Doanh nhân Lê Hồng Thủy Tiên: "Từ được phép đến được giao sứ mệnh kiến tạo quốc gia"

Chia sẻ với Diễn đàn Doanh nghiệp về hành trình 40 năm đổi mới đất nước gắn với phát triển doanh nghiệp, doanh nhân Lê Hồng Thủy Tiên – Tổng Giám đốc Tập đoàn Liên Thái Bình Dương (IPPG) đã đưa ra những góc nhìn sâu sắc về bước ngoặt lịch sử, nút thắt thể chế và vũ khí chiến lược của doanh nghiệp Việt trong kỷ nguyên mới.

- Nhìn lại chặng đường 40 năm Đổi mới của đất nước, đâu là những "cột mốc vàng" hoặc bước ngoặt lớn nhất có tính chất quyết định sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp, thưa bà?

Tôi không đo chặng đường bằng năm tháng, mà bằng ba lần thay đổi của một động từ: được phép – được tin – được giao. Năm 1986, Đổi mới trao cho doanh nghiệp tư nhân quyền được tồn tại. Người Việt được quyền làm chủ doanh nghiệp của mình, và cả một thế hệ doanh nhân ra đời từ hai bàn tay trắng. IPPG lớn lên cùng thế hệ ấy, với khát vọng mang thế giới về Việt Nam.

Đến giai đoạn gia nhập WTO và các FTA thế hệ mới, doanh nhân Việt chứng minh được năng lực để nhận về sự được tin. Với IPPG, khi hơn 138 thương hiệu quốc tế trao quyền đại diện tại Việt Nam, họ không đơn thuần mua một kênh phân phối. Họ đặt cược uy tín toàn cầu vào năng lực quản trị của một doanh nghiệp Việt. Niềm tin ấy là tài sản lớn nhất chúng tôi nhận được.

Bước sang giai đoạn hiện nay, đặc biệt là với Nghị quyết 68-NQ/TW năm 2025, kinh tế tư nhân được xác định là động lực quan trọng nhất của nền kinh tế. Doanh nhân không còn chỉ được phép làm ăn, mà được giao sứ mệnh cùng kiến tạo quốc gia.

Nếu có cột mốc thứ tư, đó là đại dịch COVID-19. Trong khủng hoảng, IPPG chọn giữ lại con người thay vì chỉ tìm cách cắt giảm để sống sót. Thương hiệu có thể chờ, khách hàng sẽ quay lại, nhưng mất đội ngũ là mất năng lực và niềm tin. Những tháng máy bay nằm đất là thời gian chúng tôi bảo dưỡng và nâng cấp. Khi bầu trời mở lại, IPPG không khởi động lại mà cất cánh.

- Theo bà, vị thế và vai trò của lực lượng doanh nghiệp, doanh nhân Việt Nam hiện nay đã thay đổi như thế nào trong mắt xã hội và trên trường quốc tế?

Bốn mươi năm trước, xã hội hỏi doanh nhân: "Anh bán gì?". Hôm nay, câu hỏi đã là: "Anh làm gì cho đất nước?". Câu hỏi đổi khác chính là vị thế đã đổi khác.

Trong nước, khu vực tư nhân đóng góp khoảng một nửa GDP, tạo ra phần lớn việc làm và tiếng nói doanh nhân đang được lắng nghe trong hoạch định chính sách.

Trên trường quốc tế, Việt Nam đã chuyển từ một thị trường tiêu thụ thành đối tác cùng xây dựng. Việc thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp từ ngày 21/9/2026 là minh chứng rõ nét. Nhà đầu tư toàn cầu không còn hỏi doanh nghiệp Việt "anh có cơ hội gì?", mà hỏi "anh có chuẩn mực gì?" về quản trị, minh bạch và ESG. Khi câu hỏi chuyển từ cơ hội sang chuẩn mực, đó là lúc Việt Nam được nhìn nhận như một nền kinh tế trưởng thành.

