VCCI

Tại Chương trình Khởi động Đề án “Lắng nghe để Kiến tạo” và Lễ ký kết đối tác đồng hành chiến lược giữa VCCI và Tập đoàn TH, PGS TS Hồ Sỹ Hùng - Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết cộng đồng doanh nghiệp đã phải đối mặt với nhiều khó khăn trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động.

Từ tháo gỡ vướng mắc đến kiến tạo phát triển

Theo lãnh đạo VCCI, dù Đảng, Nhà nước và Chính phủ liên tiếp ban hành các quyết sách nhằm cắt giảm thủ tục hành chính, tháo gỡ rào cản kinh doanh, thực tiễn triển khai tại một số nơi, một số thời điểm vẫn xuất hiện những điểm nghẽn. Rào cản pháp lý, sự chồng chéo giữa các quy định và thủ tục hành chính kéo dài tiếp tục làm gia tăng chi phí, thời gian, đồng thời ảnh hưởng đến cơ hội đầu tư, kinh doanh của doanh nghiệp.

Trong bối cảnh đó, Thông báo số 394/TB-VPCP và Nghị quyết số 216/NQ-CP đã đặt ra yêu cầu thiết lập các cơ chế hiệu quả để nắm bắt thực tiễn, tháo gỡ khó khăn cho sản xuất kinh doanh và xây dựng môi trường đầu tư minh bạch, thuận lợi. Đề án “Lắng nghe để Kiến tạo” được VCCI khởi động trên cơ sở yêu cầu này.

Điểm đáng chú ý là Đề án không chỉ hướng tới tiếp nhận và giải quyết các kiến nghị riêng lẻ, mà đặt mục tiêu chuyển từ tư duy “tháo gỡ khó khăn” sang “kiến tạo phát triển”.

Theo PGS TS Hồ Sỹ Hùng, nếu tháo gỡ khó khăn là xử lý những vấn đề cụ thể phát sinh trong từng vụ việc, thì kiến tạo phát triển đòi hỏi hình thành một hệ sinh thái thể chế lành mạnh, trong đó chính sách được xây dựng trên cơ sở thực tiễn và hướng tới nhu cầu phát triển dài hạn của thị trường.

Cùng với đó là sự thay đổi từ “đối thoại” sang “hành động”, các phản ánh của doanh nghiệp sẽ được VCCI và Tổ công tác của Đề án tổng hợp, phân tích để chuyển thành đề xuất sửa đổi từng điều khoản, nghị định, thông tư; đồng thời theo dõi, báo cáo tới các cơ quan quản lý để xử lý vướng mắc.

Đáng chú ý của cơ chế phối hợp hiện nay là việc xử lý kiến nghị của cộng đồng doanh nghiệp đã được đưa vào quy trình theo dõi thường xuyên giữa VCCI và Bộ Tài chính.

Ông Bùi Anh Tuấn - Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể, Bộ Tài chính cho biết sau hai tháng triển khai cơ chế phối hợp mới, Bộ Tài chính và VCCI đã rà soát, tập hợp 202 kiến nghị chi tiết từ doanh nghiệp. Trong đó, hơn 100 kiến nghị đã được xử lý dứt điểm và có văn bản phản hồi; gần 100 kiến nghị còn lại được tiếp thu, đưa vào danh mục đề xuất sửa đổi, bổ sung trong các văn bản quy phạm pháp luật sắp tới.

Để tăng tính minh bạch và khả năng theo dõi, một nhóm làm việc liên ngành gồm Bộ Tài chính, Cục Phát triển doanh nghiệp, Ban Pháp chế VCCI và Văn phòng Chính phủ đã được thành lập để cập nhật dữ liệu hằng tuần.

Dữ liệu được theo dõi theo từng nhóm gồm đơn vị kiến nghị, lĩnh vực vướng mắc, điều khoản pháp lý liên quan và tiến độ giải quyết. Đối với những lĩnh vực có nhiều vấn đề phát sinh như thuế và hải quan, lãnh đạo Bộ Tài chính yêu cầu các đơn vị chức năng chủ động liên hệ trực tiếp với doanh nghiệp để xác định bản chất vướng mắc, hạn chế tình trạng phản hồi chung chung hoặc mang tính thủ tục.

Cách thức này cho thấy yêu cầu đối với việc xử lý kiến nghị đang được đặt ở mức cao hơn: không chỉ trả lời doanh nghiệp, mà cần xác định nguyên nhân, cơ quan xử lý và hướng giải quyết cụ thể.

