Chiến lược tận dụng Hiệp định CEPA thâm nhập thị trường UAE

Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện Việt Nam – Các tiểu vương quốc Ả rập thống nhất (UAE) (CEPA) xóa bỏ thuế quan đối với 99% số dòng hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam theo lộ trình.

Ở UAE, thị trường tiêu dùng nội địa có sự phân hóa sâu sắc. Dân số UAE đạt khoảng 11,5 triệu người, trong đó lực lượng lao động nhập cư nước ngoài chiếm hơn 88%. Lực lượng nhập cư này tạo nên phân khúc thị trường quy mô lớn cho các sản phẩm thiết yếu có mức giá bình dân. Văn hóa thu mua của các tập đoàn bán lẻ tại UAE tập trung cao độ vào yếu tố chi phí.

“Các nhà quản lý chuỗi cung ứng rà soát báo cáo giá định kỳ hàng tuần và sẵn sàng thay đổi đối tác xuất khẩu ngay lập tức nếu tìm thấy nguồn cung có mức giá thấp hơn”, ông Trương Xuân Trung, Trưởng Thương vụ Việt Nam tại UAE cho biết tại hội thảo “Hiệp định CEPA Việt Nam – UAE: Tiềm năng xuất khẩu vào thị trường Trung Đông – châu Phi cho doanh nghiệp Việt Nam” do Trung tâm xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP HCM tổ chức ở TP HCM.

Vị thế của UAE

Vai trò kinh tế cốt lõi của UAE thể hiện ở vị thế trung tâm tái xuất toàn cầu. Báo cáo thương mại năm 2025 ghi nhận tổng kim ngạch xuất nhập khẩu sản phẩm phi dầu khí của UAE đạt 1.003 tỷ USD. Trong đó, hoạt động tái xuất đạt 226 tỷ USD, vượt giá trị xuất khẩu phi dầu khí nội địa là 221,6 tỷ USD. UAE sở hữu hệ sinh thái thương mại tự do quy mô lớn với 55 khu tự do, bao gồm 47 khu thương mại tự do, 6 khu kinh tế tự do và 2 khu tài chính tự do.

Số liệu hải quan ghi nhận trong 8 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch thương mại song phương Việt Nam – UAE đạt 5,29 tỷ USD, tăng 21,2% so với cùng kỳ năm trước. Kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang UAE đạt gần 3,7 tỷ USD. Ở chiều ngược lại, kim ngạch nhập khẩu của Việt Nam từ UAE tăng hơn 300%, đạt trên 1,509 tỷ USD. Việt Nam tiếp tục duy trì mức xuất siêu 2,2 tỷ USD sang thị trường này.

Thời gian vừa qua, do căng thẳng địa chính trị tại eo biển Hormuz khiến chi phí vận tải tăng vọt và thời gian giao hàng kéo dài, làm tăng trưởng GDP của UAE năm 2026 dự báo bị giảm. Cước vận tải container từ Việt Nam sang UAE tăng gấp 3 lần. Tuy nhiên, các dự báo kinh tế chỉ ra khả năng thị trường sẽ phục hồi và bùng nổ trở lại từ năm 2027. Do đó, ông Phạm Bình An, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển Thành phố Hồ Chí Minh, nhấn mạnh giai đoạn năm 2026 này sẽ đóng vai trò là thời điểm then chốt để doanh nghiệp Việt Nam hoàn thiện hồ sơ xuất xứ, đăng ký với Cổng thông tin Dịch vụ Thực phẩm Liên bang của UAE (ZAD) và chuẩn bị năng lực đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật để đón đầu cho sự phát triển trở lại của thị trường UAE năm tới.

Chiến lược vào thị trường UAE

UAE đã ký kết 38 hiệp định CEPA toàn cầu, trong đó 18 hiệp định đã chính thức đi vào thực thi. Tại khu vực Đông Nam Á, Việt Nam, Indonesia, Campuchia và Philippines là những quốc gia đã kích hoạt CEPA. Việc thực thi CEPA tạo ra áp lực cạnh tranh gay gắt về giá và chất lượng giữa Việt Nam cùng các đối thủ cạnh tranh trực tiếp.

