Thành phố Bắc Ninh: Kiến tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho doanh nghiệp

Trong không gian phát triển mới, Bắc Ninh đặt mục tiêu giữ vai trò trung tâm công nghiệp điện tử, bán dẫn, vi mạch và trí tuệ nhân tạo. Cùng với hạ tầng, mặt bằng và môi trường đầu tư, bài toán nhân lực đang được thành phố đặt ở vị trí chiến lược, đó là đào tạo phải sát nhu cầu doanh nghiệp, kỹ năng phải theo kịp công nghệ và người học cần có khả năng tham gia thị trường lao động ngay sau khi tốt nghiệp.

Nhân lực phải đi trước nhu cầu của công nghiệp

Sức ép về nhân lực tại Bắc Ninh hiện hữu ngay trong những con số của thị trường lao động. Theo Sở Nội vụ Bắc Ninh, lực lượng lao động toàn địa bàn khoảng 1,9 triệu người; tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề đạt khoảng 80%, song tỷ lệ có bằng cấp, chứng chỉ mới ở mức 35,9%.

Trong khi đó, khu vực doanh nghiệp liên tục mở rộng. Hiện nay, trên địa bàn có trên 26.000 doanh nghiệp, trong đó 2.951 doanh nghiệp FDI sử dụng khoảng 611.000 lao động. Riêng các khu công nghiệp có khoảng 568.000 lao động; mỗi năm doanh nghiệp cần tuyển hàng trăm nghìn người phục vụ sản xuất, kinh doanh. Nhu cầu ngày càng chuyển mạnh sang điện tử, công nghiệp hỗ trợ, bán dẫn, tự động hóa và các vị trí kỹ thuật có trình độ cao.

Bắc Ninh vì vậy đã lựa chọn cách chuẩn bị nguồn cung nhân lực sớm. Từ tháng 6/2024, địa phương đi đầu trong ban hành chính sách hỗ trợ đào tạo nhân lực chất lượng cao và công nghiệp bán dẫn, đặt mục tiêu đến năm 2030 đào tạo trên 30.000 lao động cho lĩnh vực này. Đến nay, các chính sách tiếp tục được hoàn thiện theo hướng hỗ trợ đào tạo nghề, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và công nghệ số.

Tháng 6/2026, Bắc Ninh tiếp tục ban hành chính sách mới về thu hút, hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao giai đoạn 2026-2030, xác định đây là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh trong bối cảnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và hội nhập quốc tế.

Theo lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo Bắc Ninh, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp cần tiếp tục đổi mới chương trình, phương pháp đào tạo, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và tăng cường hợp tác doanh nghiệp để đáp ứng yêu cầu nhân lực trong giai đoạn mới.

Nền tảng để triển khai mục tiêu này khá rộng. Giai đoạn 2021-2025, các cơ sở giáo ục nghề nghiệp trên địa bàn thành phố đã đào tạo hơn 445,7 nghìn người. Hơn 200 doanh nghiệp đang phối hợp với các trường nghề trong và ngoài địa bàn để đào tạo theo nhu cầu thị trường. Đây chính là mắt xích quan trọng trong liên kết Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp.

Đưa giảng đường gần hơn với dây chuyền sản xuất

Chuyển động đáng chú ý tại các trường nghề Bắc Ninh hiện nay là chương trình đào tạo ngày càng tiến gần công nghệ đang được sử dụng trong nhà máy.

Tại Trường Cao đẳng Lý Thái Tổ, mô hình “đào tạo kép” đưa doanh nghiệp tham gia sâu vào xây dựng chương trình, giảng dạy, hướng dẫn thực tập và đánh giá sinh viên. Theo PGS.TS Nguyễn Tiến Đông, Hiệu trưởng trường Cao đẳng Lý Thái Tổ, thời lượng thực hành trong chương trình cao đẳng chính quy chiếm trên 70%. Trường tập trung vào điện tử công nghiệp gắn với thiết kế, kiểm thử vi mạch; tự động hóa và robot công nghiệp; CNC, khuôn mẫu, công nghệ ô tô, công nghệ thông tin, thương mại điện tử và logistics.

Ông Nguyễn Tiến Đông nhấn mạnh, triết lý của trường là “Học thật, làm thật, đảm bảo việc làm”; khoảng 95% sinh viên sau tốt nghiệp có việc làm đúng chuyên ngành, nhiều sinh viên được doanh nghiệp tuyển dụng ngay khi còn đang học.

Một địa chỉ khác đang đẩy mạnh đào tạo kỹ thuật chuyên sâu là Trường Cao đẳng Kỹ thuật Công nghiệp. Năm học 2026-2027, trường đưa vào sử dụng 5 phòng thực hành chất lượng cao về AI công nghiệp, sản xuất thông minh, robot công nghiệp, thị giác 3D và bán dẫn, với tổng mức đầu tư hơn 45 tỷ đồng. Đây là những không gian thực hành trực tiếp cho các ngành tự động hóa, điện công nghiệp, điện tử, cơ điện tử và công nghệ thông tin.

Trước đó, trường đã hợp tác với hơn 100 tập đoàn, doanh nghiệp, gần một nửa là doanh nghiệp FDI. Mỗi năm hơn 3.000 học sinh, sinh viên được thực tập tại Samsung, Canon, LG Display, Goertek Vina và nhiều doanh nghiệp lớn; tỷ lệ có việc làm sau tốt nghiệp được nhà trường công bố ở mức trên 96%.

Tại Trường Cao đẳng Công nghệ Việt - Hàn Bắc Giang, nhà trường đang phát triển các chương trình gắn với công nghệ mới và doanh nghiệp. Samsung Innovation Campus cùng SIC Lab đưa AI, Big Data, STEM, XR/VR và mô phỏng bán dẫn vào môi trường học tập, thực hành. Theo lãnh đạo nhà trường, hơn 50% sinh viên tốt nghiệp của trường đang làm việc tại các nhà máy Samsung. Năm 2026, trường còn triển khai đào tạo nghề Cắt gọt kim loại theo chương trình Công nghiệp gốc PPURI của Hàn Quốc, hướng vào nhu cầu nhân lực kỹ thuật của doanh nghiệp.

Bài toán của Bắc Ninh vì thế không đơn thuần là đào tạo thêm lao động. Điều thành phố cần là đúng nghề, đúng kỹ năng và đúng thời điểm.

Khi chính quyền dự báo nhu cầu nhân lực, nhà trường thay đổi chương trình theo công nghệ và doanh nghiệp tham gia trực tiếp vào quá trình đào tạo, khoảng cách giữa giảng đường với nhà máy được rút ngắn. Người học có việc làm nhanh hơn; doanh nghiệp giảm thời gian đào tạo lại; thành phố có thêm lợi thế để thu hút những dự án hàm lượng công nghệ cao.

Trong cuộc cạnh tranh thu hút đầu tư thế hệ mới, đất đai và hạ tầng có thể tạo lợi thế ban đầu. Nhưng năng lực cung ứng kỹ sư, kỹ thuật viên và lao động lành nghề mới quyết định một dự án công nghệ cao có thể vận hành, mở rộng và gắn bó lâu dài.

Kiến tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, vì vậy, chính là cách Bắc Ninh chuẩn bị năng lực cạnh tranh cho những khu công nghiệp của ngày mai.