Cần biến phản ánh thành đề xuất, hành động cụ thể

Theo ông Ngô Minh Hải - Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn TH, doanh nghiệp là chủ thể trực tiếp đưa chính sách vào cuộc sống nên thường nhận biết sớm những quy định, thủ tục hoặc cơ chế chưa phù hợp với thực tiễn. Vì vậy, việc hình thành một cơ chế thường xuyên để tiếp nhận, phân tích và phản ánh các vấn đề từ doanh nghiệp có ý nghĩa quan trọng.

Từ góc độ này, Đề án “Lắng nghe để Kiến tạo” được kỳ vọng không trở thành một kênh tiếp nhận kiến nghị đơn thuần. Giá trị của cơ chế nằm ở khả năng nhận diện những vướng mắc có tính hệ thống từ các phản ánh riêng lẻ, sau đó chuyển hóa thành đề xuất chính sách.

Tập đoàn TH cho rằng khu vực tư nhân có thể đóng góp cho quá trình cải thiện môi trường kinh doanh không chỉ bằng việc phản ánh khó khăn của chính doanh nghiệp mình, mà còn bằng cách đóng góp nguồn lực để hình thành năng lực chung cho cộng đồng doanh nghiệp và nền kinh tế.

Theo đó, nguồn lực dành cho Đề án không chỉ được nhìn ở góc độ tài chính, mà còn bao gồm dữ liệu thực tiễn, tri thức chuyên gia, công nghệ và kinh nghiệm quản trị. Các nguồn lực này được kỳ vọng hỗ trợ VCCI xây dựng một Tổ công tác thường trực, kết nối mạng lưới chuyên gia trong các lĩnh vực pháp luật, kinh tế, tài chính, đầu tư, khoa học công nghệ và quản trị.

Mục tiêu đặt ra là hình thành một đầu mối có khả năng tiếp nhận, sàng lọc, phân tích, phản biện, kiến nghị và theo dõi kết quả xử lý, thay vì chỉ ghi nhận phản ánh rồi chuyển tiếp tới cơ quan chức năng.

Về phía doanh nghiệp, Đề án hướng tới tạo ra một kênh minh bạch và có hệ thống để phản ánh vướng mắc, đồng thời đóng góp sáng kiến. Quan trọng hơn, từ những vấn đề cụ thể có thể nhận diện các điểm nghẽn mang tính hệ thống để kiến nghị thay đổi chính sách, qua đó góp phần cải thiện môi trường kinh doanh.

Đối với các cơ quan Trung ương, cơ chế này có thể cung cấp dữ liệu từ thực tiễn hoạt động sản xuất kinh doanh, qua đó nhận diện khoảng cách giữa chủ trương và quá trình thực thi. Các báo cáo từ Đề án được định hướng phải xác định rõ vấn đề, nguyên nhân, cơ quan có trách nhiệm và đề xuất giải pháp.

Ở cấp địa phương, dữ liệu về những vướng mắc cụ thể có thể hỗ trợ cải cách hành chính theo hướng dựa trên thực chứng. Thay vì chỉ biết doanh nghiệp gặp khó khăn, cơ quan quản lý có thể xác định khó khăn phát sinh ở thủ tục nào, khâu nào và nguyên nhân từ đâu.

Ở phạm vi rộng hơn, mục tiêu cuối cùng là chuyển hóa các sáng kiến và kiến nghị từ thực tiễn thành giải pháp về thể chế. Đây cũng là yêu cầu gắn với mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng, khi một phần dư địa phát triển nằm ở việc giải phóng các nguồn lực đang bị cản trở bởi cơ chế, thủ tục và những bất cập trong quá trình thực thi.

Trong khuôn khổ chương trình, Liên đoàn thương mại và công nghiệp Việt Nam cũng đã ký kết Thỏa thuận hợp tác thực hiện Đề án “Lắng nghe để Kiến tạo” cùng Tập đoàn TH. Với tư cách là Doanh nghiệp đồng hành cùng VCCI triển khai Đề án, lãnh đạo tập đoàn TH cũng bày tỏ mong muốn đây là điểm khởi đầu của một cơ chế hành động mới, nơi tiếng nói từ thực tiễn của doanh nghiệp được lắng nghe một cách có hệ thống, được phân tích bằng tri thức chuyên gia, và quan trọng nhất, được chuyển hóa thành những đề xuất và hành động cụ thể.

Diệu Hoa