Điện Biên: “Mắt xích” mới trong chuỗi cung ứng xuyên biên giới

Hội chợ Thương mại quốc tế Điện Biên 2026 chính là "cú đẩy" quan trọng, mở ra không gian phát triển mới cho kinh tế biên mậu và chuỗi giá trị nông sản Tây Bắc.

Mảnh đất Điện Biên Phủ lịch sử những ngày giữa tháng 10 năm 2026 trở nên sôi động hơn bao giờ hết. Sự kiện Hội chợ Thương mại quốc tế Điện Biên năm 2026 chính thức khởi động tại Quảng trường 7/5 (phường Điện Biên Phủ) không đơn thuần là một hoạt động xúc tiến thương mại thường niên. Đây là sự kiện trọng điểm thuộc Chương trình cấp quốc gia về Xúc tiến thương mại năm 2026, mang sứ mệnh định hình lại vị thế kinh tế của địa phương cực Tây Bắc.

Tầm vóc mới của một điểm tựa biên mậu

Quy mô 230 gian hàng tiêu chuẩn của hơn 120 đơn vị, doanh nghiệp, hợp tác xã trong và ngoài nước đã phủ kín không gian hội chợ. Đáng chú ý, sự góp mặt của 24 gian hàng quốc tế đến từ 6 tỉnh Bắc Lào (Phông Sa Ly, U-đôm-xay, Luông Pha Bang, Luông Nậm Thà, Xay-nhạ-bu-ly, Bo Kẹo) cùng thành phố Phổ Nhĩ và huyện Giang Thành (tỉnh Vân Nam, Trung Quốc) đã minh chứng cho sức hút kết nối thương mại xuyên biên giới.

Thực tế, Điện Biên sở hữu một vị thế địa - kinh tế đặc biệt: địa phương duy nhất của Việt Nam có hơn 455 km đường biên giới tiếp giáp đồng thời với cả Lào và Trung Quốc. Hệ thống cửa khẩu quốc tế Tây Trang - Pang Hốc, các cửa khẩu phụ Huổi Puốc, A Pa Chải cùng Cảng hàng không Điện Biên Phủ đã và đang tạo thành mạng lưới giao thông đối ngoại đồng bộ.

Chỉ tính riêng 9 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất nhập khẩu của tỉnh Điện Biên ước đạt gần 121 triệu USD, tăng gần 22% so với cùng kỳ năm 2025. Nhìn vào bức tranh tổng thể, thương mại giữa Việt Nam và hai nước láng giềng đang ghi nhận những con số kỷ lục. Năm 2025, kim ngạch Việt - Trung đạt 256,4 tỷ USD (tăng 24,8%); 9 tháng đầu năm 2026 đã cán mốc 253 tỷ USD. Trong khi đó, kim ngạch Việt - Lào đạt gần 3 tỷ USD (tăng 32,7%) và đang tự tin hướng tới mục tiêu 5 tỷ USD.

Đặt trong bối cảnh tuyến cao tốc Sơn La - Điện Biên - Cửa khẩu Tây Trang đã khởi công, dòng chảy hàng hóa qua Điện Biên đang đứng trước cơ hội bứt phá chưa từng có.

Kiến tạo “hệ sinh thái thương mại” phía sau cửa khẩu

Phát biểu tại lễ khai mạc hội chợ, ông Bùi Quang Hưng, Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương), nhấn mạnh: “Khi cạnh tranh thương mại ngày càng dựa vào tiêu chuẩn, thương hiệu và năng lực chuỗi cung ứng, xúc tiến thương mại Điện Biên cần hướng tới mục tiêu cao hơn việc đưa hàng hóa qua cửa khẩu. Đó là hình thành hệ sinh thái thương mại phía sau cửa khẩu, từ vùng nguyên liệu đạt chuẩn, chế biến, thương hiệu đến logistics, thương mại điện tử, chuyển từ quan hệ mua - bán sang những mối liên kết dài hạn trong chuỗi giá trị”.

Nét mới đột phá tại Hội chợ năm nay chính là việc đưa không gian Livestream bán hàng trực tiếp lên các nền tảng số và thương mại điện tử xuyên biên giới. Các sản phẩm đặc trưng vùng miền như mắc ca, cà phê, chè, gạo tẻ nương, sản phẩm OCOP và hàng thủ công mỹ nghệ không chỉ tiếp cận khách tham quan trực tiếp mà còn chạm tới hàng triệu người tiêu dùng trên không gian mạng.

Đồng quan điểm về việc chuyển đổi mô hình tăng trưởng thương mại, ông Lò Văn Cương, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Điện Biên, Trưởng Ban Tổ chức Hội chợ, khẳng định địa phương đang tập trung nâng chất các mặt hàng thế mạnh: “Tỉnh Điện Biên chú trọng nâng cao chất lượng, giá trị và khả năng tiếp cận thị trường đối với các sản phẩm có lợi thế như mắc ca, cà phê, các sản phẩm OCOP, nông sản, đặc sản và sản phẩm thủ công truyền thống; từng bước đưa sản phẩm của địa phương tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị trong nước và khu vực. Đây cũng chính là tinh thần của chủ đề “Điện Biên - Cầu nối giao thương, vươn tầm quốc tế””.

Mô hình kết nối “hai chiều” đang dần hiện hữu. Một mặt, Điện Biên đưa nông đặc sản Tây Bắc vươn ra thị trường Bắc Lào và Tây Nam Trung Quốc. Mặt khác, tỉnh trở thành trạm luân chuyển, trung chuyển hàng hóa công nghiệp, thiết bị máy móc, hàng tiêu dùng từ các vùng kinh tế trọng điểm trong nước sang thị trường các nước bạn.

