Kinh tế địa phương

Bài toán đặt ra hiện nay là tiếp tục quy hoạch quỹ đất lớn, phát triển vận tải xanh và hình thành hệ sinh thái đa phương thức để giải tỏa áp lực hạ tầng, gia tăng năng lực cạnh tranh cốt lõi.

Sức mạnh nội tại từ mạng lưới vận tải đường bộ

Nhìn vào hệ thống hạ tầng giao thông, Hải Phòng hiện đang là tâm điểm hội tụ của các loại hình vận tải từ đường biển, đường thủy nội địa, đường sắt cho đến đường bộ.

Về đường biển và đường thủy, địa bàn thành phố có khoảng 50 doanh nghiệp cảng biển cùng hơn 70 bến cảng trải dài từ đất liền ra hải đảo, kết hợp với khoảng 300 cảng thủy nội địa và bến bãi dọc theo các tuyến sông như sông Cấm, sông Văn Úc, sông Luộc, sông Kinh Thầy...

Đặc biệt, vành đai đường thủy nội địa số 1 kết nối đến Phú Thọ và vành đai thứ 2 nối vào tuyến ven biển từ Bắc vào Nam mỗi năm vận chuyển hàng chục triệu tấn hàng hóa, tạo nên tiền đề vững chắc cho sự ra đời của cảng nước sâu Lạch Huyện.

Bên cạnh đó, tuyến đường sắt nối thẳng từ Hải Phòng lên Lào Cai sang Côn Minh (Trung Quốc) hàng năm vận chuyển gần 4 triệu tấn hàng hóa, và con số này dự kiến sẽ bùng nổ tăng gấp 5 đến 10 lần khi dự án đường sắt tốc độ cao Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng hoàn thành trong tương lai.

Tuy nhiên, điểm nhấn nổi bật và mang tính quyết định đến tốc độ lưu thông hàng hóa chính là hệ thống vận tải đường bộ rộng khắp của thành phố. Ngành logistics tại đây ghi nhận một tỷ lệ áp đảo với tới hơn 80% số doanh nghiệp tham gia trực tiếp vào phân khúc vận tải bộ. Hải Phòng sở hữu hệ thống giao thông đường bộ kết nối đồng bộ vào các tuyến quốc lộ trọng yếu như 5, 10, 17B, 37, 18, 38, cùng các tuyến cao tốc hiện đại như Hà Nội - Hải Phòng hay Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái.

Sự vượt trội này đã hình thành nên chuỗi vận tải Bắc - Nam liền mạch, kết nối linh hoạt với các tỉnh, thành phố trong cả nước và vươn tới các cửa khẩu quốc tế. Thống kê cho thấy có hơn 70% lượng hàng hóa thông qua cảng biển Hải Phòng được vận chuyển bằng đường bộ, qua đó khẳng định vị thế độc tôn và vai trò không thể thay thế của phương thức vận tải này trong toàn bộ chuỗi cung ứng địa phương.

Mặc dù là đầu mối vận tải hàng hóa đường biển và sở hữu hệ sinh thái logistics tương đối quy mô, với khoảng 250 doanh nghiệp đang hoạt động, gần 4.000 phương tiện vận tải hàng hóa đường bộ và sự hiện diện của khoảng 30 tập đoàn logistics đa quốc gia như DHL, UPS, FedEx..., logistics Hải Phòng vẫn còn nhiều dư địa phát triển. Hải Phòng hiện có khoảng 175.000 lao động trong lĩnh vực logistics, tương đương khoảng 20% nguồn lao động logistics cả nước; tổng diện tích kho bãi đạt khoảng 701,14 ha, với hơn 60 kho bãi chính.

Theo ông Lê Văn Tiến, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải thành phố Hải Phòng, vận tải hàng hóa đóng vai trò là "mạch máu" xương sống quyết định sự sống còn và tốc độ bứt phá của toàn bộ hệ thống logistics địa phương. Vận tải đường bộ hiện vẫn giữ thế áp đảo, gánh vác phần lớn thị phần lưu thông hàng hóa từ các cảng biển lớn ra mạng lưới quốc gia.

