Xuất khẩu Ninh Bình bứt tốc giữa biến động thương mại toàn cầu

Sự ổn định của các đơn hàng cùng mức tăng trưởng ấn tượng từ ngành công nghiệp chế biến, chế tạo đang trở thành nền tảng quan trọng giúp địa phương này tự tin hướng tới mục tiêu hoàn thành thắng lợi kế hoạch kinh tế năm 2026.

Đòn bẩy từ sản xuất công nghiệp và tín hiệu tích cực từ doanh nghiệp

Trong quý III/2026, kinh tế Ninh Bình tiếp tục ghi nhận những tín hiệu tích cực, trong đó sản xuất công nghiệp duy trì đà tăng trưởng.

Theo báo cáo tình hình kinh tế - xã hội của UBND tỉnh, kim ngạch xuất khẩu quý III ước đạt 10.622 triệu USD, tăng 43,1% so với cùng kỳ. Tính chung lũy kế 9 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu toàn tỉnh đã chạm mốc 28.132 triệu USD, đạt mức tăng trưởng ấn tượng 50% so với cùng kỳ năm 2025. Đánh giá từ ngành Công Thương cho thấy, kết quả này đã hoàn thành 86,8% kế hoạch cả năm, mang lại dư địa vững chắc để địa phương tăng tốc trong chặng đường về đích.

Sự khởi sắc chung của tỉnh được phản ánh sinh động qua nhịp độ làm việc khẩn trương tại các nhà máy, tiêu biểu như Nhà máy Giấy HKB - Hoa Lư thuộc Cụm công nghiệp Văn Phong, xã Nho Quan.

Đi vào hoạt động từ năm 2020, nhà máy chuyên sản xuất giấy bao bì carton từ nguyên liệu tái chế. Nhà máy này đã chứng minh năng lực vận hành hiệu quả khi rút ngắn thời gian hoàn thành xuống còn 23 tháng kể từ ngày khởi công. Từ công suất thiết kế ban đầu 150 nghìn tấn/năm, đến năm 2025 sản lượng của doanh nghiệp đã đạt 155 nghìn tấn. Hiện nay, mỗi ngày nhà máy tiếp nhận hơn 600 tấn nguyên liệu và xuất xưởng khoảng 500 tấn thành phẩm, tương đương gần 30 container hàng hóa. Khoảng 75% sản lượng của HKB - Hoa Lư được xuất khẩu sang các thị trường quốc tế, chủ yếu là Trung Quốc và Singapore.

Đáng chú ý, kết quả sản xuất vượt công suất thiết kế của HKB - Hoa Lư được xác lập ngay trong điều kiện hoạt động xuất nhập khẩu chịu rất nhiều sức ép từ sự biến động của giá xăng dầu cùng chi phí vận tải trong nước và quốc tế leo thang.

Theo doanh nghiệp, công nghệ và dòng sản phẩm của ngành giấy thường được xác định ngay từ khâu đầu tư dây chuyền. Vì vậy, chuyển sang sản phẩm mới có thể đòi hỏi chi phí lớn, doanh nghiệp đã lựa chọn chiến lược ứng phó thông minh. Thay vì mở rộng đầu tư bằng mọi giá, HKB - Hoa Lư tập trung cải tiến quy trình, nâng cao chất lượng dòng sản phẩm hiện có, tiết giảm chi phí vận hành và tối ưu hóa hệ thống máy móc.

Nhờ chủ động nâng cao năng lực cạnh tranh, lượng đơn hàng của doanh nghiệp hiện nay rất dồi dào, thậm chí rơi vào tình trạng “overbook” - nhu cầu đặt hàng vượt khả năng đáp ứng tại một số thời điểm. Nhờ đó, doanh nghiệp có thêm điều kiện cân đối đơn hàng theo năng lực sản xuất và tiến độ giao hàng.

Ông Giang Văn Ánh - Tổng Giám đốc Công ty HKB chia sẻ rằng, tình hình đơn hàng thuận lợi này dự kiến sẽ kéo dài đến hết năm. Trong năm 2026, HKB - Hoa Lư đặt mục tiêu sản lượng đạt khoảng 170 nghìn tấn. Doanh nghiệp dự kiến đáp ứng mục tiêu sản lượng thông qua cải tạo thiết bị, tối ưu công suất và ứng dụng phần mềm quản lý. Đây được xem là giải pháp căn cơ giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất lao động giữa lúc chi phí đầu vào và logistics còn nhiều biến số khó lường.

