Kinh tế địa phương

Việc gia tăng năng lực vận tải đường thủy không chỉ làm giảm áp lực cho đường bộ và tiết kiệm chi phí cho doanh nghiệp, mà còn tạo động lực bứt phá, đưa Hải Phòng trở thành trung tâm logistics hiện đại, hiện thực hóa mục tiêu kết nối chuỗi cung ứng toàn cầu.

Bứt phá năng lực vận tải và kết nối hạ tầng đường thủy

Sự tăng trưởng đồng bộ của hệ thống cảng biển và giao thông thủy nội địa đã ghi nhận những kết quả vô cùng tích cực. Trong 8 tháng đầu năm 2026, hoạt động vận tải hàng hóa và khai thác hệ thống cảng tại Hải Phòng đạt được bước tiến ấn tượng, phản ánh sức sống căng tràn của dòng chảy thương mại. Tổng sản lượng hàng hóa thông qua các cảng trên địa bàn thành phố tích lũy ước đạt 134,34 triệu tấn. Kết quả này đã vượt 16,85% so với kịch bản 8 tháng đề ra là 115 triệu tấn, đồng thời tăng 11,74% so với cùng kỳ năm 2025 và chính thức cán mốc 56,2% kế hoạch của cả năm 2026.

Những con số tăng trưởng vượt kỳ vọng không chỉ khẳng định vị thế đầu mối giao thương lớn nhất miền Bắc mà còn cho thấy hiệu quả rõ rệt từ các giải pháp điều hành và nâng cao năng lực khai thác hạ tầng.

Để đạt được kết quả đó, thành phố đã chủ động vận hành và khai thác hiệu quả hơn 480 km luồng đường thủy nội địa được tiếp nhận quản lý. Mạng lưới này tạo thành hành lang kết nối liên hoàn, thông suốt giữa các bến thủy nội địa, hệ thống cảng cạn ICD với các khu vực cảng biển nước sâu trọng điểm như Lạch Huyện hay Nam Đình Vũ.

Đứng trước yêu cầu tối ưu hóa chuỗi logistics, hoạt động vận tải bằng phương tiện thủy nội địa như sà lan và tàu sông đã phát huy vai trò then chốt. Giải pháp này giúp giải tỏa đáng kể áp lực cho giao thông đường bộ, hỗ trợ việc gom và rút hàng container diễn ra nhanh chóng, an toàn, kết nối trực tiếp các khu công nghiệp lớn tại các vùng Bắc Ninh, Hưng Yên về hệ thống cảng biển Hải Phòng. Mạng lưới đường thủy nội địa vững chắc chính là nền tảng để triển khai các dự án hạ tầng vệ tinh quy mô lớn trong vùng.

Ông Lê Văn Tiến - Chủ tịch Hiệp hội Vận tải thành phố Hải Phòng nhấn mạnh, hệ thống cảng thủy nội địa đóng vai trò vô cùng then chốt, được xem là hạt nhân trung chuyển và là “cánh tay nối dài” giúp tối ưu hóa toàn bộ chuỗi cung ứng logistics của khu vực phía Bắc. Việc phát triển mạnh mẽ các bến cảng sông và cảng cạn ICD không chỉ tạo điểm kết nối đa phương thức nhịp nhàng giữa vận tải đường bộ, đường thủy và cảng biển nước sâu, góp phần giải quyết bài toán chi phí cho doanh nghiệp.

Theo ông Tiến, vận chuyển bằng đường thủy nội địa giúp cắt giảm đáng kể cước phí logistics, nâng cao năng lực cạnh tranh cho hàng hóa xuất nhập khẩu, đồng thời trực tiếp giải tỏa áp lực quá tải, ùn tắc và nguy cơ mất an toàn trên các tuyến giao thông đường bộ. Đây chính là mắt xích hạ tầng quan trọng, tạo đà bứt phá đưa Hải Phòng khẳng định vững chắc vị thế trung tâm logistics hiện đại của cả nước.

Cảng thủy nội địa Ninh Giang đầu mối giao thông quan trọng

Để hiện thực hóa định hướng chiến lược đó và cụ thể hóa vai trò ‘cánh tay nối dài’ cho hệ thống cảng biển, việc đầu tư các bến cảng thủy nội địa vệ tinh tại những vùng sản xuất lớn là bước đi cấp thiết. Trong tổng thể quy hoạch phát triển không gian logistics khu vực, dự án Cảng thủy nội địa Ninh Giang nổi lên như một điểm sáng quan trọng, được kỳ vọng sẽ hỗ trợ mạnh mẽ cho hoạt động sản xuất, lưu thông hàng hóa và thu hút làn sóng đầu tư mới vào các khu, cụm công nghiệp tại xã Khúc Thừa Dụ cùng các khu vực phụ cận.

Dự án được quy hoạch theo hướng hiện đại với tổng diện tích hơn 27 ha, đã được UBND xã Khúc Thừa Dụ phê duyệt quy hoạch chi tiết. Theo định hướng, nơi đây sẽ trở thành đầu mối dịch vụ phục vụ xuất nhập khẩu, lưu trữ, quản lý và phân phối hàng hóa cho cả vùng. Cảng có chức năng tiếp nhận, gửi hàng hóa bằng container cùng các loại hàng hóa khác, thực hiện công đoạn đóng, dỡ hàng, gom và chia hàng lẻ, đồng thời tích hợp dịch vụ kiểm tra và thực hiện thủ tục hải quan ngay tại chỗ.

