Có nên mở rộng cơ chế DPPA cho nguồn điện LNG?

Ngày 22/9/2026, HĐND Thành phố Hồ Chí Minh thông qua Nghị quyết số 47/2026/NQ-HĐND, mở rộng đối tượng, điều kiện và cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) giữa đơn vị phát điện và khách hàng sử dụng điện trên địa bàn. Nghị quyết chính thức có hiệu lực từ ngày 1/10/2026. Điểm mới đáng chú ý nhất là nguồn điện LNG lần đầu được đưa vào một cơ chế DPPA cấp địa phương, song song với DPPA điện tái tạo đang triển khai theo khung pháp lý của Chính phủ.

Nghị quyết được ban hành khi nhu cầu điện của công nghiệp công nghệ cao, trung tâm dữ liệu và các phụ tải lớn tăng mạnh, còn doanh nghiệp cùng lúc đòi hỏi ba yếu tố: Nguồn cung ổn định, chi phí dự báo được và giảm phát thải. Không chỉ là DPPA cho nguồn điện tái tạo là điện mặt trời, gió và sinh khối được áp dụng toàn quốc như quy định tại Nghị định 57/2025/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 243/2026/NĐ-CP).

TP HCM đang lựa chọn một giải pháp đột phá bằng Nghị quyết 47 bổ sung nhà máy nhiệt điện dùng LNG vào danh sách đơn vị phát điện được tham gia mua bán trực tiếp. Phía bên mua gồm các đơn vị sử dụng điện tại khu công nghiệp, khu kinh tế, khu chế xuất, cụm công nghiệp, khu công nghệ cao, khu công nghệ số tập trung và khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Tuy vậy, cơ chế chỉ áp dụng qua lưới điện kết nối riêng.

Nguồn LNG chưa được phép bán điện trực tiếp cho doanh nghiệp qua lưới điện quốc gia. Thành phố đang thử nghiệm một mô hình trong phạm vi thẩm quyền của mình, và chính sự giới hạn này giúp tích lũy kinh nghiệm thực tiễn cho quá trình hoàn thiện thị trường điện sắp tới.

Với nhà máy sản xuất liên tục hay trung tâm dữ liệu vận hành 24/7, điện không chỉ là chi phí đầu vào mà còn là điều kiện sống còn. Nhu cầu điện của các trung tâm dữ liệu tăng theo tốc độ phát triển của điện toán đám mây, trí tuệ nhân tạo và dịch vụ số.

Đại diện một đơn vị vận hành trung tâm dữ liệu tại TP HCM cho biết điện vừa là khoản chi vận hành lớn, vừa quyết định khả năng mở rộng quy mô. Theo ông, doanh nghiệp không chỉ cần giá cạnh tranh mà còn cần nguồn cung ổn định và chi phí dự báo được trong dài hạn. Hợp đồng mua điện LNG trực tiếp, dài hạn sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong bài toán năng lượng. Dù vậy, để ra quyết định đầu tư, doanh nghiệp cần nhiều câu trả lời cụ thể: giá điện, chi phí sử dụng lưới kết nối riêng, trách nhiệm khi sản lượng phát không đáp ứng phụ tải, phương án mua điện bổ sung, xử lý sản lượng thừa thiếu và cách phân bổ rủi ro giữa bên mua với bên bán. Những vấn đề này cần được hướng dẫn chi tiết nếu muốn DPPA LNG chuyển từ văn bản pháp lý thành giao dịch thực tế.

Cơ hội cho nhà máy LNG

Được biết Nhà máy điện khí LNG Hiệp Phước là một dự án đáng chú ý khi TP HCM mở thêm hướng tiếp cận nguồn điện từ nhà máy nhiệt điện sử dụng nhiên liệu là khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) thông qua cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA). Ngày 26/3/2026, EVN và Công ty TNHH Điện lực Hiệp Phước đã ký hợp đồng mua bán điện cho Giai đoạn I của dự án, đồng thời khởi công xây dựng tại TP HCM.

Với công suất danh định Giai đoạn I: 1.200 MW, tổng mức đầu tư khoảng 18.900 tỷ đồng, dự án dự kiến cung cấp hơn 7 tỷ kWh điện thương phẩm mỗi năm khi vận hành thương mại. Đây là nguồn điện có quy mô đáng kể, góp phần bổ sung nguồn cung cho hệ thống điện quốc gia. Đáng chú ý, trong khi dự án đã có hợp đồng mua bán điện với EVN, Nghị quyết 47/2026/NQ-HĐND (Nghị quyết 47) của TP HCM lại mở thêm một hướng tiếp cận khác: tạo điều kiện để nguồn điện LNG có thể tham gia mua bán điện trực tiếp với khách hàng đủ điều kiện thông qua lưới điện kết nối riêng.

Tuy nhiên, điều này không có nghĩa toàn bộ sản lượng điện của Nhà máy điện khí LNG Hiệp Phước sẽ được chuyển sang bán trực tiếp cho doanh nghiệp. Hợp đồng mua bán điện với EVN vẫn là một quan hệ hợp đồng riêng; khả năng dành một phần sản lượng cho cơ chế DPPA còn phụ thuộc vào điều kiện áp dụng của Nghị quyết 47, phương án kết nối lưới điện, thỏa thuận giữa các bên và các quy định pháp luật liên quan.

