Các startup hàng đầu trong lĩnh vực xe điện (EV) tại Đông Nam Á đã huy động tổng cộng 622 triệu USD vốn cổ phần được công bố kể từ năm 2016.
Theo báo cáo do Tracxn, nền tảng dữ liệu và phân tích thị trường vốn tư nhân, công bố ngày 24/8, số liệu trên bao gồm 16 startup được thành lập từ năm 2016 trở đi tại Singapore, Indonesia, Việt Nam và Thái Lan.
Danh sách gồm các doanh nghiệp đã huy động ít nhất 5 triệu USD vốn cổ phần lũy kế, hoạt động trong nhiều lĩnh vực như xe máy điện, xe thương mại và phương tiện đường thủy chạy điện, dịch vụ pin, hạ tầng sạc và các nền tảng di chuyển.
Tracxn đánh giá Đông Nam Á là một trung tâm năng động cho đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực EV, được hỗ trợ bởi quá trình đô thị hóa, các chương trình thúc đẩy xe điện của chính phủ, mức độ sử dụng EV ngày càng tăng và hệ sinh thái khu vực đang mở rộng.
Trên toàn cầu, 843 doanh nghiệp trong lĩnh vực này đã huy động tổng cộng 113,3 tỷ USD trong suốt quá trình hoạt động. Trong đó, châu Á có 271 startup, với tổng số vốn huy động đạt 43,7 tỷ USD, theo dữ liệu của Tracxn.
Trong số 16 doanh nghiệp Đông Nam Á được thống kê, 8 công ty có trụ sở tại Singapore, 4 công ty ở Indonesia và 2 công ty tại Việt Nam cũng như Thái Lan.
Khoảng cách càng lớn nếu xét về lượng vốn huy động. Cộng các số liệu theo từng doanh nghiệp trong bảng xếp hạng của Tracxn cho thấy các startup có trụ sở tại Singapore đã huy động khoảng 387 triệu USD, tương đương gần 62% tổng vốn của cả nhóm. Indonesia đứng thứ hai với 165 triệu USD, tiếp đến là Việt Nam với 56 triệu USD và Thái Lan với 14 triệu USD.
Nguồn vốn cũng tập trung vào một số ít doanh nghiệp. Startup Beam Mobility của Singapore dẫn đầu với 135 triệu USD, tiếp theo là công ty xe điện thương mại SingAuto với 95 triệu USD và Neuron Mobility với 78 triệu USD.
Dat Bike của Việt Nam, có trụ sở tại Đà Nẵng, đứng thứ tư với 51 triệu USD vốn huy động, xếp trên Alva của Indonesia với 50 triệu USD và Charged với 48 triệu USD. Selex Motors, startup Việt Nam còn lại trong danh sách, có trụ sở tại Hà Nội, đã huy động 5 triệu USD.
Các doanh nghiệp sản xuất EV chiếm nhóm đông nhất xét về số lượng công ty, phản ánh vai trò quan trọng của xe máy trong hệ thống giao thông Đông Nam Á.
Dat Bike, Alva, Charged, Maka Motors, ION Mobility, Scorpio Electric, Sleek và Selex đều hoạt động trong phân khúc này. Một số doanh nghiệp kết hợp sản xuất phương tiện với cung cấp dịch vụ pin.
Cơ cấu nguồn vốn cũng cho thấy các nhà đầu tư đang đặt cược vào hệ sinh thái hạ tầng hỗ trợ quá trình điện hóa giao thông.
Beam và Neuron hoạt động theo mô hình Mobility-as-a-Service (MaaS), tức cung cấp dịch vụ di chuyển trên nền tảng, và đã huy động tổng cộng 213 triệu USD.
Swap của Indonesia và Oyika của Singapore tập trung vào mô hình Battery-as-a-Service (BaaS), cung cấp pin dưới dạng dịch vụ. Trong khi đó, Charge+ của Singapore và Haup của Thái Lan tập trung vào hạ tầng sạc xe điện.
Danh sách nhà đầu tư cũng khá đa dạng. Peak XV Partners, Jungle Ventures, GSR Ventures, TVS Motor và Horizons Ventures nằm trong số các nhà đầu tư tổ chức và nhà đầu tư chiến lược rót vốn vào các doanh nghiệp trong nhóm.
Các nhà đầu tư khác được Tracxn nêu tên gồm Affirma Capital, Hana Ventures, Square Peg, AC Ventures, East Ventures, Qiming Venture Partners và ADB Ventures.
Dù đã huy động được lượng vốn đáng kể, ngành EV tại Đông Nam Á vẫn đang ở giai đoạn đầu của quá trình phát triển. Một nửa trong số 16 doanh nghiệp, tương đương 8 công ty, hiện mới ở vòng Seed hoặc Series A.
Tracxn nhận định bức tranh này cho thấy một hệ sinh thái còn non trẻ đang định hình thế hệ tiếp theo của ngành giao thông và di chuyển.
Từ góc độ thị trường, điều này cho thấy cuộc đua xe điện tại Đông Nam Á không còn chỉ xoay quanh việc sản xuất phương tiện, mà đang mở rộng sang các lĩnh vực hỗ trợ như pin, trạm sạc, nền tảng di chuyển và mô hình cung cấp dịch vụ. Đây cũng là những mắt xích có thể tạo ra dư địa tăng trưởng dài hạn khi nhu cầu điện hóa giao thông trong khu vực tiếp tục gia tăng.
Tuy nhiên, việc phần lớn doanh nghiệp vẫn đang ở giai đoạn Seed hoặc Series A cho thấy hệ sinh thái EV Đông Nam Á còn cần thêm thời gian và nguồn vốn để mở rộng quy mô.
Khả năng xây dựng hạ tầng, kiểm soát chi phí, mở rộng thị trường và đạt hiệu quả kinh doanh sẽ là những yếu tố quyết định startup nào có thể vượt qua giai đoạn thử nghiệm để trở thành những doanh nghiệp dẫn dắt thị trường trong tương lai.
