Ứng dụng công nghệ, AI vào phát triển kinh tế số, đô thị thông minh

Trong giai đoạn phát triển mới, TP Hải Phòng đứng trước nhiều cơ hội, đồng thời cũng đặt ra những yêu cầu cao hơn về năng lực quản trị, chất lượng tăng trưởng và sức cạnh tranh. Trong đó, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là những động lực quan trọng nhằm đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất, năng lực quản trị và sức cạnh tranh của thành phố.

Động lực đổi mới toàn diện mô hình tăng trưởng

TP Hải Phòng hiện đứng thứ 3 cả nước về Chỉ số chuyển đổi số (DTI) và Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII). TP Hải Phòng đang tập trung xây dựng hạ tầng dữ liệu, tạo nền tảng phát triển kinh tế số và đô thị thông minh. Đến cuối tháng 9/2026, địa phương này đã hoàn thành cập nhật trên 300 cơ sở dữ liệu trong phạm vi triển khai, trong đó 267 cơ sở dữ liệu sẵn sàng chia sẻ; xác định 192 chỉ tiêu trọng yếu phục vụ theo dõi, giám sát trên hệ thống điều hành thông minh (IOC).

Phát biểu tại Diễn đàn Chuyển đổi số TP Hải Phòng năm 2026 với chủ đề “Dữ liệu - AI - Tự động hóa: Động lực chiến lược cho phát triển kinh tế số và đô thị thông minh” mới đây, ông Bùi Đức Quang - Phó Chủ tịch HĐND TP Hải Phòng nhấn mạnh, TP Hải Phòng xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không chỉ là công cụ hỗ trợ, mà phải thực sự trở thành một động lực quan trọng để đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất, năng lực quản trị và sức cạnh tranh của thành phố. Dữ liệu được xác định là nguồn tài nguyên mới; trí tuệ nhân tạo là công cụ quan trọng để khai thác giá trị từ dữ liệu; tự động hóa là phương thức để đưa các kết quả phân tích, dự báo vào hoạt động quản lý, sản xuất và đời sống. Công nghệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi tạo ra hiệu quả cụ thể, phục vụ tốt hơn người dân, doanh nghiệp và nâng cao chất lượng quản trị đô thị.

“Những định hướng của lãnh đạo TP Hải Phòng từng bước hình thành một hệ sinh thái chính sách tương đối đồng bộ, trong đó nhà nước vừa kiến tạo môi trường vừa chia sẻ rủi ro khuyến khích doanh nghiệp; viện nghiên cứu trường đại học và cộng đồng đổi mới sáng tạo mạnh dạn nghiên cứu thử nghiệm và đưa công nghệ mới vào thực tiễn. TP Hải Phòng sẽ tiếp tục đồng hành và hoàn thiện các cơ chế sách, xem xét bố trí nguồn lực phù hợp, đồng thời tăng cường giám sát để các chủ trương về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được triển khai thực chất hiệu quả, tránh đầu tư dàn trải và hình thức”, ông Bùi Đức Quang nhấn mạnh.

Trong bối cảnh TP Hải Phòng định hướng phát triển trở thành đô thị cảng biển, trung tâm logistics hiện đại hàng đầu khu vực, việc khai thác dữ liệu kết hợp trí tuệ nhân tạo mở ra khả năng đổi mới phương thức quản lý và vận hành, đồng thời tạo thêm dư địa cho phát triển kinh tế số.

Với một thành phố có thế mạnh về công nghiệp, logistics và cảng biển, chuyển đổi số không chỉ dừng ở việc đưa robot, IoT hay AI vào doanh nghiệp và hoạt động quản trị, mà cần hướng tới hình thành một hệ sinh thái hoàn chỉnh, liên thông.

Đánh giá về việc tận dụng trí tuệ nhân tạo để bứt phá mô hình kinh tế số, TS. Nguyễn Nhật Quang - Thành viên Hội đồng tư vấn quốc gia về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cho rằng, việc tạo đột phá về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo chuyển đổi số và chuyển đổi mô hình phát triển không chỉ được đánh giá qua các thành tựu khoa học mà cần được đánh giá nhờ mức độ thẩm thấu vào nền kinh tế, bộ máy chính quyền và hoạt động xã hội.

