Kinh tế địa phương

Sự bứt phá này không chỉ đến từ bức tranh tổng quan hạ tầng logistics hiện đại và chính sách đồng hành sát sao của chính quyền thành phố, mà quan trọng hơn hết là nhờ sự chủ động linh hoạt, dám đầu tư, đổi mới công nghệ của cộng đồng doanh nghiệp xuất nhập khẩu trên địa bàn.

Bứt phá từ nội lực

Theo báo cáo kinh tế - xã hội của UBND thành phố Hải Phòng, tính chung 7 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu của thành phố ước đạt 36,8 tỷ USD, tăng 10% so với cùng kỳ năm 2025 và hoàn thành 70,8% kế hoạch cả năm. Bức tranh xuất nhập khẩu của Hải Phòng ghi nhận sự tham gia sôi động của hơn 3.200 doanh nghiệp trực tiếp hoạt động trong lĩnh vực xuất nhập khẩu. Các nhóm hàng chủ lực tiếp tục bứt phá gồm điện tử và linh kiện điện tử, máy móc thiết bị, dệt may và giày dép.

Cơ cấu hàng hóa xuất khẩu chuyển dịch rõ nét theo hướng tăng tỷ trọng các sản phẩm công nghiệp chế biến, chế tạo có hàm lượng công nghệ cao. Về thị trường, châu Á vẫn là đối tác truyền thống lớn nhất với các quốc gia trọng điểm như Hàn Quốc, Trung Quốc, Nhật Bản. Đồng thời, thành phố cũng ghi nhận sự tăng trưởng tích cực khi các doanh nghiệp bắt đầu vươn rộng sang các thị trường còn nhiều dư địa như Trung Đông và Bắc Phi.

Để có được kết quả này, hệ thống hạ tầng logistics đóng vai trò như mạch máu giao thương, tạo điều kiện quan trọng cho hoạt động xuất nhập khẩu. Chia sẻ với Diễn đàn Doanh nghiệp, ông Lê Tất Quốc Anh - Phó Giám đốc Công ty Cổ phần Logistics Sao Đỏ cho biết, từ đầu năm đến nay, hoạt động xuất nhập khẩu của doanh nghiệp tương đối ổn định nhờ nhu cầu giao thương, sản xuất và lưu chuyển hàng hóa tiếp tục được duy trì, đặc biệt ở các nhóm hàng công nghiệp, máy móc thiết bị.

Tuy nhiên, thị trường hiện nay đặt ra những yêu cầu ngày càng khắt khe. Để giữ vững đơn hàng và mở rộng thị trường, doanh nghiệp không thể chỉ trông chờ vào lợi thế về giá mà phải liên tục nâng cao năng lực cạnh tranh. Trong đó, công nghệ, chất lượng dịch vụ, tiến độ giao hàng và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế ngày càng trở thành những yếu tố mang tính quyết định. Đứng trước làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu cùng các hàng rào kỹ thuật ngày càng nghiêm ngặt, việc đứng yên đồng nghĩa với nguy cơ tự loại mình khỏi cuộc chơi.

Đối với doanh nghiệp logistics, công nghệ hiện đại không chỉ giúp tối ưu chi phí, nâng cao năng suất mà còn là công cụ quan trọng để số hóa, tự động hóa quy trình, kiểm soát dữ liệu và bảo đảm tính minh bạch trong toàn bộ chuỗi cung ứng. Bên cạnh đó, các thị trường lớn ngày càng đặt ra yêu cầu cao hơn về sản xuất xanh, giảm phát thải carbon và truy xuất nguồn gốc. Việc chuẩn hóa quy trình theo các tiêu chuẩn ESG, ISO cùng năng lực cung cấp dịch vụ ổn định sẽ trở thành nền tảng quan trọng để doanh nghiệp xây dựng uy tín lâu dài với các đối tác.

Ông Quốc Anh nhấn mạnh, trong cuộc cạnh tranh toàn cầu hóa, doanh nghiệp Việt không thể chỉ đặt mục tiêu đi cùng thị trường, mà phải chủ động thay đổi để đi trước thị trường, tạo dựng vị thế bền vững trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Song song với hạ tầng kết nối, năng lực sản xuất của các doanh nghiệp chế biến, chế tạo chính là nền tảng cốt lõi giúp hàng hóa Hải Phòng duy trì sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Sự phục hồi và tăng trưởng ổn định của hơn 1.800 doanh nghiệp sản xuất xuất khẩu trên địa bàn là minh chứng rõ nét cho tinh thần vượt khó và khả năng thích ứng linh hoạt.

Điển hình trong nhóm ngành thực phẩm chế biến, Công ty Bánh đậu xanh Đại Phú là một ví dụ tiêu biểu cho chiến lược mở rộng thị trường gắn liền với đổi mới công nghệ. Chia sẻ với Diễn đàn Doanh nghiệp, ông Phạm Trí Hiếu - Phó Giám đốc Công ty Bánh đậu xanh Đại Phú cho biết, doanh nghiệp ghi nhận tốc độ tăng trưởng ấn tượng trong 8 tháng đầu năm với dòng sản phẩm chủ lực là bánh đậu xanh truyền thống.

Doanh thu xuất khẩu của công ty hiện đã đạt khoảng 75-80% kế hoạch cả năm 2026. Mức tăng trưởng khả quan này đạt được nhờ việc duy trì nguồn cầu ổn định từ các đối tác phân phối quốc tế lâu năm, kết hợp với hiệu ứng tích cực sau khi Đại Phú trực tiếp tham gia Hội chợ Thực phẩm Quốc tế 2026 tại Quảng Châu (Trung Quốc).

