Nhất trí với sự cần thiết xây dựng và ban hành Luật Đầu tư (sửa đổi) nhằm tiếp tục cải cách môi trường đầu tư, kinh doanh, tuy nhiên, không ít ý kiến cho rằng, việc cắt giảm điều kiện kinh doanh cần có nguyên tắc.
Tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất, Chính phủ đã trình Quốc hội Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV của Luật Đầu tư tiếp tục đề xuất cắt giảm thêm 58 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện trên cơ sở chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, từ quản lý bằng giấy phép sang tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và dữ liệu số.
Việc sửa đổi này nhằm tạo môi trường đầu tư kinh doanh thông thoáng hơn nhưng vẫn bảo đảm kiểm soát chặt chẽ để giữ vững an ninh, trật tự, an toàn xã hội và sức khỏe người dân.
Nhất trí với sự cần thiết xây dựng và ban hành Luật Đầu tư (sửa đổi) nhằm tiếp tục cải cách môi trường đầu tư, kinh doanh, tuy nhiên, không ít ý kiến cho rằng, việc cắt giảm điều kiện kinh doanh cần có nguyên tắc.
Góp ý Dự thảo, đại biểu Lê Hoàng Anh, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Gia Lai cho rằng, cắt giảm bao nhiêu ngành, nghề không quan trọng bằng cắt như thế nào để không tạo hậu quả khó khắc phục.
Theo đại biểu, điều quan trọng nhất là cắt giảm điều kiện kinh doanh và chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm phải có nguyên tắc, không thể cắt theo cách cơ học để đủ chỉ tiêu.
“Phụ lục IV với 198 ngành, nghề, dự kiến cắt giảm 29,3%, con số chưa phải là điều đáng lo nhất. Ví dụ, ngành nước sạch liên quan đến sức khỏe của hàng chục triệu người dân đang phải chờ Luật Cấp thoát nước dự kiến thông qua ở Kỳ họp thứ 3, sau khi Phụ lục IV mới đã có hiệu lực. Vận tải biển, khai thác cảng biển chờ sửa Bộ luật Hàng hải chưa có trong Chương trình xây dựng pháp luật.
Bỏ điều kiện trước, công cụ thay thế chưa có, đúng như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã yêu cầu: không để cắt ở văn bản này nhưng phát sinh khoảng trống ở văn bản khác”, đại biểu Lê Hoàng Anh bày tỏ.
Bên cạnh đó, lấy ví dụ tại Hàn Quốc khi chuyển sang hậu kiểm dựa trên rủi ro đã tăng gấp đôi số thanh tra viên chỉ trong vòng một năm, đại biểu Lê Hoàng Anh cho rằng, mặc dù Tờ trình của Chính phủ khẳng định, thi hành luật không phát sinh nguồn lực mới và cam kết tăng cường hậu kiểm, xây dựng cơ sở dữ liệu ở hầu hết các ngành, nghề, tuy nhiên hai điều này không thể cùng đúng.
Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung một khoản tại Điều 5 quy định các nguyên tắc chuyển đổi từ tiền kiểm sang hậu kiểm làm căn cứ chung, ràng buộc khi xây dựng phương án thay thế cho ngành, nghề trong Danh mục, thay vì mỗi Bộ làm theo cách riêng như hiện nay. Đó là phân loại theo mức độ rủi ro, bảo đảm đồng bộ về thời điểm, nguồn lực tương xứng, không biến tướng thành điều kiện trá hình.
Đại biểu cũng đề xuất ngành, nghề nào chưa có văn bản thay thế khi Phụ lục IV mới có hiệu lực, thì phải áp dụng ngay biện pháp quản lý rủi ro tạm thời, không được để khoảng trống. Đồng thời, giao Chính phủ xây dựng Đề án nguồn lực hậu kiểm, báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội trước ngày 01/3/2027. Cùng với đó, rà soát lại 58 ngành, nghề dự kiến đưa ra theo bộ nguyên tắc nêu trên.
Đồng quan điểm, bày tỏ băn khoăn về phương thức sửa đổi Phụ lục IV về danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư, tham gia góp ý, đại biểu Nguyễn Văn Huy, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên lưu ý, việc sửa đổi danh mục không nên được nhìn nhận đơn thuần dưới góc độ là cắt giảm số lượng ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, mà quan trọng hơn là cơ cấu lại danh mục này trên cơ sở mức độ rủi ro và yêu cầu bảo vệ lợi ích công cộng theo đúng tiêu chí được quy định tại Điều 7 của Luật Đầu tư.
“Tôi cho rằng, việc sửa đổi Phụ lục IV của Luật Đầu tư không phải là cắt giảm điều kiện kinh doanh bằng mọi giá, cũng không phải bổ sung điều kiện một cách cơ học. Điều quan trọng là mỗi ngành, nghề được giữ lại, bãi bỏ hoặc bổ sung đều phải được đánh giá trên cơ sở mức độ rủi ro và yêu cầu bảo vệ lợi ích công cộng theo đúng tinh thần của Điều 7 Luật Đầu tư.
Chỉ khi đó thì chúng ta mới thực sự đạt được mục tiêu kép là vừa bảo đảm quyền tự do đầu tư kinh doanh, vừa nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và bảo vệ tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của người dân”, đại biểu Nguyễn Văn Huy nhấn mạnh.
Xoay quanh vấn đề này, một số ý kiến cũng đề nghị, tiếp tục rà soát toàn diện Phụ lục IV theo nguyên tắc chỉ duy trì điều kiện kinh doanh đối với những ngành, nghề thực sự có khả năng ảnh hưởng trực tiếp đến quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe cộng đồng và môi trường. Đối với những ngành, nghề đã được luật chuyên ngành điều chỉnh đầy đủ, cần cân nhắc loại bỏ khỏi danh mục hoặc quy định rõ Luật Đầu tư chỉ xác lập nguyên tắc, còn nội dung, phạm vi và điều kiện cụ thể được thực hiện thống nhất theo pháp luật chuyên ngành.
