Thông tin doanh nghiệp

Theo các hồ sơ thành viên công khai của WIPO, đây là lần đầu tiên có một thành viên từ Việt Nam tham gia Hội đồng. Dấu mốc này cũng nối tiếp sự tham gia của VinUni trong GII Academic Network từ năm 2022, khi VinUni trở thành trường đại học đầu tiên của Việt Nam tham gia mạng lưới học thuật này.

GII là bộ chỉ số được WIPO công bố hằng năm nhằm đánh giá năng lực và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của gần 140 nền kinh tế. GII Advisory Committee đóng góp định hướng chiến lược cho bộ chỉ số, quy tụ các nhà hoạch định chính sách, lãnh đạo khoa học, tổ chức quốc tế và doanh nghiệp từ nhiều quốc gia.

Trong báo cáo GII 2026, WIPO công bố TS. Lê Mai Lan là thành viên Hội đồng với hai chức danh: Phó Chủ tịch Tập đoàn Vingroup và Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học VinUni. Bà tham gia Hội đồng cùng các lãnh đạo và chuyên gia đến từ nhiều tổ chức quốc tế, định chế khoa học – công nghệ và doanh nghiệp, trong đó có ITU, UNESCO, ICC, CERN, ISO, Mastercard, Xiaomi và CATL.

Sự tham gia của TS. Lê Mai Lan góp thêm góc nhìn từ Việt Nam vào các thảo luận quốc tế về đổi mới sáng tạo. Theo cơ chế của WIPO, các thành viên Hội đồng tham gia và đóng góp chuyên môn với tư cách cá nhân.

VinUni – trường đại học đầu tiên của Việt Nam tham gia GII Academic Network

Sự kết nối của VinUni với GII đã được thiết lập từ năm 2022, khi VinUni trở thành trường đại học đầu tiên của Việt Nam tham gia GII Academic Network, cùng thời điểm với University of Oxford và University of Johannesburg. PGS.TS. Phan Thị Thục Anh, Phó Hiệu trưởng VinUni, là đại diện của VinUni trong GII Academic Network.

GII Academic Network là mạng lưới kết nối các nhà nghiên cứu, giảng viên và sinh viên nhằm thúc đẩy nghiên cứu về đổi mới sáng tạo, đồng thời mở rộng việc sử dụng dữ liệu và kết quả của GII trong cộng đồng học thuật.

Mạng lưới gồm 12 trường đại học và tổ chức nghiên cứu quốc tế, trong đó có University of Oxford – Saïd Business School, Cornell SC Johnson College of Business, INSEAD và Peking University.

Việt Nam tăng lên vị trí 43/139 trong GII 2026

Việc TS. Lê Mai Lan tham gia Hội đồng diễn ra cùng thời điểm WIPO công bố Global Innovation Index 2026, trong đó Việt Nam đứng thứ 43/139 nền kinh tế, tăng một bậc so với năm 2025.

Đáng chú ý, Việt Nam đứng thứ nhất thế giới về xuất khẩu công nghệ cao và xuất khẩu hàng hóa sáng tạo, đồng thời đứng thứ ba về nhập khẩu công nghệ cao.

GII 2026 cũng ghi nhận Việt Nam và Ấn Độ là hai nền kinh tế duy trì thành tích đổi mới sáng tạo vượt mức kỳ vọng so với trình độ phát triển lâu nhất, trong 16 năm liên tiếp.

Một điểm đáng chú ý khác là Việt Nam xếp thứ 35 về đầu ra đổi mới sáng tạo, cao hơn vị trí 54 về đầu vào đổi mới sáng tạo. Khoảng cách này cho thấy Việt Nam đang tạo ra kết quả đổi mới sáng tạo tương đối tốt so với nguồn lực đầu vào.

Bên cạnh những kết quả tích cực, GII 2026 cũng chỉ ra một thách thức đối với giai đoạn phát triển tiếp theo: Việt Nam đã mạnh về sản xuất và xuất khẩu công nghệ cao, nhưng năng lực nghiên cứu, sáng chế và tạo ra tri thức trong nước vẫn cần được củng cố.