- Bên cạnh những thành tựu, đâu vẫn là những "nút thắt" thể chế hoặc rào cản hành chính đang hạn chế sức bật của doanh nghiệp ở thời điểm hiện tại, thưa bà?

Tôi cho rằng, chi phí lớn nhất của doanh nghiệp hôm nay không nằm trong báo cáo tài chính: đó là chi phí của sự chờ đợi và câu trả lời "chưa có quy định".

Nút thắt thứ nhất là sự chồng chéo giữa các luật như đất đai, đầu tư, xây dựng, quy hoạch. Một dự án có thể mất nhiều năm chỉ để điều chỉnh thủ tục, trong khi vòng đời cơ hội thị trường chỉ tính bằng tháng.

Nút thắt thứ hai là khoảng trống cơ chế cho cái mới. Thế giới đã vận hành các mô hình trung tâm outlet quy mô vùng hay khu phi thuế quan mua sắm như Hải Nam (Trung Quốc). Việt Nam có đủ lợi thế nhưng khung cơ chế thí điểm vẫn đang trong quá trình hoàn thiện, làm dòng chi tiêu của du khách chuyển sang điểm đến khác.

Nút thắt thứ ba nằm ở khâu thực thi khi tâm lý ngại trách nhiệm khiến chính sách đúng đi vào cuộc sống chậm.

Và tôi đề xuất gói gọn trong ba cụm từ: thí điểm có kiểm soát cho mô hình mới, hậu kiểm thay cho tiền kiểm, và bảo vệ người dám làm vì lợi ích chung. Doanh nghiệp không xin ưu đãi riêng, chúng tôi chỉ cần chính sách rõ ràng, ổn định, tiệm cận thế giới và thực thi nhanh.

- Nếu 40 năm qua là chặng đường Đổi mới về cơ chế và mở cửa thị trường, thì trong giai đoạn tới, theo bà, đâu là "vũ khí chiến lược" để doanh nghiệp bứt phá?

Vũ khí để doanh nghiệp bứt phá không phải thứ doanh nghiệp sở hữu, mà là thứ doanh nghiệp có thể kết nối. Thế giới đã cho chúng ta ba bài học, và mỗi bài học là một vũ khí.

Thứ nhất là kết nối với trí tuệ nhân tạo (AI) để học nhanh hơn sự thay đổi của thị trường. AI không thay thế doanh nghiệp, nhưng doanh nghiệp biết dùng AI sẽ vượt lên. Doanh nghiệp cần số hóa vận hành và biến dữ liệu khách hàng thành quyết định kinh doanh mỗi ngày.

Thứ hai là kết nối chuỗi giá trị. Doanh nghiệp Việt không thể ra biển lớn bằng từng con thuyền đơn lẻ. Doanh nghiệp lớn phải đóng vai trò đầu tầu dẫn đường, chia sẻ tiêu chuẩn và năng lực quản trị để kéo doanh nghiệp nhỏ và vừa vào chuỗi giá trị quốc tế. Với hơn 1.000 nhà cung cấp của IPPG, chúng tôi xác định đây là hệ sinh thái cần cùng nhau nâng chuẩn.

Thứ ba là kết nối hình ảnh quốc gia và sức mạnh mềm. Việt Nam cần chuyển từ năng lực sản xuất sang quyền định giá, bán câu chuyện, chuẩn mực và trải nghiệm thay vì chỉ bán sản phẩm thô. Hơn 40 năm đồng hành cùng 138 thương hiệu quốc tế giúp IPPG hiểu rõ cách xây dựng và bảo vệ thương hiệu. Chúng tôi muốn dùng hiểu biết này để hỗ trợ thế hệ thương hiệu Việt tiếp theo, bởi thế giới trả tiền cho điều ta khiến họ tin.

Mục tiêu trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045 sẽ được quyết định bởi việc chúng ta kết nối được bao nhiêu trí tuệ, đối tác và niềm tin.

- Trân trọng cảm ơn bà!