PCI Thái Nguyên và hành trình nâng “chất” môi trường đầu tư

Một môi trường đầu tư cạnh tranh, bình đẳng là nơi doanh nghiệp được tiếp cận thông tin, thủ tục và cơ hội phát triển trên cùng một mặt bằng minh bạch, với chất lượng phục vụ nhất quán từ chính quyền.

Cải cách thực chất, hiệu quả

Với Thái Nguyên, nâng cao Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) là câu chuyện của cả hệ thống chính quyền. Bởi phía sau mỗi chỉ số thành phần là hàng loạt trải nghiệm rất cụ thể của doanh nghiệp, đó là mất bao lâu để hoàn thành một thủ tục, tiếp cận thông tin có thuận lợi không, cơ hội đầu tư có minh bạch hay chính sách hỗ trợ có thực sự đến đúng nơi cần đến.

PCI 2025 cho thấy những gam màu khác nhau trong bức tranh điều hành của tỉnh. Chỉ số “Gia nhập thị trường” đạt 7,72 điểm, cao hơn mức trung vị 7,07 điểm của cả nước; trong khi “Cạnh tranh bình đẳng” đạt 5,26 điểm và “Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp” đạt 5,34 điểm, vẫn còn khoảng cách so với mức trung vị chung.

Theo ông Lê Kim Phúc – Giám đốc Sở Tài chính Thái Nguyên, cải cách không nên được đo đơn thuần bằng việc một thủ tục được xử lý nhanh hơn bao nhiêu ngày, mà phải nhìn vào toàn bộ hành trình từ lúc nhà đầu tư hình thành ý tưởng đến khi dự án thực sự đi vào hoạt động. Vì vậy, yêu cầu đặt ra là rút ngắn cả chuỗi công việc liên quan đến đầu tư, đất đai, xây dựng, môi trường và triển khai dự án.

Đó cũng là tinh thần của cơ chế “Luồng xanh 24 giờ” và “Luồng xanh 60%” đang được tỉnh Thái Nguyên tích cực triển khai. Trong năm 2026, danh mục “Luồng xanh” được bổ sung thêm 21 thủ tục, với mục tiêu rút ngắn tối thiểu 60% thời gian giải quyết đối với những thủ tục thuộc diện áp dụng. Đây là giải pháp của tỉnh, trong đó Sở Tài chính tham gia tham mưu, nhằm tăng tính liên thông và giảm thời gian chờ đợi cho nhà đầu tư.

Cùng với đó là một thay đổi tưởng nhỏ nhưng lại chạm trực tiếp tới trải nghiệm doanh nghiệp: dữ liệu đã có trong hệ thống nhà nước thì hạn chế yêu cầu cung cấp lại, hướng tới nguyên tắc “doanh nghiệp khai một lần, cơ quan Nhà nước sử dụng nhiều lần”.

Khi một bộ hồ sơ bớt phải đi lại, một thủ tục được xử lý nhanh hơn hay một thông tin đầu tư trở nên dễ tiếp cận hơn, giá trị của cải cách mới thực sự đi ra khỏi báo cáo để hiện hữu trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Trong 9 tháng đầu năm 2026, tỉnh Thái Nguyên, quý III, kinh tế tăng trưởng 13,96%, đứng thứ 2 cả nước, góp phần đưa tốc độ tăng trưởng 9 tháng đạt 11,24%.

Doanh nghiệp cảm nhận

Nếu gia nhập thị trường là “cánh cửa đầu tiên”, thì chất lượng môi trường kinh doanh còn được quyết định bởi những gì diễn ra sau cánh cửa ấy.

Một trong những vấn đề mà Thái Nguyên còn dư địa cải thiện là cạnh tranh bình đẳng. Tư duy xuyên suốt là dù doanh nghiệp lớn hay nhỏ, FDI hay trong nước, nếu cùng điều kiện pháp lý thì phải được áp dụng cùng một quy trình, một chuẩn thời gian và cách giải thích pháp luật thống nhất.

Đích đến là doanh nghiệp không phải tìm “đường riêng” khi tiếp cận chính quyền; “con đường nhanh nhất phải chính là con đường đúng quy định”.

Ông Nguyễn Văn Thời - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Thái Nguyên cho rằng, kết quả PCI 2025 đã ghi nhận những chuyển biến tích cực về môi trường đầu tư, nhất là ở tính minh bạch, gia nhập thị trường và thiết chế pháp lý. Tuy nhiên, các chỉ số về cạnh tranh bình đẳng, chi phí tuân thủ và hiệu quả hỗ trợ vẫn cần tiếp tục cải thiện.

Điều biệt, khoảng cách giữa “chính quyền đã làm” và “doanh nghiệp cảm nhận được” cần tiếp tục được thu hẹp. Muốn vậy, cùng với cải cách thủ tục phải duy trì đối thoại, tăng chất lượng thông tin và lắng nghe phản hồi từ doanh nghiệp.

Một cách đối thoại mới đang góp phần thu hẹp khoảng cách ấy là chương trình “Trà sáng cùng doanh nhân”. Từ tháng 3/2026, chương trình được tổ chức định kỳ, đưa những câu chuyện về quy hoạch, nhà ở xã hội, đầu tư, tín dụng hay thị trường ra trao đổi trực tiếp giữa lãnh đạo tỉnh, sở, ngành và doanh nghiệp; nhiều kiến nghị sau đối thoại đã được chuyển thành giải pháp hoặc kết nối cụ thể.

Theo ông Nguyễn Văn Cường – Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Thái Nguyên, cộng đồng doanh nghiệp đánh giá cao tinh thần gần gũi, lắng nghe và đồng hành thể hiện qua mô hình này. Quan trọng hơn, đối thoại cần tiếp tục được nối dài bằng việc xử lý kiến nghị sau mỗi cuộc gặp, để doanh nghiệp nhìn thấy sự chuyển động từ cam kết sang hành động.

Từ góc nhìn của doanh nghiệp nhỏ và vừa, ông Cường kỳ vọng Thái Nguyên tiếp tục cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân bằng những chính sách sát nhu cầu hơn về vốn, mặt bằng sản xuất, chuyển đổi số, công nghệ, đào tạo quản trị và hỗ trợ pháp lý.

Bởi vậy, để nâng “chất” PCI, điều quan trọng hơn là hình thành một môi trường mà doanh nghiệp có thể dự báo được chính sách, tiếp cận cơ hội công bằng, được lắng nghe khi gặp khó và có điều kiện lớn lên bằng chính năng lực của mình.