Kiến nghị
VCCI kiến nghị hoàn thiện cơ chế giá và an toàn trong Luật Cấp, thoát nước
VCCI đề nghị làm rõ cơ chế giá, trách nhiệm bảo vệ nguồn nước, ứng phó sự cố và các quy định chuyển tiếp nhằm bảo đảm hoạt động cấp, thoát nước ổn định.
Bộ Xây dựng đang xây dựng Dự án Luật Cấp, thoát nước. Đây là đạo luật đầu tiên điều chỉnh một cách tổng thể lĩnh vực này tại Việt Nam nhằm thiết lập khung pháp lý thống nhất, nâng cao chất lượng dịch vụ, thúc đẩy xã hội hóa đầu tư và phát triển hệ thống cấp, thoát nước bền vững.
Góp ý Hồ sơ chính sách của Dự án Luật Cấp, thoát nước (Dự thảo), trên cơ sở ý kiến của doanh nghiệp, hiệp hội, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đánh giá các chính sách được đề xuất cơ bản hợp lý, có tính toàn diện, bao phủ những vấn đề quan trọng của hoạt động cấp, thoát nước.
Trong đó, các chính sách đã đề cập từ quy hoạch, đầu tư, quản lý, vận hành, khai thác hệ thống đến bảo đảm nguồn lực phát triển. Tuy nhiên, VCCI cho rằng để giải quyết những hạn chế, vướng mắc hiện nay, đồng thời tạo cơ sở cho hoạt động đầu tư, vận hành và khai thác hiệu quả, cần tiếp tục hoàn thiện một số nội dung.
Trước hết, VCCI nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm an ninh, an toàn nguồn nước thô và hạ tầng kỹ thuật cấp nước.
Theo VCCI, hoạt động cấp, thoát nước có tác động trực tiếp và rất lớn đến người dân, tổ chức sử dụng dịch vụ. Vì vậy, các quy định cần đủ rõ và mạnh để bảo vệ nguồn nước, đặc biệt là nguồn nước thô và hệ thống hạ tầng kỹ thuật cấp nước.
Cụ thể, VCCI đề nghị quy định rõ trách nhiệm phối hợp liên ngành trong bảo vệ nguồn nước thô và đới phòng hộ lấy nước, bảo đảm đồng bộ với Luật Tài nguyên nước. Bộ Nông nghiệp và Môi trường cần có trách nhiệm kiểm soát chất lượng nước thải sinh hoạt, công nghiệp sau xử lý trước khi xả vào lưu vực sông.
Đồng thời, cần thiết lập cơ chế cảnh báo sớm và chia sẻ dữ liệu quan trắc nguồn nước mặt theo thời gian thực giữa cơ quan quản lý nhà nước và đơn vị cấp nước, nhất là đối với các nguy cơ như rò rỉ, xâm nhập mặn, sự cố tràn hóa chất.
Một vấn đề khác được VCCI lưu ý là sự giao cắt giữa hệ thống cấp, thoát nước với các công trình hạ tầng kỹ thuật khác. Theo đó, các công trình giao thông, điện lực, viễn thông... khi thi công có ảnh hưởng đến hành lang bảo vệ công trình cấp, thoát nước cần phải thỏa thuận giải pháp kỹ thuật và chịu sự giám sát trực tiếp của đơn vị vận hành.
VCCI cũng đề nghị chủ đầu tư dự án giao thông phải lập đầy đủ chi phí bồi thường, di dời, hoàn trả và bảo đảm công năng của công trình cấp, thoát nước bị ảnh hưởng, không để việc thi công làm gián đoạn dịch vụ cung cấp cho người sử dụng.
Một nội dung được cộng đồng doanh nghiệp đặc biệt quan tâm là cơ chế giá nước sạch và giá dịch vụ thoát nước.
Theo VCCI, chính sách về huy động, quản lý và sử dụng hiệu quả nguồn lực nhà nước, nguồn lực xã hội cho đầu tư phát triển hệ thống cấp, thoát nước; đồng thời hoàn thiện cơ chế giá và hỗ trợ để hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, nhà đầu tư, đơn vị cung cấp dịch vụ và người sử dụng là cần thiết.
Tuy nhiên, để cơ chế giá thực sự tạo điều kiện cho doanh nghiệp duy trì và tái đầu tư hệ thống, VCCI đề nghị sửa nguyên tắc tính giá nước từ “bù đắp chi phí hợp lý, hợp lệ” thành “bảo đảm tính đúng, tính đủ chi phí thực tế phát sinh hợp lý, hợp lệ và lợi nhuận định mức theo quy định pháp luật”.
Theo VCCI, cách tiếp cận này sẽ giúp doanh nghiệp có nguồn tích lũy để tái đầu tư, bảo trì hệ thống và duy trì chất lượng dịch vụ ổn định.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp đề nghị thiết lập cơ chế rà soát giá nước hằng năm và có cơ chế điều chỉnh tương ứng với biến động của thị trường khi các chi phí đầu vào chính tăng từ 5% trở lên.
Đáng chú ý, trong trường hợp chính quyền quyết định giữ giá nước thấp hơn phương án tính đúng, tính đủ nhằm thực hiện mục tiêu an sinh xã hội hoặc kiềm chế lạm phát, VCCI đề nghị có cơ chế cấp bù phần chênh lệch kịp thời từ ngân sách địa phương.
VCCI cũng đề nghị giới hạn mức độ bù chéo giữa giá nước sinh hoạt và giá nước phục vụ các mục đích khác, nhằm tránh tạo gánh nặng quá lớn lên chi phí sản xuất của doanh nghiệp sử dụng nước, đồng thời bảo đảm cạnh tranh bình đẳng giữa các đơn vị cấp nước tại những địa bàn khác nhau.
Ngoài ra, VCCI cũng đưa ra góp ý về ứng phó sự cố khẩn cấp và phân định rõ ranh giới trách nhiệm; quản lý tài sản bàn giao, số hóa công trình và bảo mật thông tin… Đồng thời, VCCI đề nghị cơ quan soạn thảo quan tâm là các quy định chuyển tiếp khi Luật mới có hiệu lực.