VCCI cho rằng nhiều quy định mới tại Dự thảo Luật Đầu tư (sửa đổi) cần được cụ thể hóa về điều kiện, tiêu chí và cơ chế thực hiện, nhằm bảo đảm tính minh bạch, khả thi và khả năng dự báo của môi trường đầu tư.
Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) vừa có ý kiến gửi Bộ Tư pháp về Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư (Dự thảo). Trên cơ sở tổng hợp ý kiến doanh nghiệp, VCCI đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục làm rõ nhiều nội dung quan trọng nhằm bảo đảm tính minh bạch, khả thi và thống nhất của pháp luật đầu tư.
Đáng chú ý, Dự thảo trao quyền cho Chính phủ xem xét cho phép nhà đầu tư nước ngoài sở hữu tới 100% vốn điều lệ hoặc nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường trong một số ngành, nghề hạn chế tiếp cận.
Theo VCCI, quy định này chưa làm rõ trường hợp các luật, nghị quyết đã quy định ngành, nghề hạn chế tiếp cận thì Chính phủ có thể tiếp tục nới lỏng điều kiện hay không. Đồng thời, ranh giới giữa cơ chế tại khoản 3a và 3b chưa rõ, trong khi tiêu chí xác định ngành, nghề được nới lỏng còn chung chung.
VCCI cũng đề nghị làm rõ thông tin tại Tờ trình về 11/91 ngành, phân ngành hiện chỉ cho phép nhà đầu tư nước ngoài thành lập liên doanh nhưng không hạn chế tỷ lệ sở hữu. Cần xác định rõ các ngành này có được mở hoàn toàn hay không và những ngành, phân ngành khác có tiếp tục được xem xét.
Một vấn đề được VCCI góp ý là quy định về bảo đảm đầu tư kinh doanh trong trường hợp thay đổi pháp luật.
Dự thảo bổ sung nguyên tắc Nhà nước có chính sách bảo đảm môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, ổn định, nhất quán, chi phí tuân thủ thấp, có khả năng dự báo, phù hợp với thông lệ quốc tế và nâng cao năng lực cạnh tranh trong khu vực, toàn cầu.
VCCI cho rằng tinh thần của quy định này là tích cực. Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là cơ chế bảo đảm quyền lợi của nhà đầu tư sẽ được thực hiện như thế nào khi Nhà nước thay đổi chính sách, pháp luật theo hướng làm gia tăng nghĩa vụ hoặc trách nhiệm của doanh nghiệp.
Hiện Điều 12 Luật Đầu tư quy định về bảo đảm đầu tư trong trường hợp thay đổi pháp luật ảnh hưởng đến ưu đãi đầu tư, theo đó quyền lợi của nhà đầu tư được bảo đảm trong những trường hợp nhất định. Trong khi đó, quy định mới tại Dự thảo mới dừng ở việc xác lập một nguyên tắc chung mà chưa có biện pháp cụ thể để bảo vệ nhà đầu tư khi môi trường đầu tư, kinh doanh bị tác động bởi những thay đổi chính sách.
Theo VCCI, nếu chỉ quy định ở mức nguyên tắc mà không xác định rõ quyền lợi của nhà đầu tư và cơ chế bảo đảm tương ứng thì quy định sẽ khó phát huy hiệu quả trên thực tế.
Đặc biệt, doanh nghiệp thời gian qua phản ánh tình trạng chính sách, quy định pháp luật có những thay đổi nhanh và nhiều, gây khó khăn trong quá trình áp dụng. Do đó, VCCI đề nghị cân nhắc tính khả thi của quy định mới, đồng thời bổ sung các biện pháp bảo đảm đầu tư kinh doanh cụ thể hơn, thay vì chỉ dừng ở một tuyên bố về nguyên tắc.
Đối với các dự án có đề nghị Nhà nước giao khu vực biển, VCCI đề nghị sửa quy định về phương thức lựa chọn nhà đầu tư theo hướng bổ sung trường hợp “đấu giá giao khu vực biển theo quy định của pháp luật”, nhằm bảo đảm thống nhất với pháp luật về tài nguyên, môi trường, biển và hải đảo.
Với quy định cho phép dự án có vốn đầu tư lớn nhưng thu hồi vốn chậm được áp dụng thời hạn hoạt động tối đa 70 năm, VCCI cho rằng cần có tiêu chí cụ thể để xác định trường hợp này.
Theo doanh nghiệp, quy mô vốn và thời gian thu hồi vốn phụ thuộc vào từng loại hình, quy mô dự án và điều kiện của địa phương. Vì vậy, VCCI đề nghị giao Chủ tịch UBND cấp tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương ban hành tiêu chí cụ thể để xác định trường hợp dự án có vốn đầu tư lớn nhưng thu hồi vốn chậm. Theo VCCI, cách tiếp cận này có thể tạo căn cứ rõ ràng, công khai và phù hợp hơn với điều kiện thực tế của từng địa phương.
Đồng thời, VCCI đề nghị quy định chuyển tiếp để các dự án đã được triển khai trước thời điểm Luật sửa đổi có hiệu lực cũng có thể được xem xét áp dụng cơ chế mới, qua đó xử lý những khó khăn đang tồn tại trên thực tế.
Một vấn đề khác là trường hợp dự án của nhà đầu tư nước ngoài được chuyển nhượng toàn bộ hoặc một phần cho nhà đầu tư trong nước. VCCI đề nghị bổ sung cơ chế xử lý đối với trường hợp nhà đầu tư trong nước nhận chuyển nhượng toàn bộ hoặc một phần dự án từ nhà đầu tư nước ngoài thuộc trường hợp phải chuyển giao không bồi hoàn tài sản. Theo đề xuất, thời hạn hoạt động của phần dự án sau khi chuyển nhượng được xác định theo quy định chung về thời hạn dự án và tính từ thời điểm nhà đầu tư trong nước nhận chuyển nhượng; đồng thời, phần dự án này không phải thực hiện nghĩa vụ chuyển giao không bồi hoàn.