Chủ động ứng phó thách thức và giải pháp căn cơ giữ nhịp tăng trưởng

Mặc dù kim ngạch xuất khẩu 9 tháng đầu năm 2026 đạt được những con số rất khả quan, song ngành Công Thương tỉnh Ninh Bình vẫn thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế và sức ép còn tồn tại. Phần lớn các doanh nghiệp có đóng góp kim ngạch lớn trên địa bàn tỉnh hiện vẫn hoạt động theo hình thức gia công, phụ thuộc đáng kể vào đối tác nước ngoài từ khâu nguyên liệu đầu vào cho đến thị trường tiêu thụ. Tình trạng chưa chủ động được chuỗi giá trị và mạng lưới phân phối khiến giá trị gia tăng nội tại của sản phẩm còn thấp so với quy mô xuất khẩu khổng lồ. Sự phụ thuộc này khiến hoạt động sản xuất nội địa dễ bị tổn thương trước những thay đổi đột ngột về đơn hàng, biến động giá nguyên liệu hay điều chỉnh chính sách thương mại từ bên ngoài.

Bên cạnh đó, các nhóm hàng truyền thống như dệt may, giày dép, nông sản và thủy sản đang đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ các quốc gia có điều kiện sản xuất tương đồng. Thị trường quốc tế ngày càng khắt khe khi áp đặt hàng loạt tiêu chuẩn kỹ thuật mới về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững, cùng nguy cơ đối mặt với các vụ kiện phòng vệ thương mại. Những biến động bất ngờ của cước vận tải quốc tế cũng trực tiếp bào mòn biên lợi nhuận và giảm sức cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu.

Trước tình hình đó, Kỳ họp thứ 4 HĐND tỉnh Ninh Bình khóa XVI ngày 28/7/2026 đã thông qua Nghị quyết số 52/NQ-HĐND về điều chỉnh, bổ sung các mục tiêu tăng trưởng nhằm thực hiện Nghị quyết số 169/NQ-CP ngày 27/6/2026 của Chính phủ, xác định mục tiêu kim ngạch xuất khẩu năm 2026 tăng 23% so với năm 2025.

Dù kết quả 9 tháng đã tạo nền tảng vững chắc, nhiệm vụ của những tháng còn lại vẫn đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt và linh hoạt của cả hệ thống chính quyền lẫn cộng đồng doanh nghiệp.

Ông Nguyễn Thanh Bình - Phó Giám đốc Sở Công Thương Ninh Bình nhấn mạnh, ngành Công Thương sẽ theo sát biến động thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp duy trì các thị trường truyền thống đồng thời mở rộng tìm kiếm các thị trường ngách đầy tiềm năng.

Nhằm cụ thể hóa mục tiêu này, công tác hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng các Hiệp định thương mại tự do (FTA) đã được tỉnh triển khai mạnh mẽ. Sở Công Thương Ninh Bình đã chú trọng tuyên truyền các cam kết quốc tế, quy tắc xuất xứ và lộ trình giảm thuế, giúp doanh nghiệp nắm chắc thông tin để tổ chức sản xuất phù hợp.

Trong 9 tháng qua, Sở Công Thương đã tổ chức 2 hội nghị chuyên đề thu hút 300 đại biểu tham dự nhằm nâng cao hiệu quả hội nhập kinh tế quốc tế và phổ biến Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện Việt Nam - UAE. Đồng thời, Sở đã thực hiện cấp gần 10 nghìn bộ hồ sơ Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) và văn bản chấp thuận theo phân cấp, tạo điều kiện thuận lợi nhất để hàng hóa địa phương hưởng ưu đãi thuế quan khi ra thế giới.

Trong giai đoạn nước rút cuối năm, ngành Công Thương Ninh Bình xác định tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chuyên môn của Bộ Công Thương và hệ thống Thương vụ Việt Nam tại nước ngoài. Việc cập nhật liên tục các chính sách thương mại, rào cản kỹ thuật và thay đổi thuế quan từ các nền kinh tế lớn như Hoa Kỳ, Trung Quốc, EU, Nhật Bản có ý nghĩa sống còn đối với các ngành hàng chủ lực của tỉnh. Hoạt động xúc tiến thương mại sẽ được đẩy mạnh theo hướng chuyên sâu cho từng ngành hàng thế mạnh như linh kiện điện tử, máy tính, ô tô, dệt may, giày dép, thủ công mỹ nghệ và nông sản chế biến, kết hợp tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số để tối ưu hóa khả năng kết nối khách hàng.

Bên cạnh việc đẩy mạnh thương mại, công tác quản lý Nhà nước về xuất xứ hàng hóa cũng được siết chặt. Tỉnh kiên quyết ngăn chặn các hành vi gian lận xuất xứ hay chuyển tải bất hợp pháp nhằm bảo vệ uy tín chung của hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế. Song song đó, UBND tỉnh chỉ đạo các ngành liên quan tập trung tháo gỡ khó khăn cho sản xuất công nghiệp, bảo đảm nguồn điện an toàn, ổn định và thúc đẩy phát triển thương mại điện tử gắn liền với đổi mới công nghệ.

Sự đồng hành sát sao của chính quyền cùng tinh thần chủ động, linh hoạt của cộng đồng doanh nghiệp chính là yếu tố quan trọng giúp Ninh Bình giữ vững nhịp độ tăng trưởng xuất khẩu, tạo đà bứt phá mạnh mẽ cho những năm tiếp theo.