TP HCM hướng tới đô thị toàn cầu, đa cực và thông minh

Sáng 29/10, tại kỳ họp thứ 6 HĐND TP HCM khóa XI, Phó Chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Mạnh Cường đã trình bày Tờ trình về việc thông qua Quy hoạch tổng thể TP HCM thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm.

Theo tờ trình, phạm vi lập quy hoạch bao gồm toàn bộ diện tích địa giới hành chính khoảng 6.772,59km2 với 168 đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm cả đặc khu Côn Đảo. TP HCM đặt mục tiêu trở thành đô thị toàn cầu, hiện đại, thông minh, lấy con người làm trung tâm, đóng vai trò cực tăng trưởng kinh tế và đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực. Theo dự báo, dân số quy đổi của Thành phố sẽ đạt khoảng 18 triệu người vào năm 2030, 25 triệu người vào năm 2045 và chạm mốc 27 triệu người vào năm 2050.

Tái cấu trúc không gian với 5 cực động lực và 5 trung tâm vệ tinh

Phó Chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Mạnh Cường cho biết, điểm đột phá lớn nhất trong bản quy hoạch lần này là sự chuyển đổi mạnh mẽ từ cấu trúc cộng gộp sau hợp nhất sang mạng lưới đô thị thống nhất, liên kết chặt chẽ và chuyên môn hóa theo từng chức năng nổi trội. Không gian phát triển của Thành phố được thiết kế bao gồm 5 cực động lực, 5 trung tâm vệ tinh, 5 hệ liên kết chiến lược và 10 vùng quản trị.

Trong đó, 5 cực động lực đóng vai trò là những “đầu tàu” phát triển chính, bao gồm: Lõi trung tâm dịch vụ tài chính quốc tế; Đổi mới sáng tạo phía Đông; Công nghiệp, công nghệ cao và logistics phía Bắc; Cảng biển, thương mại tự do, logistics quốc tế và năng lượng phía Nam; cùng cực đô thị, giáo dục và y tế phía Tây.

Bổ trợ cho các cực động lực là 5 trung tâm vệ tinh, gồm: Côn Đảo, Long Hải - Hồ Tràm, Hóc Môn - Củ Chi, Bàu Bàng và Tân Uyên - Bắc Tân Uyên. Hệ thống vệ tinh này giúp phân bố lại hợp lý dân cư, việc làm và hạ tầng xã hội, từ đó giảm áp lực đáng kể cho khu vực đô thị lõi.

Bên cạnh đó, 5 hệ liên kết chiến lược được xác định sẽ tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển toàn diện. Đó là hệ thống liên kết Bắc - Nam nối cửa khẩu với không gian biển; liên kết Đông - Tây kết nối Đồng bằng sông Cửu Long với Đông Nam Bộ; liên kết công nghiệp - sản xuất - logistics đa phương thức; hạ tầng đô thị đa tầng; cùng liên kết xanh - xanh dương lấy trục sông Sài Gòn - sông Đồng Nai làm không gian sinh thái cốt lõi.

Đột phá kinh tế số và mô hình đô thị nén TOD

Về mặt kinh tế, TP HCM đặt quyết tâm duy trì tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân hằng năm tối thiểu 10% đến năm 2030, hướng tới mục tiêu quy mô kinh tế đạt từ 200 đến 225 tỷ USD. Kinh tế số được xác định là động lực then chốt, dự kiến đóng góp 40% GRDP vào năm 2030 và nâng lên 60% vào năm 2035. Tầm nhìn đến 100 năm tới, TP HCM đặt mục tiêu vươn tầm vị thế, sánh ngang với các siêu đô thị hàng đầu trên thế giới.

Để phục vụ cho mô hình kinh tế này, hạ tầng đô thị sẽ có bước chuyển mình căn bản từ phát triển lan tỏa sang đô thị nén, đa cực. Mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) kết hợp với đường sắt đô thị và hệ thống giao thông khối lượng lớn được lấy làm xương sống.

Thành phố sẽ ưu tiên bố trí các khu chức năng hỗn hợp (nhà ở, thương mại, dịch vụ, công viên) quanh hành lang các tuyến metro số 1, metro số 2, Vành đai 3, Vành đai 4 và các ga đầu mối, bảo đảm cư dân có thể tiếp cận các tiện ích thiết yếu chỉ trong 10-15 phút đi bộ.

Mặt khác, không gian ngầm đô thị cũng sẽ được khai thác đồng bộ với hệ thống giao thông công cộng, kết nối các nhà ga, bãi đỗ xe và trung tâm thương mại nhằm tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên đất.

Mở rộng không gian biển Cần Giờ và đảm bảo an sinh xã hội

Theo Phó Chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Mạnh Cường, một trọng tâm kinh tế khác là việc phát triển không gian kinh tế biển dựa trên chuỗi liên kết chiến lược Cần Giờ - vịnh Gành Rái - Cái Mép - Thị Vải - Long Sơn - Vũng Tàu - Long Hải - Hồ Tràm - Côn Đảo. Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ và cụm cảng Cái Mép - Thị Vải sẽ phát triển theo hướng bổ trợ, liên thông để tối ưu chuỗi cung ứng logistics vùng, song hành với nhiệm vụ nghiêm ngặt là bảo vệ hệ sinh thái rừng ngập mặn Cần Giờ.

Bên cạnh các chỉ tiêu kinh tế, quy hoạch đặc biệt chú trọng tới chất lượng cuộc sống người dân thông qua các chương trình chỉnh trang, tái thiết đô thị và cải tạo, chỉnh trang các khu dân cư ven kênh rạch và tái thiết chung cư cũ. Mục tiêu an sinh xã hội nổi bật là phấn đấu phát triển 200.000 căn nhà ở xã hội đến năm 2030, đáp ứng nhu cầu nhà ở phù hợp túi tiền cho người thu nhập thấp và công nhân lao động.

Nhằm đưa bản quy hoạch vượt trội này vào thực tiễn, TP HCM xác định nhiệm vụ trọng tâm là hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh phân cấp phân quyền và áp dụng các cơ chế đặc thù. Thành phố sẽ đa dạng hóa các nguồn lực tài chính đô thị, đẩy mạnh hợp tác công - tư (PPP) và khai thác hiệu quả giá trị nguồn lực đất đai để phục vụ đầu tư phát triển hạ tầng bền vững.

Với tầm nhìn chiến lược dài hạn cùng tư duy quy hoạch đột phá, bản Quy hoạch tổng thể thời kỳ 2025-2050 mở ra một chương mới mang tính bước ngoặt cho sự phát triển của TP HCM. Bằng việc chuyển đổi mô hình từ đô thị lan tỏa sang cấu trúc đa cực, gắn liền với hạ tầng giao thông thông minh, kinh tế số và không gian kinh tế biển, Thành phố đang từng bước khẳng định khát vọng vươn tầm khu vực và thế giới. Sự kết hợp đồng bộ giữa phát triển kinh tế, hoàn thiện thể chế và nâng cao chất lượng an sinh xã hội chính là chìa khóa vững chắc để TP HCM hiện thực hóa mục tiêu trở thành một đô thị toàn cầu, đáng sống và lấy con người làm trung tâm trong tương lai.