Việt Nam đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt khoảng 30% nhân sự cấp cao phụ trách triển khai công nghệ. Đội ngũ kỹ sư và quản lý chuyên sâu khan hiếm khiến việc áp dụng giải pháp gặp nhiều trở ngại. Nếu thiếu một đội ngũ nhân sự được đào tạo bài bản để làm chủ và vận hành hệ thống, hoạt động đầu tư công nghệ sẽ không thể đem lại hiệu quả thực tế. Doanh nghiệp không thể khai thác tối đa công nghệ nếu thiếu những người vận hành có năng lực chuyên môn phù hợp.

Mặc dù phải đối mặt với nhiều khó khăn về chi phí và nhân sự, doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam sở hữu những thế mạnh lớn từ yếu tố con người. Thực tế chứng minh nguồn nhân lực lao động tại Việt Nam có năng lực tiếp nhận công nghệ nhanh. Lực lượng lao động trẻ hiện nay sở hữu kỹ năng công nghệ tiệm cận với trình độ chung của thế giới. Khả năng tự học hỏi và làm chủ các công cụ công nghệ mới giúp rút ngắn thời gian tiếp cận công nghệ, tạo tiền đề để doanh nghiệp chuyển đổi hiệu quả.

Song song với năng lực tự thân của nguồn nhân lực, hạ tầng số từ phía chính quyền đang được khẩn trương hoàn thiện nhằm hỗ trợ khu vực tư nhân. Theo thông tin từ bà Võ Thị Trung Trinh, Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số TP HCM, chính quyền thành phố đang đầu tư hoàn thiện hạ tầng dữ liệu dùng chung và thực thi chiến lược quản trị dữ liệu. Những bước chuẩn bị hạ tầng này hướng tới việc tạo lập một nền tảng kỹ thuật vững chắc để hỗ trợ người dân và khối doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Sự đồng hành từ cơ quan quản lý giúp giảm nhẹ gánh nặng xây dựng hạ tầng ban đầu cho doanh nghiệp.

Để tối ưu hóa nguồn lực, khối doanh nghiệp vừa và nhỏ cần một hướng tiếp cận khác. Theo bà Võ Thị Trung Trinh, các doanh nghiệp này nên hướng tới mô hình dịch vụ “AI cho thuê” (AI as a Service). Mô hình dịch vụ này giúp khối doanh nghiệp vừa và nhỏ tiếp cận công nghệ hiệu quả, đạt được tỷ suất hoàn vốn (ROI) thực tế. Để tối ưu hóa hạ tầng kỹ thuật, doanh nghiệp chủ động lựa chọn lớp công nghệ cần tập trung nhất, sau đó sử dụng dịch vụ từ các đối tác hoặc nhà cung cấp để hoàn thiện hệ thống thay vì tự đầu tư toàn bộ ngay từ đầu.

Về phương thức vận hành thực tế, các đơn vị kinh doanh thực hiện tùy biến và địa phương hóa các dịch vụ AI cho từng ngành chuyên biệt như truyền thông hoặc sản xuất. Doanh nghiệp đặt mục tiêu kinh doanh làm trọng tâm để thử nghiệm, xác định rõ mức đóng góp vào doanh thu thực tế thay vì chạy theo xu hướng công nghệ. Quá trình này bắt đầu từ những bước nhỏ nhất để tiến tới thay thế dần toàn bộ quy trình vận hành của tổ chức. Về bài toán nhân sự, doanh nghiệp tập trung đào tạo đội ngũ nhân sự tinh nghệ để vận hành hiệu quả các công cụ sẵn có từ các hãng công nghệ lớn. Cách tiếp cận này giúp giảm chi phí đào tạo và khai thác tối đa nguồn lực có sẵn.

Ở góc độ quản lý nhà nước, việc chia sẻ thông tin hỗ trợ doanh nghiệp SME đổi mới sáng tạo, đồng thời các chương trình hỗ trợ phù hợp được xây dựng để đồng hành khi doanh nghiệp gặp khó khăn trong quá trình chuyển đổi. Để giải quyết mối e ngại về an toàn thông tin và nguy cơ mất kiểm soát dữ liệu của tổ chức khi đưa lên môi trường số, TP HCM đang thử nghiệm hệ sinh thái AI Platform với ứng dụng AI có chủ quyền. Thử nghiệm này tạo lập một môi trường vận hành an toàn, tin cậy cho cộng đồng doanh nghiệp.

Tương lai ứng dụng AI của doanh nghiệp vừa và nhỏ phụ thuộc vào việc chủ động hành động thực tế. Doanh nghiệp lựa chọn chủ động thử nghiệm từ các bước nhỏ nhất trong quy trình vận hành hằng ngày. Đồng thời, các đơn vị kinh doanh tận dụng hiệu quả nguồn lực hỗ trợ từ hạ tầng dữ liệu mở của chính quyền kết hợp với mô hình dịch vụ từ các đối tác công nghệ lớn. Sự phối hợp giữa việc chủ động thử nghiệm quy mô nhỏ và các chương trình hỗ trợ hạ tầng dữ liệu mở từ chính quyền thành phố tạo ra động lực thúc đẩy doanh nghiệp phát triển bền vững. Lộ trình này giúp doanh nghiệp vừa và nhỏ chuyển đổi công nghệ an toàn và hiệu quả.

Quân Bảo