Tài chính doanh nghiệp

ESG là một chương quan trọng của doanh nghiệp

Theo bà Daniela Peeva, Chủ tịch Hiệp hội các Giám đốc Quan hệ Nhà đầu tư Bulgaria (ABIRD), tại châu Âu, ESG được khẳng định không phải là một chương riêng biệt, mà là một phần trong luận điểm đầu tư. Thị trường chỉ thực sự ghi nhận và đánh giá cao khi nhà đầu tư nhìn thấy tác động rõ ràng của ESG đến rủi ro, sự tăng trưởng và dòng tiền trong tương lai của doanh nghiệp.

Chia sẻ trong Lễ Vinh danh IR Awards 2026 do Vietstock, Hiệp hội Các nhà quản trị tài chính Việt Nam (VAFE) và Tạp chí điện tử Tài chính và Cuộc sống (FiLi) đồng tổ chức sáng 24/9 tại TP HCM, bà Daniela Peeva cho biết, tại châu Âu, IR theo cách truyền thống đã kết thúc 5 năm trước và thị trường đang bước vào một kỷ nguyên hoàn toàn mới với hoạt động Quan hệ Nhà đầu tư. Kỳ vọng của nhà đầu tư đối với các công ty đại chúng hiện cao hơn rất nhiều, với những nhà đầu tư mới và các hình thức đầu tư mới. Khi đó, IR không còn chỉ là tuyên truyền mà cần lồng ghép ESG.

Hoạt động IR truyền thống từ trước đến nay chủ yếu xoay quanh các chỉ tiêu tài chính ngắn hạn như doanh thu, EBITDA, EPS, cổ tức, dòng tiền và nợ. Tuy nhiên, mô hình IR tích hợp ESG mở rộng phạm vi bằng cách lồng ghép cả các rủi ro tài chính lẫn phi tài chính vào chiến lược kinh doanh.

Việc gắn kết chiến lược doanh nghiệp với các kết quả ESG không chỉ giúp giải quyết các vấn đề trọng yếu mà còn tạo ra giá trị dài hạn. Điều này nâng cao khả năng chống chịu của doanh nghiệp trước các biến động và củng cố niềm tin vững chắc từ phía nhà đầu tư.

Khi một công ty nói chuyện với nhà đầu tư, không thể chỉ nói rằng EBITDA tăng 8%, mà cần kể rộng hơn rằng EBITDA tăng 8% và các khoản đầu tư về năng lượng, hiệu quả… trong dài hạn. Đây chính là bản chất của việc tích hợp ESG vào IR, là một phần trong mô hình kinh tế và luận điểm đầu tư của công ty.

Nhấn mạnh về cách ESG ảnh hưởng đến định giá như thế nào, theo bà Peeva, về lý thuyết tài chính, Giá trị doanh nghiệp ≈ Dòng tiền tương lai/Rủi ro. Hoạt động ESG tác động trực tiếp lên cả hai vế của phương trình này.

Với dòng tiền, chiến lược ESG hiệu quả hỗ trợ gia tăng dòng tiền nhờ giảm chi phí vận hành (tiết kiệm năng lượng, tài nguyên), phát triển sản phẩm bền vững mới, giữ chân nhân tài và hạn chế các khoản phạt pháp lý.

Còn với kênh chi phí vốn, thực hành ESG đáng tin cậy giúp giảm thiểu rủi ro pháp lý, rủi ro khí hậu và rủi ro uy tín. Rủi ro thấp hơn dẫn đến tỷ lệ chiết khấu (chi phí vốn) thấp hơn.

Thông điệp cốt lõi là hiệu quả ESG được cải thiện sẽ lần lượt giúp giảm mức độ rủi ro, giảm chi phí vốn, qua đó hệ số định giá tăng lên.

Các doanh nghiệp châu Âu nằm trong nhóm tiên tiến nhất trong việc tuân thủ và kể câu chuyện ESG. Việc cốt yếu là tính trọng yếu và chiến lược, bà Peeva nói. Cụ thể, các công ty hàng đầu về ESG ở châu Âu không tách riêng ESG mà biến ESG thành một phần của câu chuyện đầu tư. Không chỉ nói về ESG mà còn phải chỉ ra đã làm điều đó như thế nào.