Theo TS. Nguyễn Nhật Quang, kinh tế số phải gắn liền với chuyển đổi số. Từ đó, TP Hải Phòng cần có mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học, công nghệ dùng chung cho doanh nghiệp, cấp độ địa phương hay cả quốc gia. Cùng với đó, cần đào tạo, tái đào tạo nhân lực để phát triển mô hình phát triển mới…

Hợp tác toàn diện, đưa công nghệ đến từng cơ sở

Bước vào kỷ nguyên số, dữ liệu chính là tài nguyên mở đường, trí tuệ nhân tạo là động lực tăng tốc và tự động hóa có kiểm soát là đòn bẩy hành động để TP Hải Phòng kiến tạo một đô thị thông minh, chuẩn quốc tế.

Thời gian qua, TP Hải Phòng đã từng bước hình thành các cơ sở dữ liệu, nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu, kho dữ liệu dùng chung và Trung tâm Điều hành thông minh. Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả các nền tảng này, cần tiếp tục nâng cao chất lượng, khả năng cập nhật và kết nối dữ liệu; xác định rõ trách nhiệm quản lý, điều kiện chia sẻ và phạm vi sử dụng.

Tại Diễn đàn Chuyển đổi số TP Hải Phòng năm 2026, các chuyên gia, nhà khoa học đã đề xuất nhiều giải pháp để TP Hải Phòng khai thác hiệu quả dữ liệu số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và tự động hóa, tạo động lực phát triển kinh tế số và đô thị thông minh.

Theo đó, TP Hải Phòng cần lựa chọn những bài toán thực tiễn để ứng dụng AI, trước hết trong sản xuất công nghiệp, vận hành cảng biển, logistics và quản lý đô thị; từng bước xây dựng mô hình vận hành thông minh, tự động hóa có kiểm soát, trong đó AI hỗ trợ phân tích, tối ưu quy trình, còn con người giữ vai trò quyết định và giám sát.

Tại hội thảo "Dữ liệu cho AI - Từ nền tảng đến ứng dụng", TP Hải Phòng đã công bố ba bài toán gồm quản trị nền tảng, xác thực dữ liệu cho Hải Phòng; ứng dụng AI của Trường đại học Hàng hải Việt Nam và ứng dụng công nghệ lượng tử trong quản trị đô thị thông minh.

Theo ThS. Phạm Vũ Ban - Nhà nghiên cứu, Viện Đổi mới sáng tạo Quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ, việc triển khai AI cho đô thị cảng biển cần được thực hiện theo lộ trình từng bước, lấy mức độ sẵn sàng của dữ liệu, bài toán nghiệp vụ và khả năng tạo ra giá trị thực tế làm cơ sở lựa chọn. Thay vì triển khai đồng loạt một hệ thống AI quy mô lớn, có thể tiếp cận theo ba giai đoạn: Kết nối dữ liệu và hình thành năng lực quan sát, phát triển năng lực dự báo, sau đó tiến tới mô phỏng và tối ưu hóa. Xuyên suốt quá trình này cần duy trì cơ chế kết nối chuyên gia, thử nghiệm công nghệ và chuyển giao kết quả nghiên cứu có khả năng ứng dụng.

Trong khi đó, ở góc độ doanh nghiệp, ông Phạm Văn Ngọc - Đại diện Công ty Cổ phần Điều hành ADEMAX cho biết, phía doanh nghiệp sẵn sàng đồng hành cùng thành phố để đưa ra giải pháp tối ưu trong tăng tốc chuyển đổi số và ứng dụng AI vào thực tiễn.

Ở góc độ cơ quan quản lý nhà nước, ông Nguyễn Cao Thắng - Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hải Phòng cho biết, các tham luận và trao đổi thực tiễn tại Diễn đàn chuyển đổi số TP Hải Phòng năm 2026 đã góp phần nhận diện cơ hội, thách thức và đề xuất giải pháp phù hợp với điều kiện của thành phố. Việc thúc đẩy ứng dụng công nghệ số trong quản lý đô thị, logistics, công nghiệp, thương mại, dịch vụ và các lĩnh vực đời sống xã hội sẽ mở rộng không gian hợp tác, kết nối tri thức và công nghệ. Qua đó, dữ liệu, AI và tự động hóa sẽ từng bước tham gia sâu hơn vào hoạt động quản trị, sản xuất và phát triển kinh tế - xã hội. Đây cũng là cơ sở để TP Hải Phòng phát huy lợi thế của một đô thị cảng, công nghiệp và logistics, thúc đẩy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, hướng tới phát triển bền vững trong giai đoạn mới.