Chứng khoán Việt Nam trong ASEAN: Hấp dẫn từ tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp

Đó là chia sẻ của ông Đinh Đức Minh - Giám đốc Đầu tư cấp cao, VinaCapital, khi trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp.

- TTCK Việt Nam đã chính thức nâng hạng từ cận biên lên mới nổi thứ cấp. Thị trường cổ phiếu Việt Nam có những điểm gì đáng chú ý khi đặt cạnh các thị trường lân cận trong khu vực Đông Nam Á, thưa ông?

Việt Nam có nhiều lợi thế về nền tảng, bao gồm tốc độ tăng trưởng kinh tế cao, dân số trẻ, độ mở kinh tế lớn và quyết tâm cải cách mạnh mẽ. Khi thị trường được nâng hạng, nhà đầu tư quốc tế cũng sẽ đặt Việt Nam trong tương quan trực tiếp hơn với các thị trường mới nổi khác trong khu vực.

Xét về định giá, P/E dự phóng năm 2026 của VN-Index vào khoảng 12 lần, so với mức từ 9 đến 17 lần tại năm thị trường ASEAN được so sánh, bao gồm Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore và Thailand. Việt Nam không phải thị trường có định giá thấp nhất khu vực, nhưng mức định giá hiện nay tương đối hấp dẫn nếu đặt cạnh tăng trưởng lợi nhuận và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

Theo dự báo của VinaCapital, lợi nhuận của các doanh nghiệp trong VN-Index được dự báo tăng khoảng 25% trong năm 2026 và vẫn sẽ duy trì tăng trưởng ở mức hai con số trong năm 2027, hiện đang là mức tăng trưởng cao nhất trong ASEAN. Hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp cũng là một điểm nổi bật. ROE dự phóng của VN-Index duy trì quanh 15%, cao hơn mức khoảng 10-14% tại các thị trường còn lại. Đây là những điểm đáng chú ý khi nhà đầu tư so sánh Việt Nam với các nước trong khu vực.

Tuy nhiên, quản trị công ty vẫn là lĩnh vực Việt Nam cần cải thiện. Theo Theo Báo cáo Thẻ điểm Quản trị Công ty ASEAN 2024 (ASEAN Corporate Governance Scorecard 2024), một sáng kiến của Diễn đàn Thị trường vốn ASEAN với sự hợp tác của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), điểm trung bình của Việt Nam tăng từ 57,6 điểm năm 2021 lên 60,2 điểm năm 2024, cho thấy đã có tiến bộ. Dù vậy, Việt Nam vẫn đứng sau các thị trường ASEAN được đánh giá trong báo cáo. Thị trường có khoảng cách gần nhất với Việt Nam là Indonesia cũng đạt đến 84,4 điểm năm 2024.

Do đó, bên cạnh tăng trưởng lợi nhuận và hiệu quả sử dụng vốn, các doanh nghiệp Việt Nam cần tiếp tục nâng cao chất lượng công bố thông tin, bảo vệ cổ đông thiểu số và trách nhiệm của hội đồng quản trị. Đây sẽ là những tiêu chí được nhà đầu tư quốc tế chú ý nhiều hơn sau khi thị trường được nâng hạng.

- Định giá cần đặt cạnh triển vọng tăng trưởng. VinaCapital gần nhất định giá TTCKVN hấp dẫn, thấp khi loại trừ 1 số nhóm cổ phiếu đã tăng. Có thể so sánh mức định giá dự phóng 2026 so với các thị trường khu vực. Điều này nói lên điều gì?

Nếu nhìn vào P/E của toàn thị trường, Việt Nam hiện không phải là thị trường rẻ nhất trong khu vực ASEAN. Tuy nhiên, con số này đang chịu ảnh hưởng khá lớn từ một số cổ phiếu vốn hóa lớn thuộc nhóm Vingroup, vốn đã tăng giá rất mạnh trong hơn một năm qua. Nếu loại trừ nhóm cổ phiếu này, P/E dự phóng năm 2026 của phần còn lại của VN-Index chỉ còn khoảng 9,5 lần. Mức định giá này chỉ cao hơn một chút so với Philippines (khoảng 9 lần), và thấp hơn đáng kể so với các thị trường ASEAN còn lại.

Điều đó cho thấy bức tranh bên dưới chỉ số đang khác khá nhiều so với những gì nhà đầu tư nhìn thấy ở VN-Index. Dù chỉ số chung không phải là rất rẻ, thị trường vẫn có nhiều doanh nghiệp tốt đang được giao dịch ở mức định giá hấp dẫn.

Theo tôi, đây là môi trường thuận lợi cho các nhà đầu tư theo chiến lược lựa chọn cổ phiếu thay vì đầu tư theo chỉ số. Khi định giá của nhiều doanh nghiệp riêng lẻ đang ở vùng thấp trong khi lợi nhuận và hiệu quả hoạt động vẫn duy trì ở mức tốt, nhà đầu tư có thể tìm thấy nhiều cơ hội đầu tư hấp dẫn hơn so với những gì mức định giá bình quân của thị trường đang phản ánh.