Xét về tầm nhìn quy hoạch quốc gia, theo Quyết định số 1829/QĐ-TTg ngày 31/10/2021 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch kết cấu hạ tầng đường thủy nội địa thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, Cảng thủy nội địa Ninh Giang được định hướng đến năm 2030 có khả năng tiếp nhận tàu và sà lan có tải trọng lên tới 2.000 tấn. Công trình được thiết kế đồng bộ với khu văn phòng, trụ sở điều hành và hệ thống thiết bị bốc xếp hàng hóa quy mô lớn, ứng dụng công nghệ hiện đại cùng mức độ tự động hóa cao.

Mạng lưới giao thông nội bộ cảng bao gồm 4 tuyến đường chính, trong đó khu vực ngoài đê và trong đê được kết nối mật thiết thông qua tuyến đường đi xuyên qua đê tả sông Luộc. Các tuyến giao thông bao quanh bãi hàng có quy mô rộng từ 12 m đến 32 m, giúp kết nối mạch lạc các phân khu chức năng, đảm bảo cho xe vận chuyển ra vào cảng thuận tiện và tối ưu hóa hoạt động khai thác.

Theo lộ trình đầu tư, giai đoạn 1 của dự án tập trung xây dựng các hạng mục công trình thủy công, khu vực hậu cần ngoài đê, khu hạ tầng kỹ thuật và các công trình phụ trợ liên quan, hướng tới mục tiêu hoàn thành và đưa khu vực ngoài đê vào vận hành trong quý I/2027. Giai đoạn 2 sẽ tiếp tục triển khai khu kho bãi, khu văn phòng điều hành, hạ tầng kỹ thuật hoàn chỉnh và các hạng mục phụ trợ còn lại, phấn đấu đưa toàn bộ khu vực trong đê đi vào hoạt động chính thức trong quý IV/2028.

Nhấn mạnh về tầm quan trọng của dự án đối với sự phát triển kinh tế địa phương, Chủ tịch UBND xã Khúc Thừa Dụ Nguyễn Tuấn Hải khẳng định, khi được đầu tư hoàn chỉnh, Cảng thủy nội địa Ninh Giang được kỳ vọng sẽ tạo ra năng lực vận tải hàng hóa bằng đường thủy vượt trội, góp phần rút ngắn thời gian vận chuyển, giảm chi phí logistics đáng kể và nâng cao năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp trong khu vực.

Ông Hải chia sẻ thêm, Cảng sẽ trở thành một mắt xích chiến lược trong hệ thống logistics tổng thể, kết nối giữa khâu sản xuất với lưu thông hàng hóa, hỗ trợ đắc lực cho sự phát triển của các khu, cụm công nghiệp và mở ra dư địa thu hút dòng vốn đầu tư mạnh mẽ trong những năm tới.

Dưới góc nhìn của cộng đồng doanh nghiệp, ông Vũ Ngọc Lâm - Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Hải Phòng chia sẻ với Diễn đàn Doanh nghiệp: Giá trị lớn nhất của Cảng thủy nội địa Ninh Giang không chỉ là thêm một cầu bến hay khu kho bãi, mà là khả năng tổ chức lại dòng hàng cho khu vực phía Tây Hải Phòng và vùng phụ cận. Hàng từ các nhà máy có thể được gom, đóng - rút container, lưu kho và làm thủ tục hải quan tại đây trước khi chuyển theo lô lớn bằng sà lan tới các khu bến cảng biển Hải Phòng.

Theo ông Lâm, một chuyến sà lan có thể thay thế hàng chục lượt xe đầu kéo, giúp giảm chi phí, giảm ùn tắc đường bộ và chủ động hơn về lịch giao nhận. Để dự án phát huy hiệu quả, ngoài việc đồng bộ cầu bến, bãi container, thiết bị, đường kết nối và thủ tục hải quan, rất cần sự hỗ trợ của các bộ, ngành Trung ương, cơ quan chuyên ngành và chính quyền các địa phương có tuyến đi qua. Cần rà soát toàn tuyến, từng bước nâng cấp các cầu có khẩu độ và tĩnh không thông thuyền thấp, đồng thời duy tu, nạo vét để bảo đảm độ sâu luồng. Nếu cảng hiện đại nhưng trên tuyến vẫn còn cầu thấp, luồng cạn thì sà lan không thể xếp đủ tầng container hoặc chạy đủ tải.

Khi các điểm nghẽn này được tháo gỡ, khả năng khai thác tải trọng và hiệu quả chất xếp của sà lan sẽ tăng, còn số chuyến và chi phí trên mỗi đơn vị hàng hóa sẽ giảm. Cùng với tuyến sà lan chạy ổn định và sự phối hợp giữa chủ hàng, hãng tàu, doanh nghiệp cảng, Ninh Giang mới thực sự trở thành trung tâm logistics vệ tinh và ‘cánh tay nối dài’ của hệ thống cảng biển Hải Phòng.

Lê Cường - Hải Ngân