“Cú hích” cho tăng trưởng GRDP quý IV và cả năm 2026

Hội chợ Thương mại quốc tế Điện Biên 2026 không đứng độc lập mà nằm trong một chiến lược phát triển kinh tế tổng thể. Sự kiện diễn ra song song với Hội nghị Xúc tiến đầu tư quốc tế năm 2026 giữa ba tỉnh Điện Biên (Việt Nam) - Vân Nam (Trung Quốc) - Luông Pha Bang (Lào). Chuỗi sự kiện kép này tạo nên sức hút cộng hưởng đặc biệt đối với các nhà đầu tư và cộng đồng doanh nghiệp.

Nhìn vào bức tranh kinh tế vĩ mô của tỉnh, 9 tháng đầu năm 2026, Điện Biên ghi nhận mức tăng trưởng GRDP ấn tượng 9,81%, riêng quý III đạt 11,67%. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 16,87%; ngành du lịch đón trên 1,27 triệu lượt khách, tăng hơn 18%.

Tuy nhiên, áp lực cho chặng đường còn lại là rất lớn. Để đạt mục tiêu tăng trưởng GRDP cả năm 2026 là 11,02% theo chỉ tiêu Chính phủ giao, tốc độ tăng trưởng của riêng quý IV phải đạt gần 14%.

Nói về vai trò chiến lược của sự kiện đối với mục tiêu kinh tế này, ông Lò Văn Cương phân tích: “Được tổ chức ngay trong những ngày đầu quý IV, thời điểm có ý nghĩa quyết định đối với mục tiêu tăng trưởng cả năm, Hội chợ không chỉ là sự kiện xúc tiến thương mại, mà còn là hoạt động kinh tế thiết thực, có sức lan tỏa rộng. Trong 6 ngày diễn ra, cùng với Hội nghị Xúc tiến đầu tư quốc tế, Hội chợ trực tiếp tạo thêm doanh thu bán lẻ hàng hóa, dịch vụ; đồng thời kéo theo nhu cầu lưu trú, ăn uống, vận tải, tham quan, vui chơi, giải trí, qua đó kích cầu tiêu dùng dịp cuối năm”.

Sức lan tỏa của hội chợ không dừng lại ở những con số doanh thu ngắn hạn trong 6 ngày diễn ra sự kiện. Quan trọng hơn, những biên bản ghi nhớ, hợp đồng kinh tế được ký kết giữa các doanh nghiệp Việt - Lào - Trung sẽ kích hoạt các chuỗi cung ứng mới. Điều này giúp tiêu thụ sản phẩm bền vững cho người dân vùng cao, tạo việc làm và đóng góp nguồn thu lâu dài cho ngân sách địa phương.

Cam kết đồng hành và mở rộng dư địa hợp tác

Để tiềm năng biên mậu chuyển hóa thành dòng chảy kinh tế thực chất, vai trò đồng hành của các cơ quan quản lý Nhà nước giữ vị trí then chốt. Về phía Bộ Công Thương, Cục Xúc tiến thương mại khẳng định sẽ tiếp tục sát cánh cùng Điện Biên trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp.

Ông Bùi Quang Hưng chia sẻ định hướng hỗ trợ: “Cục Xúc tiến thương mại sẽ tiếp tục đồng hành cùng tỉnh Điện Biên để triển khai đồng bộ nhiều giải pháp hỗ trợ thiết thực nhằm gia tăng hiệu quả thương mại biên giới và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, tập trung mở rộng hệ thống kết nối cung – cầu giữa các địa phương Việt Nam và các nước láng giềng, đẩy mạnh xúc tiến thương mại gắn với thương mại điện tử xuyên biên giới”.

Ở góc độ địa phương, chính quyền tỉnh Điện Biên thể hiện rõ cam kết cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư, kinh doanh. Tỉnh đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính tại các cửa khẩu, tạo điều kiện thuận lợi nhất về hải quan, kiểm dịch, hạ tầng kho bãi để hoạt động giao thương diễn ra thông suốt.

Đồng thời, sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng chức năng như Quản lý thị trường, Hải quan, Bộ đội Biên phòng và Công an tỉnh đảm bảo một môi trường kinh doanh lành mạnh, an toàn, chống gian lận thương mại và hàng giả, bảo vệ quyền lợi chính đáng của doanh nghiệp lẫn người tiêu dùng.

Hội chợ Thương mại quốc tế Điện Biên năm 2026 chính là lời khẳng định mạnh mẽ về một Điện Biên đổi mới, chủ động và hội nhập. Từ một mảnh đất gắn liền với những chiến công lịch sử vang dội, Điện Biên đang viết tiếp câu chuyện phát triển kinh tế bằng tư duy kết nối mở.

Nhìn ra tầm nhìn dài hạn, khi các hạ tầng giao thông kết nối hoàn thiện, cùng với việc tối ưu hóa các cơ chế chính sách thương mại biên giới, Điện Biên hoàn toàn có đủ điều kiện để trở thành một trung tâm logistics và giao thương dịch vụ hàng đầu của vùng Tây Bắc.

Sự thành công của Hội chợ năm 2026 không chỉ đo đếm bằng số lượng gian hàng hay giá trị hợp đồng được ký kết, mà chính là niềm tin được củng cố giữa cộng đồng doanh nghiệp ba nước Việt - Lào - Trung. Đó là nền tảng vững chắc để xây dựng một đường biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác và cùng phát triển thịnh vượng.

Với sự khởi đầu ấn tượng ngay trong những ngày đầu quý IV/2026, Điện Biên đang tự tin tăng tốc trên con đường hoàn thành thắng lợi các mục tiêu kinh tế - xã hội, khẳng định trọn vẹn vị thế: Cầu nối giao thương, vươn tầm quốc tế.