Năm 2025, doanh thu hoạt động kinh doanh vận tải và dịch vụ hỗ trợ vận tải trên địa bàn thành phố đạt 173.592,6 tỷ đồng, đi cùng khối lượng hàng hóa vận chuyển ước tính lên tới 174.367,5 triệu tấn. Bước sang năm 2026, đà tăng trưởng này tiếp tục được tiếp sức mạnh mẽ. Từ khi hình thành hệ thống cảng nước sâu Lạch Huyện, lượng hàng hóa thông qua cửa ngõ Hải Phòng đã ghi nhận những bước nhảy vọt ấn tượng. Cụ thể, chỉ tính riêng 8 tháng đầu năm 2026, sản lượng hàng hóa qua các cảng biển Hải Phòng đã ước đạt 134,34 triệu tấn, vượt xa kịch bản đề ra, tăng 11,74% so với cùng kỳ và hoàn thành 56,2% kế hoạch cả năm. Tuy nhiên, để ngành logistics Hải Phòng thực sự vươn tầm quốc tế, thành phố không thể chỉ dựa vào một thế mạnh đơn lẻ mà cần một chiến lược đột phá mang tính toàn diện.

Ông Tiến đặc biệt nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kiến tạo một hệ sinh thái vận tải đa phương thức, nơi đường bộ, đường thủy nội địa và đường sắt được kết nối nhịp nhàng, liền mạch. Sự gắn kết đồng bộ này chính là chiếc chìa khóa vàng giúp tối ưu hóa chuỗi cung ứng, giảm thiểu chi phí logistics, giải tỏa áp lực hạ tầng và nâng cao năng lực cạnh tranh cốt lõi cho toàn bộ nền kinh tế vùng cửa ngõ miền Bắc.

Dư địa phát triển và chiến lược nâng tầm logistics Hải Phòng trong kỷ nguyên mới

Để giải quyết bài toán phát triển tương xứng với tiềm năng, Hải Phòng đang đón nhận những định hướng chiến lược mang tính bước ngoặt. Trong quy hoạch chung, thành phố đã dành quỹ đất lớn từ 2.000 đến 2.500 ha để phát triển các trung tâm logistics hiện đại.

Theo chủ trương của Chính phủ và thành phố, nguồn vốn đầu tư phát triển các trung tâm logistics sẽ được huy động từ các tập đoàn lớn trong và ngoài nước, tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp gặp gỡ, kết nối và mở rộng quy mô dịch vụ. Bên cạnh đó, Hải Phòng có thể tận dụng lợi thế mạng lưới sông ngòi kết nối với khu vực cảng biển để phát triển vận tải thủy và thúc đẩy logistics xanh. Hướng đi này góp phần giảm áp lực lên đường bộ, tiết kiệm chi phí vận tải và hạn chế tác động đến môi trường.

Tại buổi làm việc giữa Đoàn công tác Bộ Công Thương và UBND TP Hải Phòng về chủ trương xây dựng Đề án chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045, nhiều chuyên gia đã đóng góp những "hiến kế" quan trọng. Các ý kiến đồng thuận rằng doanh nghiệp buộc phải không ngừng nâng cao năng lực nội tại, đồng thời đón nhận sự hỗ trợ đắc lực từ Nhà nước thông qua việc kịp thời ban hành các cơ chế, chính sách bám sát thực tiễn.

Trọng tâm là tập trung nguồn lực đầu tư đồng bộ hạ tầng "cứng", hạ tầng "mềm" và chú trọng đào tạo phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Riêng đối với Hải Phòng, việc sớm hình thành tuyến đường sắt tiêu chuẩn quốc tế kết nối trực tiếp các cảng với hệ thống đường sắt quốc gia và quốc tế, cùng với việc phát triển mạnh mẽ hệ thống giao thông thủy nội địa sẽ là chìa khóa hoàn thiện bức tranh logistics toàn diện.

Khi vận tải đường bộ tiếp tục giữ vững vai trò là huyết mạch kết nối linh hoạt, kết hợp hài hòa cùng các phương thức vận tải đường biển, đường thủy và đường sắt, Hải Phòng chắc chắn sẽ vượt qua mọi giới hạn hiện tại. Sự chuyển mình mạnh mẽ này sẽ giúp ngành dịch vụ logistics của thành phố vươn lên xứng tầm khu vực và quốc tế, hoàn thành xuất sắc sứ mệnh là động lực tăng trưởng hàng đầu của vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc và cả nước.

Bùi Hiền - Hải Ngân