Quản trị minh bạch dẫn vốn bền vững cho doanh nghiệp

Các chuyên gia kinh tế, nhà đầu tư nước ngoài đã chỉ ra “chìa khoá” để doanh nghiệp Việt Nam có thể tiếp cận hiệu quả các nguồn vốn quốc tế phục vụ cho nhu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Dư địa lớn để phát triển kênh dẫn vốn

Bà Tehmina Khan - Chuyên gia kinh tế trưởng Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam cho biết: Để đáp ứng nhu cầu vốn cho tăng trưởng của Việt Nam, nền kinh tế cần huy động nhiều hơn nguồn lực tín dụng ngoài ngân hàng và đưa dòng vốn vào sản xuất, nông nghiệp. Đây là những lĩnh vực đóng góp cho tăng trưởng thực.

Trong bối cảnh đó, không phải chuyển dịch kênh dẫn vốn mà cần xây dựng các kênh dẫn vốn, phân bổ vốn đúng dự án. Trong đó, cần phát triển thị trường trái phiếu, nhất là trái phiếu doanh nghiệp.

Theo thống kê, hiện trái phiếu doanh nghiệp tương đương 11,6% GDP khoảng 1,3 triệu tỷ đồng, còn là khoảng cách so con số mục tiêu đến năm 2030, thị trường này cần chiếm tối thiểu 25%. Điều này cũng cho thấy dư địa lớn để phát triển đa dạng sản phẩm trái phiếu. Gắn liền với đó là yêu cầu hoàn thiện hạ tầng thị trường và mở rộng cơ sở nhà đầu tư nhằm tăng nguồn vốn dài hạn trực tiếp cho nền kinh tế, giảm áp lực lên tín dụng ngân hàng.

Phân tích của chuyên gia Hiệp hội Thị trường trái phiếu Việt Nam cho thấy, nhiều dự án đầu tư hạ tầng lớn phục vụ cho tăng trưởng xanh và bền vững như các dự án điện mặt trời, đường cao tốc thu phí, cảng quốc tế đã vận hành, có dòng tiền là những đối tượng có thể xem xét huy động vốn từ các quỹ, tổ chức quản lý tài sản. Việc chứng khoán hóa tài sản để chuyển các khoản tài trợ dài hạn ra khỏi bảng cân đối kế toán ngân hàng, tạo thêm dư địa tài trợ cho dự án mới cũng là khả thi.

Thu xếp nguồn vốn cho phát triển không phải là quá khó. Ông Ricco Zhang - Giám đốc cấp cao khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Hiệp hội Thị trường vốn quốc tế (ICMA) chỉ lưu ý: dù trái phiếu xanh đang dần trở thành xu hướng nhưng xếp hạng tín nhiệm và khả năng đáp ứng kỳ vọng của nhà đầu tư vẫn giữ vai trò quan trọng khi tổ chức phát hành tiếp cận thị trường vốn.

Quản trị minh bạch cần trở thành yếu tố tự thân

Ông Ricco Zhang phân tích thêm, phát triển thị trường trái phiếu đòi hỏi hệ thống đa dạng gồm nhiều nhóm sản phẩm. Để các sản phẩm vận hành hiệu quả, cần một hệ sinh thái đáng tin cậy. Trong đó khoảng cách thông tin giữa tổ chức phát hành và nhà đầu tư được thu hẹp.

Chuyên gia đặc biệt nhấn mạnh đến một yếu tố nền tảng quan trọng. Đó là việc chuẩn hóa công bố thông tin và hồ sơ phát hành. Các tài liệu về rủi ro, báo cáo tài chính, quy trình thẩm định và thông tin sau phát hành cần tạo điều kiện cho nhà đầu tư so sánh giữa các tổ chức phát hành cũng như qua các thời kỳ.

Đối với những doanh nghiệp muốn phát hành thường xuyên trên thị trường quốc tế, yêu cầu còn nằm ở năng lực vận hành trong toàn bộ vòng đời trái phiếu; duy trì thường xuyên quan hệ với nhà đầu tư.

Từ góc độ đầu tư, ông Isao Hishikawa - đại diện Hiệp hội Các nhà kinh doanh chứng khoán Nhật Bản (JSDA) chung nhận định. Theo chuyên gia, các nhà đầu tư vẫn dành sự quan tâm với các doanh nghiệp Việt Nam, trong đó quản trị doanh nghiệp có vai trò quan trọng.

Cùng với đó là xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp, môi trường đầu tư có khả năng dự báo. Theo ông Isao Hishikawa, những cải cách thể chế đang được đẩy mạnh thực hiện gần đây cho thấy Việt Nam đang đi đúng hướng trong việc xây dựng môi trường pháp lý minh bạch, ổn định.

Trong bối cảnh mới, nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp theo các tiêu chuẩn khu vực và quốc tế vì thế đang trở thành ý thức và yêu cầu tự thân của mỗi doanh nghiệp nhằm tăng sức hấp dẫn với các nhà đầu tư, thu hút dòng vốn đầu tư dài hạn. Theo đánh giá, hiện quản trị công ty của doanh nghiệp Việt Nam đã có những bước phát triển ban đầu. Song về cơ bản, doanh nghiệp mới lựa chọn tuân thủ ở mức tối thiểu, việc tự nguyện áp dụng thông lệ tốt còn hạn chế.

Phát biểu tại phiên thảo luận diễn đàn “Tái cấu trúc doanh nghiệp trong bối cảnh mới” do Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức, ông Phan Tấn Đạt - Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ TP Hồ Chí Minh cũng nhấn mạnh đến yêu cầu này. Đặt trong bối cảnh phát triển chung của doanh nghiệp, khi doanh thu của doanh nghiệp gia tăng nhưng chưa chắc đã nâng cao hiệu quả hoạt động. Tương tự, việc mở rộng quy mô chưa đảm bảo khả năng kiểm soát dòng tiền hay quản trị rủi ro tốt.

Doanh nghiệp vì thế cần xây dựng hệ thống quản trị chuyên nghiệp, phân quyền rõ ràng, kiểm soát tài chính chặt chẽ và đào tạo đội ngũ nhân sự kế thừa. Tầm vóc của một doanh nghiệp lớn được đo lường bằng năng lực quản trị, hiệu quả sử dụng nguồn lực và sức cạnh tranh thực tế, không đơn thuần dựa vào doanh thu hay tổng tài sản.

Theo ông Phan Tấn Đạt, chuyển đổi tư duy kinh doanh từ dựa vào cơ hội sang phát triển dựa trên chiến lược dài hạn. Quản trị doanh nghiệp cần chuyển từ kinh nghiệm sang hệ thống dữ liệu minh bạch. Đây là nền tảng để doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn dài hạn, thu hút nhà đầu tư chiến lược và đảm bảo sự phát triển bền vững.