Chứng khoán

Điểm sáng của bức tranh kinh tế

Quỹ PYN Elite Fund đến từ Phần Lan, một trong những quỹ ngoại tỷ USD gắn bó với thị trường Việt Nam vừa có thư quý III/2026 gửi đến các nhà đầu tư. Trong thư, ông Petri Deryng - nhà quản lý danh mục quỹ bắt đầu bằng 2 điểm sáng nổi bật của thị trường.

Thứ nhất, xuất khẩu của Việt Nam, được nhắc đến với mặt hàng cụ thể là hồ tiêu, đang hoạt động tốt. Số liệu xuất khẩu mới nhất cho thấy xuất khẩu hồ tiêu đã đạt 1,3 tỷ USD trong năm nay, tăng 15,2% so với cùng kỳ năm ngoái (YoY). Tính đến giữa tháng 9, Việt Nam đã xuất khẩu 202.414 tấn hồ tiêu, với Mỹ và Trung Quốc là những người mua lớn nhất.

Điểm sáng này không được phân tích thêm nhưng có thể đây là một trong những điểm đại diện cho bức tranh xuất khẩu tích cực của Việt Nam với 2 thị trường lớn, và trọng tâm là mặt hàng nông sản - nông nghiệp, một trong những lợi thế của Việt Nam (không phải là các mặt hàng gia công với biên lợi nhuận thấp và tỷ trọng nhập khẩu nguyên liệu cao. Bên cạnh đó, cần lưu ý hồ tiêu là một trong những hàng hóa trong danh mục miễn thuế đối ứng và thuế bổ sung vào 2025, trước khi vẫn chịu thuế bổ sung điều chỉnh 12,5% từ Mỹ - song vẫn giữ được 80% thị phần tại Mỹ, theo số liệu của Cục Hải quan Việt Nam, từ đầu năm đến ngày 15/9/2026.

Thứ hai, theo ông Petri Deryng, các công ty niêm yết của Việt Nam đang hướng tới một năm tăng trưởng lợi nhuận mạnh mẽ. Lợi nhuận nửa đầu năm tăng trưởng "ở mức đáng kinh ngạc" - theo từ của nhà quản lý quỹ, là 46%, và ngay cả khi loại trừ các khoản thu nhập bất thường, tăng trưởng lợi nhuận cả năm dự kiến sẽ đạt 20-25%, đây vẫn là một kết quả "rất đáng nể".

Tuy nhiên, theo đại diện quỹ PYN, thị trường chung (ngoại trừ Vingroup) có giao dịch ở mức P/E là 8,8 theo ước tính đồng thuận năm 2027 của Bloomberg. Do tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ của Việt Nam trong năm nay, định giá đã trượt xuống mức thấp trong lịch sử. Ông nhận định triển vọng tăng trưởng kinh tế và lợi nhuận của Việt Nam trong những năm tới cũng rất tích cực. Chỉ số VN-Index tăng nhẹ từ đầu năm đến nay (YTD), nhưng điều đó chủ yếu là do một cổ phiếu dẫn đầu gây ra. Một số ít cổ phiếu dầu khí cũng đã tăng giá, nhưng ngoài ra thị trường đang gặp khó khăn, với giá cổ phiếu trượt dốc mặc dù lợi nhuận đạt mức cao.

Giải thích cho bức tranh của thị trường chưa hoàn toàn phản ánh đầy đủ triển vọng tăng trưởng của nền kinh tế, quan điểm của nhà quản lý quỹ Phần Lan, nếu xem xét theo đánh giá và lý giải ở kỳ trước, dường như được giữ nguyên, với nguyên do được chỉ ra: Tác động từ biến động vĩ mô bên ngoài - xung đột Trung Đông gây sức ép lên lạm phát; Cùng với đó là cán cân thương mại (nhập siêu do nhu cầu chip và các hàng hóa sẵn sàng cho xuất khẩu). Những yếu tố này đã hạn chế sự tăng trưởng cung tiền của Việt Nam vào thời điểm nhu cầu tín dụng đang mạnh mẽ. Tăng trưởng cung tiền chậm đã khiến điều kiện thanh khoản trở nên đầy thách thức, ông Petri Deryng nhìn nhận.

