Ô tô - Xe máy
Thay đổi thuế ô tô: Hướng tới xe phát thải thấp?
Chuyển sang tính thuế tiêu thụ đặc biệt dựa trên phát thải CO2, sẽ thúc đẩy ngành công nghiệp ô tô phát triển theo hướng hiện đại, hiệu quả và bền vững.
Trong khuôn khổ “Diễn đàn Hợp tác địa phương Việt Nam - Nhật Bản” lần thứ 2 vừa được tổ chức tại TP Huế, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã làm việc với đại diện các doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam. Ông Hirata Osamu, Tổng giám đốc Công ty Toyota Việt Nam đã có đề xuất gây chú ý, liên quan đến chính sách thuế tiêu thụ đặc biệt ô tô.
Thay đổi cách tính thuế?
Tại buổi làm việc, ông Hirata Osamu, Tổng giám đốc Công ty Toyota Việt Nam đã đề nghị Chính phủ ghi nhận vai trò của xe hybrid tự sạc (HEV) trong chiến lược phát triển ngành công nghiệp ô tô Việt Nam. Theo ông Hirata Osamu, xe hybrid có thể giúp giảm đáng kể mức tiêu thụ nhiên liệu và lượng phát thải CO2 mà không đòi hỏi hạ tầng sạc, đồng thời không làm thay đổi quá nhiều thói quen sử dụng ô tô của người dân.
Ông Hirata Osamu đề xuất Việt Nam từng bước chuyển từ cơ chế tính thuế dựa trên dung tích động cơ, sang dựa trên mức phát thải CO2. Cách tính này, sẽ phản ánh rõ hơn mức độ phát thải của các công nghệ xe khác nhau, qua đó tạo động lực phát triển các phương tiện phát thải thấp.
Thủ tướng Lê Minh Hưng đã yêu cầu Bộ Tài chính nghiên cứu đề xuất này của doanh nghiệp Nhật Bản và báo cáo Chính phủ trong tháng10 tới.
Tại Việt Nam, thuế tiêu thụ đặc biệt dành cho ô tô chở người từ 9 chỗ ngồi trở xuống được chia làm 3 loại. Với xe sử dụng động cơ đốt trong, có dung tích xi lanh dưới 1.5L, chịu mức thuế 35%; từ 1.5L - 2.0 L chịu thuế 40%, từ 2.0L -2.5L chịu thuế 50%, từ 2.5L - 3.0L chịu thuế 60%, từ 3.0L- 4.0L chịu thuế 90%, từ 4.0L-5.0L chịu thuế 110%, từ 5.0L- 6.0L chịu thuế 130% và trên 6.0L chịu thuế 150%. Với ô tô hybrid sạc ngoài (PHEV) và tự sạc (HEV) thuế tiêu thụ đặc biệt bằng 70% so với xe cùng loại sử dụng xăng dầu. Còn ô tô thuần điện (EV) được ưu đãi thuế mức 3%.
Phương pháp tính thuế dựa trên dung tích xi lanh động cơ, đã được áp dụng từ cách đây gần 20 năm. Xe có dung tích xi lanh càng lớn thuế càng cao, qua đó hạn chế sử dụng xe tiêu thụ nhiều nhiên liệu, gây ô nhiễm môi trường.
Hướng tới xe phát thải thấp
Trong khi đó, tại Thái Lan, từ năm 2016 đã thực hiện cơ chế tính thuế tiêu thụ dựa trên mức phát thải CO2 với ô tô. Cụ thể, với xe hybrid bao gồm cả HEV và PHEV, phát thải từ 150g-200g CO2/km có mức thuế là 26%, từ 100-150g CO2/km là 21%, từ 50g-100g CO2/km là 16% và từ 0-50g CO2/km là 8%, còn xe EV là 8%.
Indonesia cũng đã áp dụng thuế tiêu thụ đặc biệt ô tô dựa trên phát thái thấp, từ cuối năm 2021. Theo đó, xe hybrid (HEV) phát thải từ 150-200g CO2/km có mức thuế là 8%, từ 100-150g CO2/km là 7% và từ 0-100g CO2/km là 6%. Với xe PHEV, xe EV và xe pin nhiên liệu hydro (FCEV) từ 0-5%.
Với phương pháp tính thuế này, những mẫu xe có phát thải thấp, sẽ được hưởng thuế suất thấp. Phương pháp tính thuế dựa trên mức phát thải CO2 đã khắc phục được hạn chế của cách tính thuế dựa vào dung tích xi-lanh động cơ, phản ánh chính xác mức độ ô nhiễm của từng loại xe. Qua đó thúc đẩy ngành công nghiệp ô tô đầu tư vào công nghệ mới hiện đại, nhằm giảm tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch, giảm phát thải, giảm ô nhiễm môi trường.
Nhu cầu ô tô tại Việt Nam đang tăng trưởng nhanh. Theo dự báo, quy mô thị trường sẽ đạt khoảng 700.000 xe/năm vào năm 2026, đạt 1 triệu xe/năm vào năm 2030 và đạt từ 1,5-1,8 triệu xe/năm vào năm 2035. Số lượng ô tô tăng nhanh, dẫn tới hệ lụy là lượng khí thải lớn, một tác nhân gây ô nhiễm môi trường.
Một thử nghiệm của Đại học Bách khoa Hà Nội cách đây 5 năm trên mẫu xe Toyota Corolla Cross phiên bản 1.8 HEV và phiên bản 1.8 V (thuần xăng) cho thấy, bản 1.8 HEV tiêu hao nhiên liệu xăng trong nội đô Hà Nội giảm 57,4% và trên cao tốc giảm 18,5%, so với bản 1.8V. Phát thải CO2 của bản 1.8 HEV cũng giảm tương đương với 57,4% trong nội đô và 18,5% trên cao tốc so với bản 1.8V. Do xe HEV sử dụng động cơ điện gần 2/3 quãng đường trong nội đô và gần 1/3 quãng đường trên cao tốc, nên rất tiết kiệm nhiên liệu và phát thải thấp.
Theo ông Nguyễn Minh Đồng, Giám đốc Công ty Công nghệ Đức Việt, TP Hồ Chí Minh, các loại xe HEV, PHEV, EV, FCEV đều là ô tô thế hệ mới, hàm chứa nhiều công nghệ hiện đại và “xanh”. Việt Nam cần cập nhật tình hình này vào chính sách phát triển ngành công nghiệp ô tô. Cần có những ưu đãi thật hấp dẫn, hướng tới xây dựng một ngành sản xuất tiên tiến, hiệu quả và bền vững.