- Danh mục của FTSE GEIS tập trung vào nhiều mã cổ phiếu có giao dịch lớn và đã kéo VN-Index thời gian qua. Điều này có làm giảm sức hút dòng vốn vào thị trường? Thực tế sau nâng hạng, VN-Index đang liên tục điều chỉnh và vốn ngoại vẫn bán ròng. Ông có quan điểm gì về vấn đề này?

Nguyên tắc xây dựng các bộ chỉ số của FTSE Russell là tập trung vào những cổ phiếu có vốn hóa lớn, thanh khoản cao và tỷ lệ sở hữu nước ngoài còn đủ lớn để các quỹ có thể giải ngân. Vì vậy, việc danh mục FTSE GEIS tập trung vào một số cổ phiếu dẫn dắt là điều khá bình thường và cũng tương tự cách nhiều bộ chỉ số lớn trên thế giới được xây dựng.

Đối với dòng vốn mới sau nâng hạng, trước mắt sẽ đến từ các quỹ đầu tư theo chỉ số. Do tỷ trọng của Việt Nam trong các chỉ số toàn cầu và thị trường mới nổi của FTSE Russell vẫn ở mức khá nhỏ, dưới 0,5%, các nhà đầu tư vào các quỹ này sẽ không quan tâm đến việc một vài cổ phiếu trong danh mục Việt Nam đã tăng mạnh trước đó.

Việc VN-Index điều chỉnh và khối ngoại vẫn bán ròng sau nâng hạng lại là một câu chuyện khác. Hoạt động bán ròng hiện nay chủ yếu đến từ các quỹ chuyên đầu tư vào thị trường chứng khoán Việt Nam từ trước hoặc các quỹ đang có tỷ trọng Việt Nam tương đối lớn trong danh mục. Quyết định phân bổ vốn của các quỹ này chịu ảnh hưởng đồng thời bởi mặt bằng lãi suất toàn cầu, xu hướng dòng vốn quốc tế, các cơ hội đầu tư tại những thị trường khác cũng như các yếu tố địa chính trị.

Việc nâng hạng giúp Việt Nam xuất hiện trong phạm vi theo dõi của một nhóm nhà đầu tư quốc tế rộng hơn trước đây. Tuy nhiên, quy mô dòng vốn thực tế đi vào thị trường trong những năm tới sẽ còn phụ thuộc vào bối cảnh kinh tế toàn cầu, mức độ hấp dẫn tương đối của thị trường chứng khoán Việt Nam so với các thị trường khác, cũng như chất lượng doanh nghiệp niêm yết và khả năng tạo ra các cơ hội đầu tư hấp dẫn cho nhà đầu tư quốc tế. Đây mới là những yếu tố quyết định khả năng thu hút và giữ chân dòng vốn ngoại trong dài hạn.

- VinaCapital dự báo diễn biến dòng vốn ngoại, bao gồm các quỹ giải ngân theo chỉ số FTSE sẽ có chi phối từ những yếu tố nào trong thời gian tới? Liệu có kỳ vọng mức độ giải ngân cao trong hơn 3 tháng còn lại của năm theo đúng lộ trình dự kiến? Và theo ông, nhà đầu tư cá nhân cần xem xét những yếu tố nào trong chương mới nâng hạng của thị trường khi tham gia giải ngân mới?

Dòng vốn từ các quỹ đầu tư theo chỉ số của FTSE Russell ước tính có thể đạt khoảng 2,5 tỷ USD và được giải ngân theo 4 đợt từ tháng 9/2026 đến tháng 9/2027. Đây là dòng vốn gắn với việc tái cơ cấu danh mục theo chỉ số, nên khả năng xuất hiện những thay đổi lớn so với ước tính là không cao.

Đối với dòng vốn chủ động, bức tranh sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào môi trường đầu tư toàn cầu. Các nhà đầu tư quốc tế hiện vẫn đang cân nhắc giữa nhiều cơ hội đầu tư khác nhau trên thế giới, cùng với diễn biến của lãi suất, tăng trưởng kinh tế và các yếu tố địa chính trị. Vì vậy, chúng tôi không nhìn nhận câu chuyện nâng hạng như một sự kiện có thể tạo ra dòng vốn đột biến chỉ trong vài tháng. Tác động của việc nâng hạng sẽ diễn ra dần dần và mang ý nghĩa tích cực hơn đối với thị trường trong trung và dài hạn.

Đối với nhà đầu tư cá nhân, tôi cho rằng không nên chỉ tập trung vào câu chuyện nâng hạng hay kỳ vọng vào dòng tiền ngắn hạn từ các quỹ ngoại. Điều quan trọng hơn là đánh giá chất lượng doanh nghiệp, triển vọng tăng trưởng lợi nhuận, năng lực quản trị, vị thế cạnh tranh và mức định giá của từng doanh nghiệp. Đây cũng là những yếu tố mà các nhà đầu tư tổ chức và dòng vốn dài hạn thường quan tâm khi ra quyết định đầu tư.

- Trân trọng cảm ơn Ông!