Chính sách - Quy hoạch
Sông Hồng định hình trục phát triển mới của Thủ đô
Điều chỉnh quy hoạch phân khu, Trục đại lộ cảnh quan định hình không gian hai bên sông Hồng, gắn phát triển đô thị với hạ tầng và sinh thái.
Hà Nội đang lấy ý kiến nhân dân về Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỷ lệ 1/5.000, đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở, gắn với phương án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng.
Biểu tượng phát triển của Thủ đô
Phạm vi nghiên cứu khoảng 11.418ha, kéo dài 40km qua 16 xã, phường. Theo Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, sông Hồng được xác định là trục cảnh quan sinh thái - văn hóa chủ đạo và là không gian động lực phát triển chiến lược của Thủ đô. Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng đồng thời là một trong 9 trục động lực phát triển.
TS Đào Ngọc Nghiêm - Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam cho rằng, trong quy hoạch lần này, trục sinh thái, văn hóa, kinh tế và cảnh quan sông Hồng được nâng lên thành một trục trung tâm của thành phố, hướng tới trở thành biểu tượng phát triển của Thủ đô, gắn với các yếu tố văn hiến, văn minh và sáng tạo.
Định hướng này được cụ thể hóa bằng việc phân chia hành lang từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở thành ba phân đoạn với chức năng khác nhau. Từ cầu Hồng Hà đến cầu Thăng Long, trọng tâm được đặt vào không gian sinh thái, bảo tồn tự nhiên, công viên, cải tạo làng xóm và một số khu đô thị đa chức năng. Các khu vực phát triển mới được bố trí cùng hệ thống cây xanh, mặt nước và khu dân cư hiện hữu, qua đó duy trì vai trò sinh thái của phần đầu tuyến.
Đoạn từ cầu Thăng Long đến cầu Thanh Trì được xác định là khu vực trung tâm của phân khu, tập trung các chức năng công cộng, văn hóa, thương mại, dịch vụ và cảnh quan. Đây cũng là nơi dự kiến hình thành “phòng khách đô thị”, gắn với các công trình điểm nhấn và liên kết không gian Hồ Tây - Cổ Loa.
Việc tập trung các chức năng cấp đô thị tại phân đoạn giữa tạo thêm không gian cho thương mại, dịch vụ, văn hóa và các công trình công cộng, đồng thời gắn với yêu cầu tái thiết những khu vực ven sông nằm gần Khu trung tâm.
Ở phía Nam, đoạn từ cầu Thanh Trì đến cầu Mễ Sở được định hướng phát triển thương mại, dịch vụ, vận chuyển, công viên nông nghiệp sinh thái, nghỉ dưỡng và trải nghiệm sáng tạo. Bát Tràng được đặt trong cấu trúc bảo tồn làng nghề gắn với phát triển đô thị và du lịch.
Ba phân đoạn vì vậy đảm nhận các chức năng khác nhau nhưng được tổ chức trên cùng một hành lang, từ sinh thái ở phía Bắc, các chức năng đô thị tập trung ở khu vực giữa đến nông nghiệp sinh thái, làng nghề và dịch vụ ở phía Nam.
Theo KTS Trần Ngọc Chính - Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam, khai thác không gian sông Hồng không phải để lấy thêm đất xây dựng mà phải duy trì dòng chảy, phát triển cảnh quan, công viên và không gian vui chơi cho người dân, đồng thời kết hợp giao thông tốc độ với đi bộ và xe đạp.
Nguyên tắc này cũng được thể hiện trong cách tổ chức không gian theo điều kiện thủy văn. Khu vực trên cao độ 11,5m được xem xét bố trí xây dựng mới; từ 9,5-11,5m ưu tiên các công trình thích ứng và dân cư hiện hữu; dưới 9,5m dành nhiều hơn cho phục hồi sinh thái, giao thông chậm và cảnh quan ven sông.
Cùng với phân khu chức năng, cách tổ chức theo cao độ đặt hoạt động phát triển đô thị trong yêu cầu bảo đảm thoát lũ, duy trì không gian sinh thái và khai thác phù hợp từng khu vực bãi sông.
Hạ tầng tạo khung cho phát triển
Sự phân vai của các khu vực ven sông gắn với hệ thống hạ tầng được đề xuất triển khai đồng bộ. Theo phương án đang lấy ý kiến, Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng gồm các dự án giao thông, công viên, kè và chỉnh trị lòng, bờ sông cùng các khu đô thị định cư, tái thiết.
Hai tuyến đại lộ dọc bờ tả và bờ hữu có tổng chiều dài hơn 80km. Hệ thống này được kết nối với các cầu qua sông, chuỗi công viên và các khu vực phát triển đô thị, tạo mạng lưới giao thông dọc hai bờ và tăng liên kết giữa các khu vực phía Bắc, Khu trung tâm và phía Nam thành phố.
Tại phân đoạn giữa, hệ thống hạ tầng gắn với trục Hồ Tây - Cổ Loa và các không gian công cộng, văn hóa ven sông. Phía Bắc hình thành kết nối với các khu vực phát triển tại Mê Linh, Thiên Lộc, Thượng Cát, trong khi phía Nam liên kết Thanh Trì, Nam Phù, Hồng Vân và Bát Tràng vào cấu trúc chung dọc sông Hồng.
Quá trình tổ chức lại không gian cũng đi cùng yêu cầu bố trí lại dân cư. Hà Nội dự kiến dành khoảng 265ha đất tái định cư tại các xã, phường liên quan và khu vực lân cận, ưu tiên duy trì địa bàn sinh sống, sinh kế và sự gắn kết cộng đồng của người dân phải di dời. Các khu tái định cư được yêu cầu có hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội đồng bộ.