Bước tiếp theo của Việt Nam: nghiên cứu, sáng chế và tạo tri thức

Theo WIPO, Việt Nam đã tiến lên nhờ tham gia sâu vào các mạng lưới sản xuất và dịch vụ quốc tế, xây dựng được thế mạnh đáng kể trong sản xuất và xuất khẩu công nghệ cao.

Tuy nhiên, báo cáo cũng chỉ ra rằng sức mạnh sản xuất quốc tế của Việt Nam hiện đi trước năng lực tạo tri thức và phát minh trong nước. Việt Nam vẫn ở dưới mức trung vị của nhóm các nền kinh tế thu nhập trung bình về bài báo khoa học và bằng sáng chế quốc tế theo hệ thống PCT (Patent Cooperation Treaty) của WIPO.

Bước tiếp theo của Việt Nam là tiến lên những khâu tạo giá trị cao hơn trong các mạng lưới này thông qua việc mở rộng nghiên cứu trong nước, hoạt động sáng chế và năng lực tạo tri thức.

Đây cũng là lĩnh vực mà sự kết nối giữa đại học nghiên cứu và doanh nghiệp có thể đóng vai trò quan trọng. GII 2026 cho thấy Việt Nam hiện đứng thứ 24 thế giới về hợp tác R&D giữa đại học và doanh nghiệp; khu vực doanh nghiệp tài trợ 58,1% tổng chi R&D, xếp thứ 13 trên chỉ số này.

Vai trò của đại học trong bước phát triển tiếp theo

Những nhận định của WIPO cũng cho thấy nhu cầu hiểu sâu hơn năng lực đổi mới sáng tạo của Việt Nam ở cấp ngành và doanh nghiệp, thay vì chỉ nhìn ở cấp quốc gia. Đây là một trong những hướng nghiên cứu mà VinUni đang theo đuổi.

Trung tâm Chuyển đổi Xanh Thông minh (GREEN-X) tại VinUni đang phát triển Chỉ số Đổi mới Sáng tạo ngành Việt Nam (Vietnam Industry Innovation Index – VIII). Nếu GII cung cấp bức tranh ở cấp quốc gia, VIII hướng tới đo lường sâu hơn ở cấp ngành và doanh nghiệp, kết hợp dữ liệu doanh nghiệp với các chỉ số về hệ sinh thái ngành nhằm cung cấp thêm bằng chứng cho nghiên cứu, hoạch định chính sách và ra quyết định đầu tư.

Một câu hỏi khác được đặt ra trong GII 2026 là làm thế nào chuyển những thành tựu khoa học thành giá trị kinh tế và xã hội. Với chủ đề “Powering Entrepreneurs at the Frontier of Science”, báo cáo năm nay tập trung vào quá trình đưa những đột phá khoa học từ phòng thí nghiệm đến thị trường và phát triển thành các doanh nghiệp có khả năng mở rộng. Các lĩnh vực được WIPO đề cập bao gồm AI, công nghệ sinh học, vật liệu tiên tiến, bán dẫn và năng lượng sạch.

Đối với các đại học nghiên cứu, bài toán vì thế không chỉ là tạo ra tri thức mới, mà còn là kết nối nghiên cứu với doanh nghiệp và thị trường để tri thức có thể tiếp tục phát triển thành sáng chế, công nghệ, tài sản trí tuệ, sản phẩm và giải pháp cho xã hội.

GII 2026 cho thấy Việt Nam đã xây dựng được những lợi thế đáng kể trong sản xuất và xuất khẩu công nghệ cao. Bước phát triển tiếp theo, theo WIPO, là mở rộng năng lực nghiên cứu trong nước, sáng chế và tạo tri thức – những nền tảng để Việt Nam tiến lên các khâu tạo giá trị cao hơn trong chuỗi đổi mới toàn cầu.

Như Vũ