Nâng cao giá trị logistics Hải Phòng trong chuỗi cung ứng

Diễn đàn Doanh nghiệp đã có buổi trao đổi với ông Vũ Hồ Ninh - Phó Tổng Giám Đốc Bee Logistics, về những lợi thế, thách thức và định hướng phát triển logistics Hải Phòng trong bối cảnh chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu đang tái cấu trúc.

- Với vai trò là doanh nghiệp logistics hoạt động tại nhiều thị trường, ông nhìn nhận như thế nào về vị thế và vai trò ngày càng gia tăng của Hải Phòng trên bản đồ logistics khu vực?

Hải Phòng đang giữ vị trí ngày một quan trọng trên bản đồ logistics khu vực và quốc tế. Từ góc nhìn của Bee Logistics, chúng tôi nhận thấy thành phố đang chuyển từ vai trò một cửa ngõ xuất nhập khẩu lớn của miền Bắc sang một mắt xích quan trọng hơn trong tổ chức chuỗi cung ứng. Hải Phòng có tiềm năng trở thành nơi tổ chức, phân phối và tạo thêm giá trị cho hàng hóa đi qua khu vực.

Bên cạnh hệ thống cảng biển, các khu, cụm công nghiệp tạo nguồn hàng và thu hút đầu tư trong, ngoài nước. Việc phát triển Khu thương mại tự do Hải Phòng, với quy mô khoảng 6.292 ha gắn với Khu kinh tế Đình Vũ - Cát Hải và Khu kinh tế ven biển phía Nam, cũng mở ra cơ hội kết nối sản xuất, logistics và thương mại. Nếu khai thác tốt các điều kiện này, hàng hóa có thể được lưu giữ, xử lý, đóng gói, phân phối hoặc thực hiện thêm các công đoạn tạo giá trị trước khi đến thị trường cuối cùng.

Tuy nhiên, vị thế của một trung tâm logistics cần được nhìn qua hiệu quả toàn chuỗi, thay vì chỉ qua công suất cảng hay sản lượng hàng thông qua. Khách hàng quan tâm hàng có được giao nhận đúng giờ, thủ tục có thuận lợi, lịch vận tải có đáng tin cậy và chi phí tổng thể có cạnh tranh hay không. Khi nâng được chất lượng tổ chức luồng hàng và giảm sự bất định trong vận hành, Hải Phòng mới có thể chuyển hóa đầy đủ lợi thế hạ tầng thành giá trị cho khách hàng.

- Theo ông, những lợi thế nào đang giúp Hải Phòng có khả năng trở thành một trung tâm logistics và cửa ngõ kết nối chuỗi cung ứng của miền Bắc với thị trường quốc tế?

Theo tôi, lợi thế lớn nhất của Hải Phòng nằm ở sự hội tụ của nguồn hàng từ các trung tâm sản xuất phía Bắc, năng lực cửa ngõ quốc tế qua hệ thống cảng biển và khả năng kết nối liên vùng ngày càng tốt. Vị trí địa lý, các khu công nghiệp, cảng nước sâu cùng hệ thống kho bãi và dịch vụ logistics tạo nền tảng để thành phố tổ chức các chuỗi dịch vụ hoàn chỉnh.

Nguồn hàng đủ lớn giúp hình thành các tuyến vận tải ổn định và thúc đẩy đầu tư kho chuyên dụng. Cảng biển và các tuyến vận tải quốc tế tạo điều kiện kết nối với thị trường thế giới, còn kết nối vùng quyết định khả năng tiếp nhận hàng từ các khu công nghiệp và trung tâm sản xuất phía Bắc. Sau hợp nhất, không gian phát triển được mở rộng cũng tạo thêm cơ hội liên kết sản xuất với logistics và cảng cửa ngõ quốc tế.

Một lợi thế khác là các cơ chế, chính sách đặc thù gắn với phát triển khu thương mại tự do. Đây là cơ hội để doanh nghiệp đầu tư vào kho vận, phân phối và các dịch vụ giá trị gia tăng. Điều quan trọng là cơ chế thuận lợi cần đi cùng hạ tầng và khả năng tổ chức vận hành đồng bộ.

Định hướng kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các bên trong chuỗi, trong đó có Nền tảng Logistics liên ngành Hải Phòng (SmartLog Haiphong) cũng rất đáng chú ý. Nếu được triển khai hiệu quả, việc liên thông dữ liệu có thể hỗ trợ điều phối hàng hóa và xử lý thủ tục, giúp doanh nghiệp giảm thời gian chờ và phối hợp kịp thời hơn.

Từ thực tế của Bee Logistics, chúng tôi đang mở rộng kho CFS tại Hải Phòng, tức kho phục vụ gom và chia tách hàng lẻ, từ 2.706 m² lên 6.000 m² trên cơ sở nhu cầu gom hàng thực tế. Điều này cho thấy lợi thế nguồn hàng cần được chuyển thành năng lực dịch vụ cụ thể. Để trở thành trung tâm logistics, Hải Phòng cần tiếp tục kết nối các lợi thế sẵn có với năng lực kho vận, hải quan, phân phối và công nghệ.

- Để khai thác tốt hơn tiềm năng này, Hải Phòng cần ưu tiên những giải pháp nào nhằm nâng cao tính kết nối, chất lượng dịch vụ và năng lực cạnh tranh của ngành logistics, thưa ông?

