Nguồn vốn dành cho các startup hướng tới người tiêu dùng tại Đông Nam Á đã giảm mạnh khi nhà đầu tư ngày càng ưu tiên AI, trung tâm dữ liệu và các mô hình B2B.
Các startup tập trung vào người tiêu dùng tại Đông Nam Á đang chứng kiến dòng vốn chảy vào các dự án trí tuệ nhân tạo (AI). Theo Tracxn, nguồn vốn dành cho các công ty hướng tới người tiêu dùng chỉ đạt 580 triệu USD trong nửa đầu năm 2026, giảm mạnh so với 6 tỷ USD năm 2022.
Sự chuyển dịch này diễn ra rất rõ rệt. Chỉ riêng trong nửa đầu năm 2026, DayOne, một nhà vận hành trung tâm dữ liệu, đã huy động được 4,5 tỷ USD, tương đương hơn một nửa tổng nguồn vốn mà các startup trong khu vực huy động được trong cùng kỳ.
Yoona, thương hiệu băng vệ sinh hữu cơ của Indonesia, là một ví dụ điển hình cho thực tế mới này. CEO Susanna Angraini cho biết trước đây, quy mô thị trường nội địa lớn của Indonesia đã đủ sức hấp dẫn các nhà đầu tư. Nhưng hiện nay, trước khi rót vốn, họ yêu cầu doanh nghiệp phải có kế hoạch mở rộng ra toàn khu vực.
Công ty đã tìm được một nhà đầu tư dẫn dắt vòng gọi vốn pre-Series A, nhưng gặp khó khăn trong việc thu hút thêm các nhà đầu tư khác.
Bốn năm trước, các startup thương mại điện tử thực phẩm tại Indonesia có thể huy động 120 triệu USD ở vòng Series C. Các chuỗi cà phê như Kopi Kenangan từng hoàn tất vòng gọi vốn 96 triệu USD năm 2021, sau khi huy động 109 triệu USD vào năm trước đó.
Tuy nhiên, Melanie Tng, chuyên gia phân tích tại PitchBook, cho rằng chi phí thu hút khách hàng đã tăng lên, trong khi con đường từ mở rộng quy mô đến đạt lợi nhuận ngày càng trở nên khó đoán. Cạnh tranh gay gắt hơn, còn các nền tảng kỹ thuật số hướng tới người tiêu dùng, vốn từng được kỳ vọng sẽ nhanh chóng giành thị phần, giờ đây phải đối mặt với sự hoài nghi từ các nhà đầu tư.
Nguồn vốn gần đây chủ yếu tập trung vào những cái tên đã có vị thế trên thị trường. Công ty cung cấp dịch vụ mua trước, trả sau (BNPL) Atome huy động được 81 triệu USD, trong khi nền tảng mua bán ô tô đã qua sử dụng Carsome huy động 30 triệu USD.
Với những doanh nghiệp mới hơn, tiêu chuẩn đang được nâng cao. Startup thương mại điện tử ngành làm đẹp Konvy của Thái Lan huy động được 22 triệu USD vào tháng 5, nhưng đây được xem là một trường hợp khá cá biệt.
Kevin Wijaya, Giám đốc tại CyberAgent Capital, cho biết khi nguồn vốn đầu tư mạo hiểm truyền thống bị siết chặt, một số startup tiêu dùng đã phải tìm đến vốn vay, nhà đầu tư thiên thần và các văn phòng quản lý tài sản gia đình (family office).
Các startup đang phải thích nghi. GoRocky, một công ty healthtech của Philippines kinh doanh các sản phẩm chăm sóc tóc và thuốc giảm cân, đã chuyển từ chiến lược định giá cao cấp sang hướng tiếp cận phù hợp hơn với khả năng chi trả của tầng lớp trung lưu. Công ty hiện đưa ra các kế hoạch trả góp kéo dài hơn nhằm duy trì sản lượng bán hàng.
Flash Coffee, chuỗi cà phê theo mô hình ưu tiên nền tảng số, thậm chí đã chuyển đổi hoàn toàn mô hình kinh doanh. Những người sáng lập đóng cửa hoạt động tại Singapore, Hàn Quốc, bán mảng kinh doanh tại Thái Lan vào năm 2023, sau đó ra mắt một doanh nghiệp mới hỗ trợ các công ty trong lĩnh vực thực phẩm và đồ uống xây dựng ứng dụng di động mang thương hiệu riêng. Chuỗi Flash Coffee vẫn đang hoạt động tại Indonesia.
Kumu, từng được định vị là nền tảng livestream hàng đầu Philippines, hiện đang thử nghiệm dịch vụ gán nhãn dữ liệu, trong đó trả tiền cho người dùng để xử lý dữ liệu. Công ty từng huy động hơn 100 triệu USD từ các nhà đầu tư, trong đó có General Atlantic và Openspace Ventures.
Vài năm trước, Kumu còn cạnh tranh trực tiếp với TikTok, nhưng hiện đã tụt lại phía sau các nền tảng mạng xã hội lớn. Đồng sáng lập KC Montero mô tả hướng đi mới là biến những người livestream thành một lực lượng lao động AI có năng lực.
Các quỹ đầu tư mạo hiểm khẳng định startup tiêu dùng vẫn có chỗ đứng trong bức tranh đầu tư của Đông Nam Á. Theo Nikko Guiam, chuyên viên đầu tư cấp cao tại Founders Launchpad của Philippines, yếu tố nhân khẩu học của khu vực vẫn là điểm hút lớn.
Trong khi đó, chuyên gia Wijaya của CyberAgent Capital cho rằng người tiêu dùng vẫn là động lực chính của các nền kinh tế Đông Nam Á. Vì vậy, dù AI đang có sức hấp dẫn lớn, lĩnh vực tiêu dùng vẫn khó có thể bị các nhà đầu tư bỏ qua.