Bên cạnh mở rộng thị trường, Đại Phú đặc biệt chú trọng nâng cao năng lực sản xuất và chuẩn hóa quy trình chất lượng nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của đối tác quốc tế. Để đáp ứng sản lượng lớn, công ty đã hoàn thiện cơ sở nhà xưởng mới từ cuối năm 2025. Đồng thời, quy trình kiểm soát chất lượng đang được số hóa mạnh mẽ thông qua việc đánh giá và ứng dụng các công nghệ hiện đại như hệ thống kiểm tra bao bì đóng gói tự động và hệ thống dây chuyền tự động thế hệ thứ 3, đảm bảo sản phẩm xuất xưởng đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe nhất của đối tác nước ngoài.

Nếu năng lực sản xuất là nền tảng nội lực thì thị trường và khả năng tận dụng các hiệp định thương mại tự do (FTA) chính là đòn bẩy giúp hàng hóa Hải Phòng vươn xa. Tại Công ty cổ phần May Hai, một doanh nghiệp dệt may hàng đầu thành phố với quy mô sản xuất lớn, hoạt động xuất khẩu tiếp tục duy trì đà ổn định. Phần lớn sản phẩm của doanh nghiệp được xuất khẩu sang các thị trường khó tính như EU và Hoa Kỳ.

Theo ông Đỗ Nam Hải - Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần May Hai, việc khai thác hiệu quả các FTA không chỉ giúp doanh nghiệp mở rộng thị trường, đảm bảo việc làm bền vững cho hàng nghìn lao động, mà còn góp phần nâng tầm vị thế của ngành dệt may Việt Nam trên trường quốc tế. Tuy nhiên, ưu đãi thuế quan chỉ là điều kiện cần. Để biến cơ hội thành lợi thế dài hạn, doanh nghiệp bắt buộc phải không ngừng đổi mới công nghệ, chuẩn hóa quy trình sản xuất và chủ động thích ứng linh hoạt với những tiêu chuẩn kỹ thuật ngày càng khắt khe từ các thị trường ngách.

Tối ưu hóa môi trường thể chế và hạ tầng

Cùng với những nỗ lực tự thân của cộng đồng doanh nghiệp, chính quyền thành phố Hải Phòng đã và đang chủ động triển khai hàng loạt giải pháp thiết thực nhằm kiến tạo môi trường kinh doanh thông thoáng, hỗ trợ tối đa cho hoạt động xuất nhập khẩu. Thành phố đã ban hành kế hoạch triển khai Chiến lược Cộng đồng kinh tế ASEAN tại Việt Nam giai đoạn 2026 - 2030 và 2031 - 2035 trên địa bàn, đồng thời tăng cường kết nối thương mại, logistics, thương mại điện tử và đẩy mạnh khả năng tham gia vào mạng lưới sản xuất khu vực.

Minh chứng rõ nét cho những nỗ lực cải cách thể chế của Hải Phòng là kết quả FTA Index 2025 được công bố tại lễ công bố Bộ chỉ số đánh giá kết quả thực thi các hiệp định thương mại tự do tại các địa phương năm 2025 (FTA Index 2025) do Bộ Công Thương tổ chức ngày 18/8/2026. Hải Phòng đã xuất sắc đạt 35,62/40 điểm, vươn lên dẫn đầu 34 tỉnh, thành phố và là địa phương duy nhất trên cả nước được xếp hạng “Rất tốt”.

Đặc biệt, thành phố dẫn đầu hai trong bốn chỉ số thành phần quan trọng, gồm Tiếp cận thông tin với 9,85 điểm và Thực thi quy định pháp lý theo FTA với 9,4 điểm. Kết quả này phản ánh sự chủ động và hiệu quả của chính quyền trong việc đưa các chính sách ưu đãi FTA đến gần hơn với cộng đồng doanh nghiệp.

Phát biểu tại lễ công bố, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hoàng Minh Cường nhấn mạnh, Hải Phòng xác định FTA Index là công cụ phục vụ quản trị và cải cách thực chất, không đơn thuần là sự chạy theo thứ hạng.

Trong thời gian tới, thành phố sẽ tiếp tục nâng cao chất lượng cung cấp thông tin chuyên sâu theo từng ngành hàng, thị trường, đặc biệt tập trung hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Thành phố quyết tâm đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, số hóa quy trình và triển khai cấp chứng nhận xuất xứ hàng hóa điện tử theo mô hình “5 tại chỗ”. Đồng thời, Hải Phòng sẽ tăng cường đối thoại trực tiếp, đưa ra các cảnh báo sớm về quy tắc xuất xứ, biện pháp phòng vệ thương mại và các tiêu chuẩn kỹ thuật mới.

Bên cạnh đó, thành phố tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp đa dạng hóa thị trường, sản phẩm và chuỗi cung ứng; tăng cường kết nối doanh nghiệp nội địa với khối doanh nghiệp FDI; phát huy tối đa lợi thế của cụm cảng nước sâu Lạch Huyện, các khu kinh tế, khu công nghiệp, hệ thống logistics hiện đại và Khu thương mại tự do thế hệ mới. Những định hướng chiến lược này sẽ là bệ phóng vững chắc giúp gia tăng tỷ lệ nội địa hóa, nâng cao giá trị gia tăng cho hàng hóa xuất khẩu, tạo đà cho kinh tế Hải Phòng tiếp tục cất cánh bền vững trong giai đoạn mới.

Minh Huệ - Hải Ngân