Dù sở hữu nhiều điều kiện thuận lợi, mức độ kết nối giữa cảng và các dịch vụ hậu cần sau cảng vẫn cần được cải thiện. Đầu tư kho bãi và dịch vụ hỗ trợ đã có, nhưng hiệu quả toàn chuỗi chưa phải lúc nào cũng tương xứng với năng lực hạ tầng. Nếu hàng còn mất nhiều thời gian ở khâu kết nối, chứng từ, điều phối hoặc trung chuyển, chi phí logistics tổng thể vẫn cao.

Vì vậy, ưu tiên đầu tiên là cải thiện kết nối đa phương thức và hệ thống logistics sau cảng, đặc biệt giữa cảng, khu công nghiệp, kho bãi, bãi container và các trung tâm logistics. Cần nhìn theo dòng hàng từ nhà máy đến cảng và từ cảng ra thị trường quốc tế, để tổ chức giải pháp đồng bộ và có phương án vận tải thay thế khi cần thiết.

Tiếp theo là đẩy mạnh số hóa và chia sẻ dữ liệu giữa chủ hàng, đơn vị vận tải, kho, cảng và cơ quan hải quan. Một lô hàng có nhiều bên tham gia; nếu thông tin phải nhập đi nhập lại hoặc cập nhật chậm, thời gian xử lý sẽ tăng. Với Bee Logistics, năm 2025 chúng tôi xử lý 284.496 tờ khai hải quan. Ở quy mô đó, giảm thao tác lặp lại trên mỗi hồ sơ có thể tạo ra khác biệt đáng kể về năng suất.

Đồng thời, cần nâng chất lượng dịch vụ thay vì chỉ cạnh tranh bằng giá. Khách hàng quan tâm đến độ tin cậy, khả năng truy xuất, tuân thủ, xử lý hàng đặc thù và phản ứng khi có sự cố. Trang thiết bị, công nghệ và năng lực tư vấn chuyên ngành cần được tích hợp thành giải pháp phù hợp với từng chuỗi cung ứng, thay vì cung cấp các công đoạn rời rạc.

Cùng với đó, logistics xanh cần được triển khai đồng bộ, với các yêu cầu và tiêu chuẩn phù hợp với thị trường mà doanh nghiệp phục vụ. Đây cũng là một phần của năng lực cạnh tranh khi tham gia chuỗi cung ứng khu vực và quốc tế.

Nói cách khác, Hải Phòng cần nhìn logistics như một hệ sinh thái thống nhất, trong đó cảng, kho bãi, các phương thức vận tải, dữ liệu và dịch vụ hỗ trợ được kết nối hiệu quả. Thước đo thực chất là thời gian xử lý giảm, chi phí được kiểm soát và hoạt động của chuỗi trở nên ổn định, dễ dự báo hơn.

- Từ góc nhìn doanh nghiệp, ông kỳ vọng những thay đổi nào sẽ tạo bước chuyển mới cho logistics Hải Phòng trong 3-5 năm tới, đặc biệt trong bối cảnh chuỗi cung ứng khu vực đang tái cấu trúc?

Từ góc nhìn doanh nghiệp, chúng tôi kỳ vọng những thay đổi về hạ tầng và môi trường đầu tư sẽ tạo điều kiện để Hải Phòng tham gia sâu hơn vào các chuỗi dịch vụ có giá trị gia tăng cao. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng đang tái cấu trúc, nhà sản xuất quan tâm cả hệ sinh thái phục vụ sản xuất và xuất nhập khẩu, từ cảng, kho, hải quan, vận tải đến dữ liệu và khả năng xử lý rủi ro.

Trong 3–5 năm tới, tôi kỳ vọng hệ sinh thái sau cảng sẽ phát triển mạnh hơn, với kho ngoại quan, kho CFS, phân phối, dịch vụ hải quan và các hoạt động tạo giá trị gia tăng. Thành phố cũng cần thu hút nguồn hàng và các dự án chất lượng, đồng thời phát triển năng lực chuyên sâu cho hàng lạnh, hàng dự án, hàng nguy hiểm, hàng giá trị cao và các ngành có yêu cầu tuân thủ cao.

Một thay đổi quan trọng nữa là dữ liệu giữa các bên được kết nối tốt hơn để giảm tình trạng vận hành rời rạc. Đây cũng là dư địa phát triển kho thông minh, kho phân phối tự động và ứng dụng robot trong quản lý hàng hóa. Việc đầu tư công nghệ cần gắn với nhu cầu thực tế và hiệu quả vận hành của từng chuỗi dịch vụ.

Tôi kỳ vọng Hải Phòng tiếp tục mạnh dạn cải tiến mô hình logistics để trở thành nơi doanh nghiệp có thể tổ chức một chuỗi cung ứng hoàn chỉnh cho khu vực phía Bắc và kết nối với thị trường quốc tế. Khi lợi thế địa lý, nguồn hàng và hạ tầng được chuyển thành năng lực vận hành thực sự, thành phố sẽ nâng được vai trò trong chuỗi cung ứng khu vực và tạo giá trị cao hơn cho khách hàng.

- Trân trọng cảm ơn ông!