ESG: Doanh nghiệp cần bắt đầu từ đâu?

Ngày 7/10, Trung tâm Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa thuộc Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp với Công ty Cổ phần Sáng tạo Xanh Việt Nam GREEN IN tổ chức Hội thảo “Bắt đầu ESG từ đâu? – Hướng dẫn doanh nghiệp đánh giá hiện trạng và hành động”.

Chương trình được tổ chức trong khuôn khổ Dự án “Hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp xây dựng chiến lược ESG và thực hành sản xuất kinh doanh bền vững vì mục tiêu chuyển đổi xanh, trung hòa các bon đến năm 2050”, hướng tới hỗ trợ doanh nghiệp từng bước nâng cao năng lực quản trị, đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của thị trường, đối tác và chuỗi cung ứng.

Phát biểu khai mạc hội thảo, bà Trần Thị Thanh Tâm, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa - VCCI cho biết, trong bối cảnh kinh tế toàn cầu chuyển dịch mạnh theo hướng xanh và bền vững, ESG ngày càng trở thành yêu cầu quan trọng đối với doanh nghiệp khi tham gia chuỗi cung ứng trong nước và quốc tế.

Những yêu cầu này đang tác động trực tiếp đến doanh nghiệp thông qua tiêu chuẩn thị trường và điều kiện của nhà mua hàng. Chẳng hạn, tại thị trường EU, Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) đặt ra yêu cầu về dữ liệu phát thải đối với một số nhóm hàng hóa. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải từng bước thay đổi tư duy cạnh tranh, bên cạnh sản phẩm có chất lượng và giá cả cạnh tranh, cần có dữ liệu để chứng minh mức độ đáp ứng các yêu cầu về môi trường và phát triển bền vững.

Theo bà Tâm, ESG vừa đặt ra thách thức nhưng đồng thời mở ra cơ hội để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, tối ưu hoạt động sản xuất kinh doanh, quản trị hiệu quả các nguồn lực và từng bước gia tăng giá trị trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Tuy nhiên, với doanh nghiệp nhỏ và vừa, quá trình triển khai ESG còn nhiều khó khăn do hạn chế về nguồn lực, nhân sự, dữ liệu và kinh nghiệm; nhiều doanh nghiệp cũng chưa xác định được tiêu chuẩn, khung đánh giá phù hợp hoặc chưa đánh giá rõ hiện trạng, nguồn phát thải, mức độ tiêu thụ năng lượng và các tác động về môi trường, xã hội của mình.

“Bắt đầu ESG từ đâu?” không chỉ là câu hỏi doanh nghiệp cần thực hiện những tiêu chí nào, mà trước hết là xác định doanh nghiệp đang ở đâu, còn khoảng trống nào cần ưu tiên và đâu là những hành động phù hợp với quy mô, nguồn lực và định hướng phát triển.

Bà Tâm cho rằng, việc thực hành ESG cần được lựa chọn trên cơ sở điều kiện thực tế của từng doanh nghiệp, qua đó giúp sử dụng nguồn lực hiệu quả hơn, cải thiện quản trị và đáp ứng tốt hơn yêu cầu của khách hàng, đối tác và chuỗi cung ứng. Hội thảo được kỳ vọng sẽ cung cấp cho doanh nghiệp những hướng dẫn và kinh nghiệm thực tiễn để xác định các ưu tiên, lựa chọn bước đi phù hợp và từng bước triển khai ESG theo hướng xanh hơn, bền vững hơn và hiệu quả hơn.

Chia sẻ tại Hội thảo, bà Ngụy Thị Giang, Tổng giám đốc GREEN IN cho rằng, ESG không nên được nhìn nhận như một gánh nặng hay bộ tiêu chí chỉ dành cho các tập đoàn lớn.

Theo GREEN IN, những hoạt động rất gần gũi như tiết kiệm năng lượng, ứng dụng điện mặt trời để giảm chi phí, sử dụng hiệu quả tài nguyên, bảo đảm an toàn và chăm lo đời sống người lao động hay cải thiện cách thức quản trị đều có thể trở thành những bước đi đầu tiên trong thực hành ESG. Quan trọng là doanh nghiệp cần xác định những vấn đề thuộc ba trụ cột môi trường, xã hội và quản trị đang tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh để lựa chọn cách tiếp cận phù hợp với nguồn lực của mình, thay vì chạy theo một mô hình chung.

Khi được tích hợp vào chiến lược kinh doanh, ESG không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu của thị trường và chuỗi cung ứng mà còn có thể trở thành công cụ quản trị rủi ro, tối ưu chi phí, nâng cao năng suất, tiếp cận các nguồn tài chính xanh và mở rộng thị trường.

Đại diện GREEN IN nhấn mạnh, doanh nghiệp cần thay đổi cách nhìn, coi các nguồn lực đầu tư cho ESG không đơn thuần là chi phí gia tăng mà là khoản đầu tư cho năng lực cạnh tranh và khả năng đứng vững trong chuỗi giá trị. Với doanh nghiệp nhỏ và vừa, quá trình này có thể bắt đầu từ những hành động ít hoặc không phát sinh chi phí, sau đó từng bước đầu tư vào công nghệ, quy trình, đào tạo nhân sự và hệ thống quản trị phù hợp với mục tiêu phát triển dài hạn.

Chia sẻ sâu hơn về bối cảnh pháp lý, bà Ngụy Thị Giang cùng Th.S Nguyễn Thị Hà, Chuyên gia của GREEN IN phân tích rằng áp lực tuân thủ đang khép chặt từ cả thị trường xuất khẩu lẫn quy định nội địa.

GREEN IN cũng khuyến nghị các cộng đồng kinh doanh xây dựng lộ trình trung hòa carbon bài bản và thực chất theo các tiêu chuẩn quốc tế hiện hành. Lộ trình này đòi hỏi doanh nghiệp phải ưu tiên hàng đầu cho các giải pháp cắt giảm phát thải thực tế trong nội tại nhà máy và chuỗi cung ứng, trước khi tính đến việc bù đắp lượng phát thải còn lại bằng các tín chỉ carbon chất lượng cao. Việc chủ động thực hành ESG và kiểm kê khí nhà kính không chỉ giúp nâng cao năng lực quản trị mà còn tạo dựng lợi thế cạnh tranh vững chắc cho doanh nghiệp trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Nằm trong khuôn khổ Hội thảo, các chuyên gia đã trực tiếp hướng dẫn đại diện các doanh nghiệp tham gia thực hành kiểm kê và quản lý khí nhà kính. Hoạt động tập huấn thực tế này nhằm hỗ trợ cộng đồng kinh doanh từng bước vượt qua rào cản về dữ liệu và năng lực quản trị, sẵn sàng ứng phó với các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe từ thị trường trong nước và quốc tế.