Một ví dụ đơn giản là giá năng lượng và rủi ro từ giá carbon sẽ tác động đến chiến lược của doanh nghiệp, với việc giảm cường độ sử dụng năng lượng thông qua đầu tư để nâng cao hiệu quả năng lượng, qua đó giảm cường độ sử dụng năng lượng. Tác động rõ rệt sẽ xảy ra, giảm chi phí vận hành và rủi ro từ giá carbon, hàm ý biên lợi nhuận ổn định hơn và phần bù rủi ro thấp hơn. Không chỉ công khai kết quả, doanh nghiệp cần nói được quá trình thực hiện.

Với luận đề ESG được truyền thông qua những kênh nào ở châu Âu? Bà cho biết có thể là báo cáo thường niên và báo cáo phát triển bền vững; tài liệu dành cho nhà đầu tư; họp công bố kết quả kinh doanh và roadshow; sự kiện chuyên đề ESG và phát triển bền vững; website doanh nghiệp và bảng dữ liệu; tương tác với các tổ chức xếp hạng. Ngoài ra, các quy định liên quan của cơ quan quản lý cũng phải ủng hộ.

Khuôn khổ pháp lý ESG của châu Âu dựa trên 6 trụ cột quan trọng nhất: CSRD (Chỉ thị 2022/2464) quy định việc báo cáo phát triển bền vững dành cho doanh nghiệp; ESRS (Quy định ủy quyền 2023/2772) cung cấp bộ tiêu chuẩn báo cáo ESG chi tiết cho doanh nghiệp; EU Taxonomy (Quy định 2020/852) áp dụng cho doanh nghiệp và nhà đầu tư nhằm xác định các hoạt động kinh tế bền vững về môi trường; SFDR (Quy định 2019/2088) yêu cầu các nhà đầu tư và công ty quản lý tài sản công.

Các khuyến nghị cho doanh nghiệp Việt Nam

Kinh nghiệm của các thị trường đã trải qua quá trình nâng hạng và hội nhập sâu hơn với dòng vốn quốc tế cho thấy yêu cầu của nhà đầu tư đối với doanh nghiệp niêm yết thường thay đổi như thế nào? Doanh nghiệp cần nâng chuẩn ở những khía cạnh nào để không chỉ thu hút mà còn giữ chân được các dòng vốn quốc tế trong dài hạn?Với câu hỏi này và trong bối cảnh doanh nghiệp Việt đang ở trong một thị trường vừa chính thức nâng hạng, Chủ tịch Hiệp hội các Giám đốc Quan hệ Nhà đầu tư Bulgaria (ABIRD) cho rằng, kỳ vọng của thế hệ nhà đầu tư mới đang thay đổi đáng kể.

Ngày nay, doanh nghiệp không chỉ cần trở nên cạnh tranh hơn mà còn phải nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp. Đối với các cơ quan quản lý và các tổ chức liên quan, việc phối hợp với ban lãnh đạo doanh nghiệp, đồng thời cải thiện mức độ tuân thủ, cũng như chuyển từ tuân thủ sang xây dựng niềm tin, là điều rất quan trọng.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần cung cấp thông tin cho thị trường một cách đầy đủ, chính xác và kịp thời. Nhà đầu tư ngày nay không chỉ quan tâm đến việc doanh nghiệp có công bố thông tin hay không, mà còn quan tâm đến chất lượng và độ tin cậy của thông tin, cũng như khả năng sử dụng những thông tin đó để đưa ra quyết định đầu tư trong hoạt động hằng ngày.

Khả năng dự báo cũng ngày càng trở nên quan trọng đối với thế hệ nhà đầu tư mới. Nhà đầu tư không chỉ muốn biết doanh nghiệp đang hoạt động như thế nào ở thời điểm hiện tại, mà còn muốn hiểu rõ triển vọng và những định hướng của doanh nghiệp trong ba đến năm năm tới. Vì vậy, doanh nghiệp cần nâng cao khả năng dự báo và truyền tải những thông tin về triển vọng tương lai một cách rõ ràng, nhất quán.

Một yếu tố quan trọng khác là sự tương tác giữa ban lãnh đạo doanh nghiệp và nhà đầu tư. Doanh nghiệp cần tăng cường đối thoại hai chiều, trong đó các lãnh đạo và cán bộ quan hệ nhà đầu tư phải có khả năng giao tiếp hiệu quả với nhà đầu tư, đồng thời nâng cao năng lực và kiến thức để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thế hệ nhà đầu tư mới.

