Cảng biển Hải Phòng: Đẩy mạnh liên minh, mở rộng hạ tầng để làm lợi thế cạnh tranh

Thay vì vận hành như những điểm xếp dỡ độc lập, hàng loạt "ông lớn" cảng tại Hải Phòng đang đẩy mạnh liên minh, mở rộng hạ tầng phía sau cảng nhằm hoàn thiện mạng lưới kết nối nội địa và nâng cao năng lực cạnh tranh trong khu vực.

Bài toán hạ tầng kết nối phía sau cảng

Mới đây, tại Diễn đàn Logistics vùng Đồng bằng sông Hồng do VCCI phối hợp với UBND TP Hải Phòng tổ chức vào cuối tháng 9/2026, các chuyên gia và nhà khai thác cảng đều chung nhận định: Một cảng cửa ngõ quốc tế không thể phát huy tối đa hiệu quả nếu thiếu mạng lưới logistics hậu cảng vững chắc ngay tại vùng chân hàng.

Chia sẻ tại Diễn đàn này, ông Phùng Ngọc Minh - Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Tổng Công ty Tân Cảng Sài Gòn cho rằng, một cảng cửa ngõ không nên được nhìn như một điểm xếp dỡ độc lập. Cảng cần một “hậu phương logistics” đủ mạnh tại vùng chân hàng, trong đó ICD, depot, trung tâm logistics và các tuyến vận tải đa phương thức được tổ chức theo dòng hàng thực tế. Cách tiếp cận này mở rộng phạm vi phục vụ của cảng mà không dồn thêm áp lực logistics vào khu vực sát bến, đồng thời tạo điều kiện chuyển dần từ vận tải đường bộ sang kết hợp đường thủy và đường sắt theo từng hành lang phù hợp.

Chính vì vậy, tư duy đầu tư hạ tầng logistics đang ghi nhận sự thay đổi rõ nét. Doanh nghiệp cảng biển đang chủ động tìm kiếm các đối tác toàn cầu để mở rộng phạm vi kinh doanh sang những mắt xích quyết định khả năng gom và luân chuyển hàng hóa.

Thực tế này được minh chứng rõ nét tại Cảng Container Quốc tế Tân Cảng - Hải Phòng (TC-HICT) – cảng nước sâu đầu tiên của miền Bắc. Sở hữu 2 bến dài 750m, khả năng tiếp nhận tàu 14.000 TEU, TC-HICT liên tục đạt mức tăng trưởng ấn tượng, hiện khai thác trung bình 15 tuyến dịch vụ quốc tế/tuần và sản lượng thông qua dự kiến đạt trên 1,5 triệu TEU trong năm 2026.

Chính vì vậy, tư duy đầu tư hạ tầng logistics đang ghi nhận sự thay đổi rõ nét. Doanh nghiệp cảng biển đang chủ động tìm kiếm các đối tác toàn cầu để mở rộng phạm vi kinh doanh sang những mắt xích quyết định khả năng gom và luân chuyển hàng hóa.

Mới đây nhất, ngày 20/10/2026 tại Đan Mạch, Tập đoàn Hateco và APM Terminals (thành viên Tập đoàn A.P. Moller – Maersk) đã ký biên bản ghi nhớ hợp tác với quy mô đầu tư sơ bộ lên tới 3,5 tỷ USD. Hai bên sẽ phối hợp nghiên cứu, đề xuất đầu tư phát triển và vận hành ga hàng hóa đường sắt tại Hải Phòng, bao gồm trung tâm xử lý hàng hóa cùng hệ thống bãi chứa, đồng thời nghiên cứu thêm ba địa điểm khai thác hàng hóa bằng đường sắt tại miền Bắc. Sự hợp tác này đánh dấu bước tiến mở rộng từ khai thác cảng container sang hạ tầng vận tải kết nối phía sau cảng, nối tiếp thành công của dự án Cảng Container Quốc tế Hateco Hải Phòng (HHIT) tại Lạch Huyện vận hành từ tháng 4/2025 và dự án bến cảng container quốc tế Liên Chiểu tại Đà Nẵng được công bố vào tháng 4/2026.

Không chỉ riêng Hateco, xu hướng liên minh giữa các doanh nghiệp cảng biển trong nước và các hãng tàu lớn trên thế giới cũng đang chứng minh hiệu quả vượt trội thông qua những kết quả kinh doanh tăng trưởng đột phá.

Tại Công ty CP Cảng Hải Phòng liên doanh với Terminal Investment Limited (TiL - thuộc hãng tàu MSC) vận hành Cảng quốc tế TIL Hải Phòng (HTIT) từ tháng 5/2025. Trong 9 tháng đầu năm 2026, hoạt động sản xuất kinh doanh của toàn hệ thống Cảng này duy trì đà tăng trưởng vô cùng tích cực. Tổng sản lượng hàng hóa hợp nhất đạt 38,1 triệu tấn, tăng 27,8% so với cùng kỳ. Trong đó riêng sản lượng container ghi nhận mức tăng ấn tượng 30,7%. Sự tăng trưởng đột phá về sản lượng đã mang về cho doanh nghiệp mức doanh thu hợp nhất đạt 2.750 tỷ đồng, tăng 30,7%; lợi nhuận trước thuế đạt 1.443 tỷ đồng, tăng tới 55% so với cùng kỳ năm trước.