Theo ông Trương Xuân Trung, chiến lược thâm nhập thị trường khu vực này yêu cầu phân định rõ ba nhóm theo địa lý. Nhóm thứ nhất là thị trường nội địa UAE, đóng vai trò địa bàn kiểm chứng chất lượng và xây dựng thương hiệu cho các nhóm hàng thế mạnh gồm nông sản, thực phẩm chế biến, thủy sản đông lạnh, dệt may, da giày, đồ gỗ nội thất và hàng gia dụng. Toàn bộ sản phẩm thực phẩm chế biến lưu thông tại UAE bắt buộc phải đạt chứng nhận Halal. Doanh nghiệp Việt Nam có thể thực hiện kiểm định và cấp chứng chỉ Halal trực tiếp trong nước tại Trung tâm Chứng nhận Halal Quốc gia (HALCERT), giúp giảm bớt chi phí đánh giá.

Nhóm thứ hai là khối Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC). Khối GCC vận hành liên minh thuế quan và hệ thống hải quan thống nhất, cho phép hàng hóa sau khi thông quan tại UAE được vận chuyển bằng đường bộ sang Oman, Saudi Arabia, Qatar, Kuwait và Bahrain mà không chịu thuế lần hai hay kiểm hóa lại. Sản phẩm xuất khẩu sang khối GCC bắt buộc tuân thủ quy định ghi nhãn mác bằng tiếng Ả Rập hoặc dán nhãn phụ tiếng Ả Rập. Doanh nghiệp cần kiểm soát kỹ dư lượng thuốc bảo vệ thực vật. Việc một số lô hàng chanh không hạt và gạo vi phạm tiêu chuẩn kiểm dịch trong giai đoạn 2023–2024 đã khiến toàn bộ hệ thống hải quan GCC phát cảnh báo đỏ, gây tổn hại cho hoạt động thông quan.

Nhóm thứ ba là thị trường mở rộng tại khu vực Trung Đông và châu Phi. Doanh nghiệp nên lựa chọn từng cụm địa bàn mục tiêu và kết nối thông qua các nhà nhập khẩu đầu mối đặt văn phòng tại Dubai.

Ông Trương Xuân Trung đề xuất doanh nghiệp Việt Nam cần kết hợp linh hoạt ba mô hình phân phối: xuất khẩu trực tiếp đến nhà nhập khẩu bản địa, phân phối qua các đại lý thương mại tại UAE, và xây dựng UAE thành trung tâm kho vận khu vực. Việc thâm nhập sâu vào thị trường đòi hỏi sự kết nối trực tiếp với các tập đoàn bán lẻ quy mô lớn như LuLu, Spinneys, Nesto, Grand Hypermarket hay Al Maya. Các chuỗi siêu thị này sở hữu kênh phân phối phủ rộng toàn bộ khu vực GCC.

Tập đoàn LuLu đã thành lập văn phòng đại diện tại TP HCM và triển khai xây dựng khu gian hàng Việt Nam tại Abu Dhabi nhằm tạo điểm trưng bày sản phẩm trực tiếp. Tập đoàn Spinneys cũng hoàn tất thủ tục mở văn phòng đại diện tại TP HCM để tìm kiếm nguồn hàng. Bên cạnh kênh bán lẻ truyền thống, các sàn thương mại điện tử lớn tại UAE như Amazon và Noon trở thành phương thức tiêu thụ hiệu quả cho ngành hàng gia dụng, may mặc và thực phẩm đóng gói. Doanh nghiệp có thể thuê hạ tầng kho bãi tại 47 khu thương mại tự do của UAE để chủ động nguồn hàng tái xuất.

Để tìm kiếm đối tác uy tín, doanh nghiệp có thể khai thác cơ sở dữ liệu nhà nhập khẩu do Thương vụ Việt Nam tại UAE, ITPC TP HCM, Bộ Công Thương và Bộ Ngoại giao cung cấp.