DPPA với nguồn LNG cần nhân rộng

Theo TS Nguyễn Quốc Thập - Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam, việc thí điểm cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) đối với dự án LNG tại TP HCM cho thấy địa phương đang chủ động tìm kiếm các phương thức triển khai chính sách linh hoạt hơn, tạo thêm điều kiện cho doanh nghiệp tiếp cận nguồn điện. Đáng chú ý, cơ chế này có thể mở ra thêm cơ hội giao dịch cho cả bên phát điện và khách hàng tiêu thụ điện lớn, giúp các nhà đầu tư LNG đa dạng hóa đầu ra, thay vì chủ yếu phụ thuộc vào phương thức bán điện truyền thống cho EVN. Về phía doanh nghiệp, việc có thêm phương án kết nối và mua điện trực tiếp có thể góp phần nâng cao tính chủ động trong lựa chọn nguồn cung, đáp ứng nhu cầu sử dụng điện ổn định và dài hạn.

Ở góc độ nguồn cung, việc xem xét LNG trong cơ chế DPPA tại TP HCM còn mở ra khả năng tận dụng hạ tầng phát điện khí hiện hữu, như các nhà máy Phú Mỹ 1, 2,3,4 đặc biệt như dự án do tư nhân đầu tư (điện lực Hiệp Phước), có cơ hội giải tỏa công suất, không bị phụ thuộc sản lượng bao tiêu từ một bên mua điện. Theo ông Thập đây là quyết sách đúng và kịp thời nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn cố hữu đang tồn tại với điện khí LNG.

Theo ông Thập, đây là hướng đi phù hợp và kịp thời, góp phần mở rộng cơ hội tiêu thụ điện cho các nhà máy điện khí, đồng thời tạo thêm dư địa tháo gỡ những vướng mắc về đầu ra và cơ chế mua bán điện. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào việc hoàn thiện cơ chế pháp lý, phương thức giao dịch và khả năng bảo đảm hiệu quả kinh tế cho các bên tham gia.

Đồng quan điểm trên, chuyên gia năng lượng Nguyễn Hữu Khoa, giảng viên Trường Cao đẳng Điện lực TP HCM phân tích, LNG có ưu thế về khả năng phát điện ổn định khoảng 6000-6500 giờ /năm, không phụ thuộc trực tiếp vào điều kiện thời tiết như điện gió và điện mặt trời. Tuy nhiên, chi phí phát điện từ LNG thường cao hơn năng lượng tái tạo, đồng thời chịu tác động của giá nhiên liệu nhập khẩu và biến động thị trường. Với giá 3.500 đồng/kWh hiện nay cho điện LNG thì cao hơn giá điện bán cho sản xuất. Trong khi đó các nguồn năng lượng tái tạo tham gia DPPA có thể chỉ bán ở mức giá dao động quanh 1.500 đồng/kWh, cộng thêm phí dịch vụ DPPA, tổng giá ước khoảng 2.000 đồng/kWh.

Thế nhưng, dù giá cao, việc TP HCM đề xuất đưa điện LNG vào cơ chế DPPA mang lại những giá trị chiến lược mang tính chất bù trừ, ông Khoa đưa ra 3 lợi ích:

Một là, bảo đảm nguồn điện xanh đi liền với sự ổn định: Khi tích hợp hoặc cho phép LNG tham gia vào các hợp đồng trực tiếp với khách hàng lớn, LNG đóng vai trò là nguồn chạy nền vững chắc, sẵn sàng bù đắp ngay lập tức lượng công suất thiếu hụt khi NLTT không phát được.

Hai là, tháo gỡ "nút thắt" đầu tư (bao tiêu sản lượng): Các nhà máy điện LNG luôn đòi hỏi một cam kết sản lượng tối thiểu dài hạn rất cao để đảm bảo hiệu quả tài chính. Việc cho phép họ tự tìm kiếm và bán điện trực tiếp cho các doanh nghiệp có nhu cầu phụ tải lớn tại các khu công nghiệp, khu công nghệ cao giúp nhà đầu tư chủ động đầu ra, giảm áp lực đầu tư công cho thành phố, giảm áp lực bao tiêu lên Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN).

Ba là, đối với doanh nghiệp sản xuất có thêm lựa chọn, được thiết lập các gói hợp đồng tối ưu: Có thể mua sản lượng điện năng từ NLTT với giá rẻ và ký hợp đồng mua quyền ưu tiên cấp điện (giá công suất) từ LNG, khi thiếu nguồn thì mua từ lưới điện quốc gia để đảm bảo nhà máy của mình không bao giờ bị gián đoạn sản xuất.

“Cùng với đó, để có thị trường mua bán điện bền vững, công bằng, cần phải áp dụng cơ chế giá điện 2 thành phần sớm để đảm bảo công bằng cho tất cả các thành phần tham gia thị trường điện” - ông Khoa khuyến nghị.