Tài chính doanh nghiệp
Trái phiếu doanh nghiệp chuyển biến: Tỷ lệ chậm trả "chạm đáy"
Mặc dù tổng dư nợ vay của các doanh nghiệp bất động sản tăng cao và nhiều doanh nghiệp phát hành trái phiếu lãi suất từ trên 12% để giải quyết nhu cầu vốn, song tỷ lệ chậm trả lũy kế 12 tháng gần nhất đã về mức rất thấp.
Tỷ lệ chậm trả trái phiếu doanh nghiệp về mức thấp
Trong khi hoạt động phát hành trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) sơ cấp chậm lại trong tháng 8/2026, điểm sáng lớn nhất của thị trường trong tháng là chất lượng tín nhiệm tổng thể được cải thiện đáng kể.
Tỷ lệ chậm trả lũy kế 12 tháng gần nhất đã lùi về mức 0,24%, giảm liên tục từ mức đỉnh 0,56% hồi tháng 8/2025. Trong tháng, giá trị TPDN chậm trả phát sinh mới chỉ ghi nhận 300 tỷ đồng (đến từ việc chậm thanh toán lãi của một doanh nghiệp bất động sản), thấp hơn rất nhiều so với các giai đoạn căng thẳng trước đây. Đó là trường hợp Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển Bất động sản Green Land, phát sinh chậm trả lãi đối với lô GRL12501, với giá trị gốc trái phiếu đang lưu hành tại thời điểm phát sinh sự kiện là 315 tỷ đồng.
Tính trên toàn thị trường, theo số liệu của VIS Rating, trong tổng quy mô dư nợ lưu hành 1.491 nghìn tỷ đồng (tương đương 10,9% GDP danh nghĩa), có tới 90,2% đang thực hiện nghĩa vụ thanh toán bình thường; phần chậm trả gốc chưa khắc phục chiếm 6,7% và chậm trả lãi chiếm 3,1%.
Một điểm sáng đang chú ý khác là tỷ lệ thu hồi nợ ở nhóm Bất động sản đã tăng vọt lên mức 58,7% trong năm 2026 (so với mức 48,8% năm 2025 và 29,2% năm 2024), phản ánh hiệu quả từ các phương án tái cơ cấu và thanh lý tài sản dự án.
VIS Rating ghi nhận số liệu về giá trị hoàn trả thực tế cụ thể: Lũy kế số tiền mặt đã thanh toán cho trái chủ đạt 148.000 tỷ đồng (tăng 32% so với cùng kỳ năm 2025).
Trong tháng 8/2026, CTCP Hưng Thịnh Land tạo dấu ấn lớn khi hoàn trả tiền mặt lên tới 3.514 tỷ đồng. Theo sau là Novaland với 968 tỷ đồng và Công ty TNHH NOVA Thảo Điền với 965 tỷ đồng.
Bên cạnh đó, dữ liệu của VIS Rating chỉ ra rằng các trái phiếu có tài sản bảo đảm đem lại khả năng bảo toàn vốn vượt trội, với tỷ lệ thu hồi đạt 56%, cao hơn đáng kể so với mức quanh 41% - 42% của nhóm trái phiếu không bảo đảm.
Với điểm sáng về tỷ lệ chậm trả hạ thấp, một số doanh nghiệp tích cực nợ bằng tiền mặt cho thấy khả năng cải thiện thanh khoản "tiền tươi thóc thật" của các doanh nghiệp đã chuyển biến tích cực, thực chất. Điểm sáng này khá quan trọng trong bối cảnh nguồn vốn và thanh khoản đã và đang là những "từ khóa" quan trọng quyết định khả năng đầu tư, thúc đẩy việc tăng tốc trong các dự án và hoạt động, trong khi cơ hội tiếp cận các kênh vốn mở rộng có điều kiện.
Áp lực đáo hạn còn lớn
Mặt khác, cũng cần lưu ý một số dữ liệu thống kê cho thấy các điểm sáng chưa hoàn toàn thực sự... bật sáng. Tại thống kê của S&I Ratings, năm 2026, hãng xếp hạng tín nhiệm này cho rằng lĩnh vực bất động sản ghi nhận 28 lô trái phiếu chậm trả với giá trị 28.558 tỷ đồng. Vạn Thịnh Phát, Novaland, Hưng Thịnh… là những tổ chức chiếm chủ yếu với 19.120 tỷ đồng.
Riêng với Novaland, tại thời điểm cuối tháng 6, tổng dư nợ trái phiếu của doanh nghiệp này còn gần 23.700 tỷ đồng, giảm hơn 1.000 tỷ đồng so với đầu năm. Số dư này gồm 20 khoản huy động ngắn hạn và 5 khoản phát hành dài hạn. Thống kê chưa cập nhật khoản trả nợ mới nhất bằng tiền mặt đã nêu trên của Novaland.
Đáng chú ý, Novaland chưa thu xếp được nguồn thanh toán hơn 7,94 triệu USD tiền lãi liên quan đến lô trái phiếu chuyển đổi quốc tế trị giá 300 triệu USD. Lô trái phiếu này được phát hành tháng 7/2021, kỳ hạn ban đầu 5 năm và đáo hạn vào ngày 16/7/2026.
Do đó, cần lưu ý rằng đối với triển vọng tín nhiệm của các doanh nghiệp và các tổ chức phát hành, nhận định của chuyên gia VIS Rating nhấn mạnh mức độ phân hóa sẽ ngày càng lớn. Đặc biệt khi nhiều tổ chức phát hành nằm trong nhóm gia tăng nợ vay và áp lực đáo hạn trái phiếu còn rất lớn.
Tổng giá trị trái phiếu đáo hạn trong 12 tháng tiếp theo, theo ước tính ở mức khoảng 253.000 tỷ đồng. Riêng từ tháng 9 đến tháng 12/2026, giá trị đáo hạn lần lượt khoảng 20.000 tỷ đồng, 24.000 tỷ đồng, 20.000 tỷ đồng và 31.000 tỷ đồng. Trong đó, khối bất động sản vẫn chiếm giá trị đáo hạn lớn nhất.
Thống kê VIS Rating ghi nhận một số trái phiếu mới chậm trả trong năm: Công ty TNHH Phát triển kinh doanh xây dựng 3 có trái phiếu XD3CH2328001 chậm trả gốc. Ngày chậm trả đầu tiên 20/6/2026, giá trị chậm trả 2.210 tỷ đồng. CTCP Thủy điện Thuận Hòa Hà Giang: Trái phiếu THHGH1730001, ngày chậm trả đầu tiên 25/2/2026, giá trị chậm trả 497 tỷ đồng, chậm trả lãi. Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển Bất động sản Green Land: Trái phiếu GRL12501, ngày chậm trả đầu tiên 28/8/2026, giá trị chậm trả 315 tỷ đồng, chậm trả lãi. CTCP Đầu tư Tdg Global: Trái phiếu TDGH2326001, ngày chậm trả đầu tiên 24/3/2026, giá trị chậm trả 40 tỷ đồng, chậm trả gốc.