Cùng với đó, chất lượng và năng lực của đội ngũ lãnh đạo cũng đóng vai trò ngày càng quan trọng. Doanh nghiệp cần xây dựng đội ngũ lãnh đạo có khả năng thích ứng với những thay đổi của môi trường đầu tư, hiểu được kỳ vọng của thế hệ nhà đầu tư mới và có khả năng truyền tải một cách rõ ràng chiến lược, định hướng cũng như triển vọng phát triển của doanh nghiệp.

"Hiện nay, chúng ta đang chứng kiến sự xuất hiện của một thế hệ nhà đầu tư mới. Vì vậy, doanh nghiệp cũng cần có một cách tiếp cận mới để đáp ứng nhu cầu của thế hệ nhà đầu tư này.

Nhà đầu tư không chỉ đòi hỏi doanh nghiệp hoạt động tốt hơn mà còn yêu cầu doanh nghiệp vận hành theo những tiêu chuẩn có thể so sánh được với các doanh nghiệp khác trong cùng nhóm hoặc cùng ngành", bà Peeva nhấn mạnh. Do đó, doanh nghiệp cần ưu tiên một số trụ cột quan trọng.

Thứ nhất là quản trị doanh nghiệp. Chúng ta cần chuyển đổi từ tư duy tuân thủ sang xây dựng niềm tin để có thể thâm nhập sâu hơn vào thị trường vốn. Đặc biệt đối với các nhà đầu tư tổ chức, chất lượng quản trị sẽ trở thành một trong những yếu tố quan trọng trong quá trình định giá doanh nghiệp.

Thứ hai là tính minh bạch. Nhà đầu tư không chỉ cần doanh nghiệp chia sẻ thông tin mà còn yêu cầu doanh nghiệp cung cấp thông tin chính xác, đáng tin cậy và được cập nhật thường xuyên.

Thứ ba là khả năng dự báo. Đây là một trong những yếu tố rất quan trọng đối với thế hệ nhà đầu tư mới. Họ yêu cầu doanh nghiệp có khả năng đưa ra những dự báo nhanh chóng, chính xác và rõ ràng về triển vọng hoạt động trong tương lai.

Thứ tư là giao tiếp và đối thoại hai chiều giữa doanh nghiệp, ban lãnh đạo và nhà đầu tư. Doanh nghiệp cần xây dựng một cơ chế tương tác hiệu quả hơn, qua đó nhà đầu tư có thể hiểu rõ hơn về chiến lược, hoạt động và những định hướng dài hạn của doanh nghiệp, đồng thời doanh nghiệp cũng có thể nắm bắt được kỳ vọng của nhà đầu tư.

Thứ năm, tiếp theo là việc tăng cường năng lực IR, tức quan hệ nhà đầu tư. "Đây là một trong những vấn đề mà tôi muốn nhấn mạnh đối với các doanh nghiệp. Các lãnh đạo doanh nghiệp và đội ngũ phụ trách quan hệ nhà đầu tư cần nâng cao năng lực để đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao của thế hệ nhà đầu tư mới.

Việc xây dựng năng lực lãnh đạo để có thể đáp ứng những yêu cầu mới của thế hệ nhà đầu tư mới cũng như hình thức IR mới. Năng lực lãnh đạo không chỉ nằm ở việc điều hành doanh nghiệp mà còn ở khả năng giao tiếp, chia sẻ thông tin và xây dựng niềm tin với cộng đồng nhà đầu tư", theo bà Peeva.

Cuối cùng, Chủ tịch Hiệp hội các Giám đốc Quan hệ Nhà đầu tư Bulgaria (ABIRD) nhấn mạnh một lần nữa về ESG. Hiện nay, doanh nghiệp không nên chỉ dừng lại ở việc đưa ra những báo cáo ESG đẹp về hình thức, mà cần chuyển sang quản trị rủi ro và tạo ra giá trị từ ESG. Khi đó, ESG mới thực sự trở thành một phần của chiến lược, thay vì chỉ là một nội dung phụ trong các báo cáo thường niên.

Lê Mỹ