Cơ hội từ chuyển cổ phiếu HNX sang HoSE

Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp, ông Nguyễn Thế Minh - Giám đốc Khối Ngân hàng đầu tư - Phó Giám đốc Khối kinh doanh Chứng khoán ABS cho rằng, đây là sự chuẩn bị không chỉ cho câu chuyện nâng hạng của MSCI, mà còn cho những mục tiêu có ý nghĩa dài hạn.

- Xin ông chia sẻ đầy đủ hơn góc nhìn về kế hoạch sắp xếp lại các thị trường giao dịch cổ phiếu?

Về lộ trình chuyển sàn chứng khoán, vấn đề này đã được đề xuất từ lâu, nhưng đến nay mới bắt đầu thực thi. Việc sáp nhập và chuyển cổ phiếu từ HNX sang HoSE đặt ra hai vấn đề chính cần xem xét.
Về mặt ý nghĩa, việc này trước hết sẽ giải quyết bài toán rườm rà của thị trường. Hiện nay, thị trường có khoảng 1.600 mã cổ phiếu phân tán ở ba sàn là HoSE, HNX và UPCoM. Trong đợt quy hoạch lần này, phần cổ phiếu sẽ chỉ tập trung duy nhất tại HoSE, còn các sản phẩm phái sinh và trái phiếu sẽ thuộc về HNX. Điều này giúp quy hoạch và định hình rõ ràng hơn, tăng mức độ chuyên môn hóa ở các sàn giao dịch và nâng cao khả năng quản lý tập trung. Việc sáp nhập tạo sự tiện lợi rất lớn cho nhà đầu tư khi chỉ cần theo dõi cổ phiếu tại một nơi duy nhất, thay vì phải chuyển đổi qua lại giữa 3 sàn giao dịch hiện tại.

Ngoài ra, số lượng cổ phiếu trên thị trường rất lớn nhưng chất lượng hàng hóa, nhìn ở quy mô vốn hóa, vẫn chưa thực sự tốt. Quy mô vốn hóa của thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn đang rất thấp so với quy mô GDP. GDP trong các năm 2026, 2027 và 2028 dự kiến có tốc độ tăng trưởng khá cao.

Nhìn ở góc độ tương quan, hầu hết các thị trường chứng khoán thuộc nhóm thị trường mới nổi trong khu vực đều có quy mô vốn hóa trên GDP đạt mức gần 100%. Trong khi đó, Việt Nam mới chỉ đạt chưa tới 70% quy mô GDP và tỷ lệ này có thể còn thấp hơn nếu GDP tiếp tục tăng trưởng mạnh. Do vậy, việc sáp nhập 2 sàn chứng khoán sẽ góp phần giải quyết bài toán nâng cao chất lượng hàng hóa trong giai đoạn tới, hướng đến mục tiêu đưa tỷ lệ vốn hóa trên GDP đạt mức 100%.

- Trong quá trình sắp xếp này có số lượng mã cổ phiếu “di dời” không nhỏ và có chuẩn mực, quy chuẩn khá khác so với HoSE. Theo ông, điều này có nảy sinh bất cập?

Khi tiến hành sáp nhập 2 sàn chứng khoán, vấn đề đặt ra là sẽ áp dụng điều kiện niêm yết của HoSE hay HNX. Mặc dù chưa có lộ trình cụ thể, nhưng nhiều khả năng thị trường sẽ tiến hành phân loại theo nhóm cổ phiếu. Các cổ phiếu mới sau này có thể áp dụng điều kiện của HoSE, nhưng hiện tại có thể phân loại dựa trên các cấp độ quy mô về vốn hóa, mức độ thanh khoản hoặc tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài. Điều này yêu cầu các doanh nghiệp cần chú ý nâng cao chất lượng trên sàn, được thể hiện qua chỉ báo duy nhất là vốn hóa.

Ngoài ra, doanh nghiệp cần cải thiện vốn hóa không chỉ bằng cách tăng giá cổ phiếu hay vốn điều lệ, mà còn phải nâng cao chất lượng báo cáo tài chính, tăng trưởng kinh doanh, đảm bảo mức độ minh bạch và thúc đẩy hoạt động quan hệ nhà đầu tư. Quan trọng nhất là doanh nghiệp phải đặt lợi ích của cổ đông lên hàng đầu. Tất cả các yếu tố tổng hòa lại sẽ giúp gia tăng vốn hóa.

Khi các cổ phiếu được sáp nhập và phân loại vào các nhóm theo quy mô vốn hóa, chẳng hạn như nhóm standard hay nhóm prime, các doanh nghiệp sẽ càng có động lực để cải thiện vốn hóa của mình trong tương lai. Chủ doanh nghiệp phải thay đổi tư duy, không chỉ tập trung vào hoạt động sản xuất, kinh doanh, mà còn phải nâng cao chất lượng minh bạch để thu hút cổ đông nắm giữ lâu dài, qua đó giúp giá cổ phiếu ngày càng được cải thiện.

Việc phân loại nhóm cổ phiếu cũng sẽ làm tăng mức độ trải nghiệm và giúp nhà đầu tư tiếp cận thị trường dễ dàng hơn.

- Nếu nhìn nhận từ thực tế hiện nay, đến các mục tiêu sắp xếp thị trường hậu nâng hạng, theo ông, điều đó sẽ tạo ra cú hích gì?

Quy hoạch lại thị trường cũng sẽ tăng cường tính hành chính hóa trong việc niêm yết. Thay vì doanh nghiệp phải đắn đo lựa chọn niêm yết tại sàn nào, việc cổ phiếu chỉ tập trung tại một đầu mối duy nhất sẽ giúp tiết kiệm thời gian và quy trình. Đối với các nhà đầu tư nước ngoài, họ thường chỉ quan tâm đến các loại hàng hóa đảm bảo hai tiêu chí là vốn hóa và thanh khoản. Đó là lý do phần lớn nhà đầu tư nước ngoài mua bán chủ yếu tại sàn HoSE, trong khi tỷ lệ tham gia tại HNX hay UPCoM rất thấp. Việc sáp nhập và phân loại cổ phiếu theo quy mô vốn hóa cùng các điều kiện kỹ thuật sẽ giải quyết tình trạng phức tạp hiện tại, góp phần cải thiện mạnh mẽ góc nhìn của nhà đầu tư nước ngoài đối với thị trường chứng khoán Việt Nam.

Nhận định tổng quan cho thị trường chứng khoán, thị trường vốn và trái phiếu sau các cột mốc thay đổi sắp tới là đã đến lúc phải cơ cấu lại toàn bộ, chuyển trọng tâm từ số lượng sang chất lượng. Thay vì duy trì 1.600 mã cổ phiếu với nhiều điều kiện dễ dãi, thị trường chỉ cần 1.000 mã nhưng có quy mô vốn hóa lớn và chất lượng hàng hóa tốt.

Việc chạy theo số lượng, đưa càng nhiều doanh nghiệp lên sàn càng tốt sẽ không giải quyết được bài toán về vốn hóa mà chỉ làm thị trường thêm loãng. Do đó, cần ưu tiên siết chặt các quy chuẩn ngay từ đầu, đảm bảo những doanh nghiệp vượt qua được vòng kiểm duyệt niêm yết sẽ có khả năng phát triển đường dài và cải thiện bền vững chất lượng vốn hóa.

- Trân trọng cảm ơn ông!