24h

Tuy nhiên, với phạm vi quản lý rộng, trải dài qua nhiều khâu từ sản xuất, chế biến đến lưu thông và kinh doanh, lĩnh vực này tiềm ẩn không ít nguy cơ nếu không được kiểm soát nghiêm ngặt.

Từ thực trạng...

Thực tiễn triển khai tại các địa phương cho thấy, sau khi vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, công tác quản lý an toàn thực phẩm tại cơ sở đang đối mặt với nhiều thách thức lớn về nhân lực và nguồn lực.

Theo báo cáo của UBND thành phố Hải Phòng, trong giai đoạn 2022 - 2026, toàn thành phố đã tổ chức 6.356 cuộc thanh tra, kiểm tra, hậu kiểm tại 91.723 lượt cơ sở, qua đó phát hiện 2.102 cơ sở vi phạm và xử phạt hơn 11 tỷ đồng. Các lỗi vi phạm chủ yếu tập trung vào điều kiện an toàn thực phẩm, ghi nhãn, nguồn gốc xuất xứ, bảo quản cùng hệ thống hồ sơ pháp lý.

Ở cấp độ cơ sở và phường, xã, các lực lượng chức năng duy trì nghiêm ngặt công tác kiểm tra đột xuất và định kỳ. Đã có nhiều trường hợp hộ kinh doanh dịch vụ ăn uống, thực phẩm không đảm bảo quy định bị phát hiện và xử phạt hành chính, buộc tiêu hủy tang vật vi phạm nhằm răn đe và lập lại trật tự kỷ cương thị trường (ví dụ các đợt ra quân xử phạt tại các phường Hòa Bình, Ngô Quyền...).

Đặc biệt, công tác đấu tranh với hàng giả, hàng kém chất lượng, thực phẩm nhập lậu không rõ nguồn gốc cũng được lực lượng Quản lý thị trường và Hải quan khu vực phối hợp chặt chẽ, bắt giữ hàng loạt vụ việc vi phạm thương mại trong suốt 8 tháng qua. Đáng chú ý, Công tác đấu tranh với tội phạm trong lĩnh vực này cũng được đẩy mạnh khi Công an thành phố đã khởi tố 22 vụ án với 28 bị can liên quan đến sản xuất, buôn bán thực phẩm giả và các hành vi vi phạm quy định về an toàn thực phẩm.

Dù lực lượng chức năng đã quyết liệt xử lý vi phạm và tội phạm an toàn thực phẩm, công tác quản lý tại tuyến xã, phường ở Hải Phòng vẫn đang đối mặt với áp lực lớn do thiếu hụt nhân sự nghiêm trọng sau sắp xếp bộ máy. Cụ thể, tại 114 xã, phường, đặc khu sau khi sắp xếp, nhiệm vụ quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm được giao cho các phòng chuyên môn thuộc UBND cấp xã, trong đó mỗi địa phương cơ bản chỉ bố trí từ một đến hai công chức kiêm nhiệm.

Phó Chủ tịch UBND xã Nguyễn Đức Thuận xã Tứ Kỳ cho biết, địa bàn có tới 257 hộ và cơ sở kinh doanh đa dạng, phần lớn là quy mô nhỏ lẻ và biến động thường xuyên. Trong năm 2025 xã mới chỉ phát hiện và xử phạt hai cơ sở vi phạm điều kiện bảo quản với tổng số tiền 4 triệu đồng.

Tương tự, tại phường Đồ Sơn, Phó Chủ tịch UBND phường Phạm Hoàng Tuấn chia sẻ trước thời điểm tháng 7 năm 2025, lực lượng làm công tác an toàn thực phẩm chỉ còn ba người kiêm nhiệm. Trong khi đó, phường đang phải quản lý tới 538 cơ sở thực phẩm cùng 292 cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống và thức ăn đường phố. Theo ông Tuấn, là một địa bàn trọng điểm về du lịch với lượng khách lưu trú đông đảo, yêu cầu kiểm soát an toàn thực phẩm tại đây càng trở nên cấp bách. Chưa kể, sự phối hợp trong cấp giấy chứng nhận, kiểm tra và hậu kiểm giữa các cấp, các ngành với địa phương đôi khi chưa đồng bộ, làm cho việc kiểm tra chuyên sâu hay giám sát nguy cơ khó thực hiện thường xuyên.

Đây cũng là những bất cập chung được Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố ghi nhận qua các buổi giám sát tại nhiều xã, phường như Hải An, Cát Hải, Nam Sách hay Ngô Quyền từ tháng 8 đến tháng 9 năm 2026. Qua đó, các địa phương đồng loạt kiến nghị cần bố trí thêm nhân lực phù hợp, tăng cường đào tạo nghiệp vụ, cung cấp kinh phí tuyên truyền và hoàn thiện hệ thống quản lý dữ liệu chuyên ngành.