Chia sẻ với Diễn đàn Doanh nghiệp, ông Phạm Hồng Minh - CTHĐQT công ty cho biết: Thời gian tới, bên cạnh nỗ lực tăng trưởng sản lượng và doanh thu, Cảng Hải Phòng sẽ tập trung nguồn lực đầu tư hạ tầng xanh, đẩy mạnh kết nối vận tải đa phương thức. Việc mở rộng các dịch vụ logistics tích hợp chính là chìa khóa để gia tăng giá trị cho hàng hóa xuất nhập khẩu, đồng thời tối ưu hóa năng lực cạnh tranh cho hệ thống cảng biển khu vực

Hoàn thiện hệ sinh thái và thử thách tối ưu hóa nguồn lực

Sự gia tăng đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng diễn ra trong bối cảnh nhu cầu vận tải hàng hóa tại Việt Nam tăng trưởng tích cực. Sự chuyển dịch dòng hàng quốc tế cùng yêu cầu ngày càng cao về tối ưu chi phí cung ứng đang thúc đẩy thị trường đòi hỏi các giải pháp vận tải toàn diện hơn.

Để đón đầu dư địa tăng trưởng, nhiều doanh nghiệp trong nước đang triển khai chiến lược hoàn thiện hệ sinh thái khép kín từ hạ tầng cảng, đội tàu đến dịch vụ logistics, tiêu biểu như trường hợp của Viconship. Nhờ sở hữu ba cảng container liền kề khu vực hạ lưu sông Cấm (VIP Green Port, Nam Hải Đình Vũ, VIMC Đình Vũ) với tổng công suất 1,65 triệu TEU/năm, Viconship có lợi thế lớn trong việc linh hoạt phân bổ tàu và thiết bị, tránh tình trạng quá tải cục bộ. Nhằm gia tăng chuỗi giá trị, doanh nghiệp đã trang bị hệ thống ICD, kho bãi rộng 22ha cùng đội xe vận tải 240 xe đầu kéo và 300 rơ-moóc.

Đặc biệt, thông qua việc nắm giữ 24% vốn tại Công ty Vận tải Container Hải An (HAH) và thành lập liên doanh Hải An Green Shipping Lines (HAGR) vào tháng 8/2025 với vốn điều lệ 1.000 tỷ đồng (Viconship sở hữu 60%), doanh nghiệp đã chính thức lấn sân sang mảng sở hữu và vận hành đội tàu. Trong năm 2026, HAGR đã nhận hai tàu Green Park và Green Time mang lại doanh thu cho thuê khoảng 1,2 triệu USD/tháng, đồng thời có kế hoạch mua thêm tàu Buxmelody trong tháng 8/2026 và tiếp nhận hai tàu đóng mới sức chở 7.100 TEU vào năm 2028. Theo kế hoạch đến năm 2030, HAGR định hướng sở hữu đội tàu 30.000 TEU, dự kiến đóng góp đáng kể vào doanh thu và lợi nhuận hợp nhất của Viconship.

Mặc dù việc tích hợp và mở rộng hệ sinh thái mang lại nhiều dư địa phát triển mới, song cũng đặt ra những thách thức không nhỏ. Kho bãi, vận tải đường sắt, vận tải thủy, đội tàu biển và khai thác cầu cảng đều là những lĩnh vực thâm dụng vốn lớn, đòi hỏi năng lực quản trị chuyên sâu và phương án tối ưu chi phí riêng biệt.

Sự chuyển dịch từ điểm xếp dỡ đơn lẻ sang hoàn thiện hệ sinh thái logistics hậu cảng đang định hình lại vị thế cạnh tranh của cảng biển Hải Phòng. Nhờ đẩy mạnh liên minh với các hãng tàu toàn cầu, đầu tư hạ tầng kết nối đa phương thức và chủ động vận hành đội tàu, các doanh nghiệp Việt Nam đang dần làm chủ chuỗi cung ứng. Để tối ưu hóa nguồn lực và hiện thực hóa tham vọng trở thành đầu mối hàng hải khu vực, sự chủ động của doanh nghiệp cần song hành cùng quy hoạch hạ tầng đồng bộ và chính sách hỗ trợ kịp thời từ quản lý nhà nước. Những nỗ lực của cơ quan quản lý trong việc rút ngắn thời gian giải phóng hàng và đưa 100% thủ tục hành chính hàng hải, đường thủy lên Hệ thống thông tin một cửa điện tử đã và đang tạo thuận lợi lớn cho giao thương.

Tuy nhiên, ở cấp độ vĩ mô, yếu tố then chốt vẫn nằm ở khả năng quy hoạch đồng bộ giữa hạ tầng cảng biển với các hành lang vận tải nội địa và trung tâm logistics vùng. Đó sẽ là bài kiểm tra quan trọng cho tham vọng đưa Việt Nam trở thành một đầu mối kết nối hàng hải có sức cạnh tranh vượt trội tại khu vực.