Doanh nghiệp cần "đường băng" để tăng tốc

Chuyển đổi xanh đang đặt ra yêu cầu thay đổi căn bản trong cách doanh nghiệp thiết kế và triển khai các dự án phát triển bền vững. Thay vì chỉ tập trung vào những cam kết giảm phát thải, tiết kiệm năng lượng hay bảo vệ môi trường, doanh nghiệp cần tính đến khả năng tạo ra các giá trị xanh có thể đo lường, chứng nhận và trao đổi trên thị trường quốc tế.

Tiếp cận chuẩn mực ngay từ đầu

Trong lĩnh vực tín chỉ carbon, theo quan điểm của ECOTREE, hiện có nhiều hệ thống tiêu chuẩn khác nhau trên thế giới. Để tạo ra giá trị bền vững và nâng cao khả năng mang lại lợi ích kinh tế, doanh nghiệp cần quan tâm đến những tiêu chuẩn quốc tế uy tín như Verra, Plan Vivo và Gold Standard.

Điểm quan trọng không nằm ở việc lựa chọn tiêu chuẩn sau khi dự án đã hoàn thành, mà là chủ động nghiên cứu và bám sát các khung tiêu chuẩn ngay từ giai đoạn thiết kế. Cách tiếp cận này giúp doanh nghiệp định hình mục tiêu, phương pháp triển khai, hệ thống đo lường và cơ chế chứng nhận phù hợp với yêu cầu của thị trường.

Đối với các dự án sinh thái, đặc biệt là dự án trồng rừng và tín chỉ carbon, việc đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế không chỉ là yêu cầu kỹ thuật. Đây còn là điều kiện để nâng cao độ tin cậy của dự án, tạo cơ sở thu hút nguồn vốn và mở rộng khả năng tiếp cận các đối tác, nhà đầu tư trên thị trường toàn cầu.

Nhận thức xem xanh hóa thuần túy là gánh nặng chi phí đang dần trở nên không phù hợp với những thay đổi của nền kinh tế toàn cầu. Xanh hóa là xu thế bắt buộc và trách nhiệm chung, nhưng đồng thời cũng mở ra cơ hội để doanh nghiệp tái cấu trúc hoạt động, nâng cao năng lực cạnh tranh và tìm kiếm những động lực tăng trưởng mới.

Các dự án sinh thái thường đòi hỏi tầm nhìn dài hạn, nguồn lực tài chính và năng lực vận hành phù hợp. Tuy nhiên, bài toán này có thể được giải quyết hiệu quả hơn khi doanh nghiệp chủ động tiếp cận các nguồn tài chính xanh, quỹ đầu tư quốc tế và chính sách ưu đãi.
Trong đó, chất lượng dự án là yếu tố then chốt. Một dự án đáp ứng các tiêu chuẩn tín chỉ rừng chất lượng cao sẽ có cơ sở tốt hơn để chứng minh giá trị môi trường, thu hút nguồn lực và hướng tới khả năng thu hồi vốn, tạo lợi ích kinh tế.

Khơi thông nguồn lực

Phát triển dự án tín chỉ carbon là lĩnh vực đòi hỏi sự kết hợp của nhiều yếu tố, từ cơ chế chính sách, nguồn vốn, công nghệ, năng lực vận hành đến việc nâng cao đời sống cộng đồng. Thành công của dự án không thể chỉ được đánh giá qua số lượng tín chỉ tạo ra, mà còn phải gắn với chất lượng môi trường và những tác động tích cực đối với xã hội.

Bước ra sân chơi quốc tế, doanh nghiệp Việt Nam sẽ phải đối mặt với không ít khó khăn về kiến thức, công nghệ, nhân lực và quy trình chứng nhận. Tuy nhiên, chính những yêu cầu khắt khe này cũng tạo động lực để doanh nghiệp nâng cao năng lực nội tại, chuẩn hóa hoạt động và từng bước tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị xanh toàn cầu.

Việt Nam đã có những bước tiến trong hoàn thiện khung pháp lý và chuẩn bị đưa sàn giao dịch tín chỉ carbon vào hoạt động. Dù vậy, từ góc độ triển khai thực tiễn, đặc biệt đối với các sáng kiến trồng rừng và phát triển tín chỉ carbon hướng tới giai đoạn 2026–2035, doanh nghiệp vẫn gặp nhiều điểm nghẽn cần được tháo gỡ.

Trước hết là vấn đề quản lý và tiếp cận quỹ đất. Nhà nước cần giao chỉ tiêu cụ thể cho các địa phương trong quy hoạch, phát triển rừng theo tiêu chuẩn quốc tế, đồng thời phân cấp để cấp tỉnh trực tiếp kiểm tra, đánh giá quá trình triển khai.

Cần thiết lập cơ chế khuyến khích và hỗ trợ pháp lý minh bạch, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận quỹ đất để phát triển dự án. Đây là nền tảng quan trọng nhằm giảm chi phí thủ tục, tăng tính chủ động cho nhà đầu tư và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực đất đai.

Bên cạnh đó, cần có cơ chế ưu đãi đặc thù dành cho doanh nghiệp tư nhân, cả trong nước và quốc tế, tham gia thị trường dự án khí hậu tự nguyện. Một hành lang pháp lý mở, rõ ràng và ổn định sẽ tạo động lực cho các nhà đầu tư nội địa, đồng thời góp phần thu hút dòng vốn FDI xanh.

Nguồn vốn quốc tế, công nghệ và kinh nghiệm quản trị từ các nhà đầu tư nước ngoài có thể đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng dự án, phát triển năng lực doanh nghiệp và thúc đẩy các mục tiêu phát triển bền vững của Việt Nam.

Khi tiêu chuẩn quốc tế được tiếp cận ngay từ khâu thiết kế, giá trị xanh được nhìn nhận như một khoản đầu tư và các điểm nghẽn về đất đai, pháp lý, vốn được tháo gỡ, thị trường carbon sẽ có thêm điều kiện để phát triển thực chất và tạo ra những cơ hội kinh tế dài hạn.