Theo đó, ông cũng cho rằng yếu tố về cán cân thương mại là vấn đề dễ giải quyết, vì tất cả các linh kiện nhập khẩu đắt tiền đều được bán sang các thị trường xuất khẩu dưới dạng thành phẩm, do đó số tiền chi cho các linh kiện sẽ quay trở lại, mặc dù có độ trễ. Cán cân thương mại đã gần như cân bằng vào tháng 8, và có lý do chính đáng để tin rằng nó sẽ chuyển sang thặng dư vào cuối quý III này.

Tuy nhiên, ông cũng nhìn nhận khó có một dự báo chắc chắn cho xung đột Trung Đông, mặc dù kỳ vọng các bên sẽ tiến đến đạt được thỏa thuận, đặc biệt các quốc gia Trung Đông sẽ đạt thỏa thuận về việc khôi phục hoạt động vận tải biển bình thường, và điều này mang lại lợi ích chung cho tất cả các bên.

Góc nhìn về nâng hạng của chứng khoán Việt

Trong tuần vừa qua, ngày 21 tháng 9 năm 2026, thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức có dấu mốc mới trong lịch sử phát triển của mình: Chính thức nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi theo chuẩn FTSE Russell.

Dù vậy, đối với diễn biến thị trường, ông Petri Deryng chỉ ra rằng thị trường chưa có phản ứng với câu chuyện nâng hạng.

"Thanh khoản thị trường rất ảm đạm trong ba tháng qua, và khối lượng giao dịch hàng ngày đã giảm một nửa so với năm ngoái. Tình trạng thị trường mới nổi tuy nhiên sẽ mang lại các nhà đầu tư mới và dòng vốn mới vào thị trường Việt Nam. Vanguard, nhà quản lý quỹ ETF lớn thứ hai thế giới, đã thông báo vào tuần trước rằng họ hiện đang bắt đầu đầu tư vào Việt Nam, và lượng nắm giữ cổ phiếu Việt Nam của họ sẽ tăng lên 2,5 tỷ USD trong suốt năm nay. Các quỹ thụ động khác theo dõi các chỉ số FTSE cũng sẽ làm như vậy, và sự thay đổi này cũng sẽ thu hút đầu tư từ các quỹ quản lý chủ động", ông phân tích. Từ đó, ông cho rằng các chiến lược gia thị trường lạc quan nhất kỳ vọng MSCI, nhà cung cấp chỉ số lớn nhất thế giới, sẽ thêm Việt Nam vào danh sách theo dõi của mình vào tháng 6 năm 2027.

Song để đạt chuẩn MSCI, danh sách những việc cần làm rất dài. Trong kỳ đánh giá gần nhất, chúng ta nhớ rằng MSCI vẫn chưa đưa Việt Nam vào watchlist (danh sách theo dõi). Do đó những việc phải làm được chuyên gia quỹ nhấn mạnh, bao gồm các chi tiết kỹ thuật về giao dịch chứng khoán và đánh giá các rủi ro dự phòng.

"Nhưng theo quan điểm của chúng tôi, ông Petri Deryng nêu, một số tiêu chí chính đã được đáp ứng, chẳng hạn như số lượng đủ lớn các công ty vốn hóa lớn và khối lượng giao dịch trung bình hàng ngày trong năm. Điều vẫn còn đôi chút chưa rõ ràng là cách MSCI nhìn nhận các giới hạn sở hữu nước ngoài của thị trường, nói cách khác, liệu mức độ cởi mở hiện tại đã đủ chưa. Một bước tiến lớn của thị trường là việc triển khai hệ thống giao dịch KRX mới và việc loại bỏ các yêu cầu ký quỹ trước giao dịch".

Bước quan trọng tiếp theo là việc đưa vào hoạt động đối tác bù trừ trung tâm (CCP), dự kiến sẽ diễn ra trong quý I năm 2027. CCP cho phép bù trừ giao dịch, nghĩa là nhà đầu có thể bán và mua cổ phiếu trong cùng một ngày, với số tiền thu được từ việc bán chi trả cho các giao dịch mua mới. "Việc bù trừ sẽ giúp PYN Elite dễ dàng hơn rất nhiều trong việc định thời điểm mua và bán khi tái cân bằng danh mục đầu tư, vì vậy cải cách này chắc chắn sẽ dẫn đến giao dịch tích cực hơn", đại diện quỹ Phần Lan nhấn mạnh.

Dù vẫn còn có những thảo luận, ông tin rằng các cơ quan quản lý mong muốn thúc đẩy mọi thứ tiến lên, và các giải pháp phù hợp sẽ được tìm ra.

An Định