...đến siết chặt quản lý từ khâu sản xuất công nghiệp đến chuỗi cung ứng thủy sản

Bên cạnh việc khảo sát tại các cơ quan quản lý cấp cơ sở, Đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng còn trực tiếp làm việc tại một số doanh nghiệp và đơn vị sản xuất như: Công ty Cổ phần Bia Hà Nội - Hải Dương và Hợp tác xã Sản xuất và Thương mại Thủy sản Xuyên Việt... nhằm đánh giá sâu hơn về việc tuân thủ pháp luật an toàn thực phẩm tại các cơ sở kinh tế trọng điểm.

Tại Công ty Cổ phần Bia Hà Nội - Hải Dương, Đoàn giám sát đã trực tiếp khảo sát khu vực sản xuất, kho bảo quản và trao đổi về sáu nhóm nội dung trọng tâm trong quy trình quản lý chất lượng. Báo cáo với Đoàn, đại diện doanh nghiệp cho biết với công suất thiết kế 50 triệu lít mỗi năm, đơn vị luôn duy trì sản lượng từ 27 đến hơn 29 triệu lít mỗi năm trong giai đoạn 2022 - 2025, đóng góp trên 110 tỷ đồng vào ngân sách nhà nước mỗi năm.

Nhận thức rõ tầm quan trọng của chất lượng sản phẩm đối với uy tín thương hiệu, Công ty đã áp dụng đồng bộ các hệ thống quản lý gồm tiêu chuẩn quốc tế về an toàn thực phẩm, quản lý chất lượng và quản lý môi trường. Toàn bộ sản phẩm đều thực hiện thủ tục tự công bố, lấy mẫu kiểm nghiệm định kỳ tại các phòng thí nghiệm đạt chuẩn quốc gia.

Tuy nhiên, trong quá trình thực thi, doanh nghiệp vẫn gặp những vướng mắc nhất định do giai đoạn chuyển tiếp của mô hình chính quyền hai cấp khiến việc xác định đầu mối quản lý đôi lúc cần thêm hướng dẫn cụ thể. Hệ thống văn bản pháp luật thay đổi thường xuyên cũng tạo áp lực lớn về thời gian và chi phí cho doanh nghiệp.

Tại buổi làm việc bà Nguyễn Thị Việt Nga - Trưởng Đoàn giám sát đã đánh giá cao sự chuẩn bị nghiêm túc và nỗ lực của doanh nghiệp. Đồng thời nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy quản lý điều kiện sang quản trị mối nguy. Doanh nghiệp cần chủ động kiểm soát chặt chẽ nguồn nước đầu vào, chất lượng thiết bị, đường ống, định kỳ đánh giá các chỉ tiêu cận giới hạn an toàn và duy trì các buổi diễn tập truy xuất nguồn gốc để sẵn sàng ứng phó với mọi tình huống phát sinh.

Tương tự, tại Hợp tác xã Sản xuất và Thương mại Thủy sản Xuyên Việt, Đoàn giám sát đã kiểm tra thực tế điều kiện cơ sở vật chất, con giống, thức ăn thủy sản và nhật ký sản xuất. Với quy mô 15 thành viên liên kết cùng hơn 200 hộ dân trên diện tích 136 hécta, đơn vị đã từng bước hình thành chuỗi giá trị khép kín từ con giống, nuôi trồng đến chế biến và tiêu thụ. Trong giai đoạn 2022 - 2026, hợp tác xã không để xảy ra các vụ việc vi phạm nghiêm trọng về an toàn thực phẩm.

Dù vậy, đơn vị cũng thừa nhận những khó khăn khi kiểm soát chuỗi liên kết rộng lớn, nhận thức của một số hộ dân chưa đồng đều và chi phí đầu tư công nghệ cao còn lớn.

Ghi nhận những nỗ lực của hợp tác xã, bà Nguyễn Thị Việt Nga yêu cầu đơn vị phải tiếp tục siết chặt quản lý toàn bộ chuỗi sản xuất, từ khâu chọn giống, sử dụng thuốc thú y đến quy trình thu hoạch. Mục tiêu truy xuất nguồn gốc phải được thực chất hóa bằng hệ thống dữ liệu điện tử chính xác đến từng ao nuôi thay vì chỉ dừng lại ở việc dán tem hình thức. Đoàn giám sát sẽ tiếp tục tổng hợp các kiến nghị thực tiễn này để đề xuất Quốc hội và các cơ quan có thẩm quyền hoàn thiện hành lang pháp lý, tạo động lực cho các doanh nghiệp và hợp tác xã phát triển bền vững trong thời gian tới.

Đảm bảo an toàn thực phẩm là nhiệm vụ trọng tâm bảo vệ sức khỏe cộng đồng và uy tín thương hiệu quốc gia. Các cơ quan quản lý cần chuyển mạnh từ tư duy kiểm tra điều kiện sang quản trị mối nguy chủ động. Đồng thời, các địa phương, doanh nghiệp và hợp tác xã phải chuẩn hóa hệ thống dữ liệu điện tử, số hóa quy trình truy xuất nguồn gốc từ ao nuôi, nhà máy đến bàn ăn.

Việc hoàn thiện hành lang pháp lý, bố trí đủ nhân lực chuyên trách và nâng cao nhận thức người dân và doanh nghiệp sẽ tạo động lực phát triển chuỗi cung ứng nông sản, thực phẩm an toàn và bền vững.

Huệ Cường