AI tạo đòn bẩy phát triển đô thị

Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026 (AEF 2026), diễn ra từ ngày 26 đến 29/10 tại TPHCM, đặt AI vào trung tâm các thảo luận về mô hình tăng trưởng mới và tương lai của các siêu đô thị.

Trong các thảo luận về công nghệ, các chuyên gia đặt ra một vấn đề kinh tế cụ thể: làm thế nào để các khoản đầu tư vào AI tạo ra năng suất, giảm chi phí vận hành và cải thiện chất lượng dịch vụ trong những đô thị đang mở rộng nhanh chóng.

Dữ liệu quyết định hiệu quả quản trị

Tại phiên thảo luận về chuyển dịch kinh tế và tái cấu trúc các siêu đô thị ngày 28/10, ông Albert Antoine, CEO của Avaiga (Singapore), người từng cố vấn chuyển đổi số cho Chính phủ Singapore, cho rằng giá trị của AI phụ thuộc vào khả năng xác định đúng ưu tiên và triển khai trong thực tế.

Theo ông Albert Antoine, các thành phố có thể bắt đầu bằng những ứng dụng giải quyết vấn đề cụ thể, chẳng hạn điều chỉnh đèn tín hiệu theo lưu lượng giao thông, tối ưu hóa chiếu sáng công cộng hoặc sử dụng dữ liệu hành khách để cải thiện mạng lưới vận tải.

Trong lĩnh vực giao thông, hệ thống tín hiệu thích ứng có thể điều chỉnh thời gian đèn xanh, đèn đỏ theo mật độ phương tiện. Tuy nhiên, hiệu quả cần được đánh giá thông qua những chỉ số như thời gian di chuyển, mức độ ùn tắc và an toàn đường bộ trước khi mở rộng triển khai.

Điển hình, Cục Giao thông Đường bộ Singapore (LTA) đã sử dụng dữ liệu di chuyển để hỗ trợ quy hoạch đô thị nhiều trung tâm. Chiến lược phát triển giao thông của quốc gia này hướng tới mục tiêu cư dân có thể tiếp cận các tiện ích thiết yếu trong vòng 20 phút và hoàn thành phần lớn hành trình vào giờ cao điểm trong 45 phút.

Cách tiếp cận này cho thấy dữ liệu giao thông có thể phục vụ những quyết định rộng hơn về phân bố nhà ở, việc làm, trường học và dịch vụ y tế. Đối với TPHCM, khả năng kết nối các nguồn dữ liệu giữa nhiều lĩnh vực sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả quy hoạch và đầu tư hạ tầng.

Bài toán tương tự đặt ra với trung tâm dữ liệu, một cấu phần quan trọng của nền kinh tế AI. Những cơ sở này đòi hỏi nguồn điện ổn định, hệ thống làm mát, kết nối viễn thông và đội ngũ kỹ thuật chuyên môn. Do đó, quy mô đầu tư cần được cân đối với nhu cầu sử dụng thực tế, chi phí năng lượng và khả năng khai thác trong dài hạn.

Theo ông Albert Antoine, các địa phương nên xây dựng kế hoạch phát triển công nghệ với những mục tiêu đo lường được, xác định rõ trách nhiệm thực hiện, ngân sách và lợi ích kinh tế. Các dự án thí điểm cần có tiêu chí đánh giá để quyết định tiếp tục đầu tư, điều chỉnh hay dừng triển khai.

TP HCM tìm động lực tăng trưởng mới

Những thảo luận về công nghệ diễn ra khi TP HCM đang tìm cách kết nối các lợi thế về tài chính, công nghiệp, cảng biển, logistics và đổi mới sáng tạo để hình thành mô hình tăng trưởng mới.

Theo chương trình AEF 2026, ngày 28/10, thành phố cũng công bố 12 dự án đầu tư với tổng vốn khoảng 13 tỷ USD. Danh mục bao gồm Khu phức hợp thông minh tại Thủ Thiêm, Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ cùng các dự án logistics, công nghiệp và công nghệ cao.

Thành phố cũng giới thiệu 10 thành viên chính thức đầu tiên của Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TPHCM và công bố tuyên bố chung về định hướng hợp tác với WEF.

Những hoạt động này phản ánh nỗ lực thu hút nguồn lực cho các ngành có giá trị gia tăng cao hơn. Tuy nhiên, quy mô vốn đầu tư mới là một phần của bài toán. Các chuyên gia cho rằng, hiệu quả dài hạn còn phụ thuộc vào tiến độ triển khai, mức độ kết nối giữa các dự án và khả năng tạo ra năng suất mới cho nền kinh tế.

Để biến những cam kết thành hiện thực, việc tăng cường hợp tác giữa chính quyền, doanh nghiệp, các tổ chức nghiên cứu và đối tác quốc tế được các chuyên gia quốc tế nhấn mạnh. Điều này đặc biệt quan trọng đối với những dự án công nghệ đòi hỏi vốn lớn, thời gian triển khai dài và chuyên môn trải rộng trên nhiều lĩnh vực.

Với TPHCM, ông Albert Antoine cho rằng giải quyết các điểm nghẽn hiện hữu, từ nhỏ tới lớn, là cách để tạo lợi ích kinh tế rõ ràng nhất. Giảm thời gian di chuyển, tiết kiệm điện năng, rút ngắn thủ tục hành chính hay nâng cao hiệu suất logistics đều có thể trở thành những mục tiêu cụ thể, với kết quả được kiểm chứng bằng dữ liệu.

Trong cuộc cạnh tranh AI toàn cầu, lợi thế của các đô thị sẽ ngày càng phụ thuộc vào khả năng đưa công nghệ vào sử dụng thực tế. Thành phố có thể đầu tư nhiều vào hạ tầng số, nhưng năng suất và chất lượng quản trị mới là những thước đo cuối cùng của hiệu quả đầu tư.