JETRO: Việt Nam ngày càng hấp dẫn nhà đầu tư Nhật Bản

Đây là thông tin được ông Kono Takahiro, Giám đốc Phát triển Kinh doanh JETRO Hà Nội chia sẻ tại Diễn đàn “Công nghiệp Bắc Ninh 2026: Kiến tạo trung tâm công nghệ cao toàn cầu” do VCCI chỉ đạo, Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp và các đơn vị phối hợp tổ chức ngày 4/11 tại Bắc Ninh.

"Kết quả này phản ánh kỳ vọng tích cực của doanh nghiệp Nhật Bản đối với môi trường đầu tư và triển vọng tăng trưởng của Việt Nam. Đáng chú ý, xu hướng mở rộng đang diễn ra ở cả nhóm doanh nghiệp chế tạo và phi chế tạo, với những mục tiêu kinh doanh có sự thay đổi so với trước đây. Tỷ lệ này cao hơn mức trung bình 46,8% của ASEAN và 45% của khu vực châu Á - châu Đại Dương, đưa Việt Nam tiếp tục dẫn đầu ASEAN năm thứ hai liên tiếp", ông Kono Takahiro nhận định.

Cũng theo ông Kono Takahiro, nhu cầu mở rộng hoạt động bán hàng nhằm đáp ứng sức mua ngày càng tăng của thị trường Việt Nam đang trở thành một động lực quan trọng. Trong khi đó, các doanh nghiệp chế tạo tiếp tục quan tâm đến việc mở rộng năng lực sản xuất phục vụ xuất khẩu, nhất là trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang được tái cấu trúc.

Xu hướng đa dạng hóa địa điểm sản xuất của doanh nghiệp Nhật Bản đã diễn ra rõ nét kể từ khi căng thẳng thương mại Mỹ - Trung gia tăng. Việt Nam, với vị trí trong mạng lưới sản xuất khu vực và khả năng kết nối các thị trường xuất khẩu, tiếp tục là một điểm đến được quan tâm.

Cải thiện vai trò cung ứng Việt Nam

Theo chuyên gia JETRO, một thay đổi đáng chú ý là vai trò của thị trường nội địa Việt Nam đang gia tăng trong cơ cấu kinh doanh của doanh nghiệp Nhật Bản.

Theo số liệu JETRO được ông Kono Takahiro giới thiệu, doanh thu xuất khẩu hiện chiếm khoảng 48% tổng doanh thu của các doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam. Tỷ lệ này cao hơn mức khoảng 30% tại các thị trường như Ấn Độ, Indonesia, Thái Lan và Trung Quốc.

Dù vậy, so với mức 56,2% năm 2015, tỷ trọng xuất khẩu của doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam đã giảm 8,2 điểm phần trăm. Điều này cho thấy doanh thu từ thị trường nội địa đang dần chiếm tỷ trọng lớn hơn.

Sự thay đổi trên phản ánh xu hướng Việt Nam vừa tiếp tục giữ vai trò cơ sở sản xuất xuất khẩu, vừa trở thành thị trường tiêu thụ quan trọng hơn đối với các doanh nghiệp Nhật Bản.

Tại Bắc Ninh, địa phương đã hình thành hệ sinh thái sản xuất công nghiệp với sự hiện diện của nhiều doanh nghiệp nước ngoài, đặc biệt trong lĩnh vực điện tử và công nghiệp hỗ trợ. Bên cạnh các tập đoàn Hàn Quốc có quy mô đầu tư lớn, doanh nghiệp Nhật Bản cũng đang tích cực tìm kiếm cơ hội mở rộng hoạt động.

Theo ông Kono Takahiro, Bắc Ninh tiếp tục giữ vị trí đáng chú ý trong chiến lược đầu tư của doanh nghiệp Nhật Bản, nhất là khi nhu cầu liên kết giữa các nhà sản xuất và doanh nghiệp cung ứng ngày càng tăng.

Sự gia tăng đầu tư của doanh nghiệp Nhật Bản đang mở ra cơ hội cho các nhà cung ứng Việt Nam. Tuy nhiên, khả năng tận dụng cơ hội này phụ thuộc nhiều vào tỷ lệ nội địa hóa và năng lực đáp ứng yêu cầu của các doanh nghiệp trong chuỗi sản xuất.

Khảo sát năm 2025 của JETRO cho thấy, tỷ lệ thu mua nội địa của doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam đạt 38,1%, tăng 1,5 điểm phần trăm so với năm trước. Trong đó, tỷ lệ thu mua trực tiếp từ các doanh nghiệp Việt Nam đạt 18,3%, tăng 2,6 điểm phần trăm và là mức cao nhất kể từ khi khảo sát được triển khai.

Năng lực nội địa vẫn hạn chế

Những dữ liệu mới là tín hiệu tích cực đối với ngành công nghiệp hỗ trợ Việt Nam. Tuy nhiên, số liệu cũng cho thấy tỷ trọng linh kiện, nguyên vật liệu được mua trực tiếp từ doanh nghiệp Việt Nam vẫn còn tương đối khiêm tốn trong tổng giá trị thu mua của doanh nghiệp Nhật Bản.

Theo đại diện JETRO, nhiều doanh nghiệp Nhật Bản mong muốn tăng cường sử dụng nguồn cung tại Việt Nam nhằm tối ưu hóa hoạt động sản xuất và củng cố chuỗi cung ứng. Dù vậy, việc tìm kiếm nhà cung cấp đủ năng lực vẫn gặp không ít khó khăn.

Trở ngại lớn nhất là thiếu các nhà sản xuất trong nước có khả năng cung ứng nguyên vật liệu phù hợp. Tiếp đến là chất lượng sản phẩm và năng lực kỹ thuật của một bộ phận nhà cung cấp nội địa chưa đáp ứng được yêu cầu.

Những hạn chế này đặc biệt rõ trong các ngành có yêu cầu cao về độ chính xác và tiêu chuẩn kỹ thuật, như thiết bị chính xác, thiết bị y tế và các lĩnh vực chế tạo chuyên sâu.

Theo kết quả khảo sát, 49,4% doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam có kế hoạch tăng cường thu mua nội địa trong một đến hai năm tới. Điều này cho thấy nhu cầu tìm kiếm nhà cung cấp trong nước vẫn rất lớn.

"Đối với Việt Nam, nâng cao tỷ lệ thu mua từ doanh nghiệp nội địa có ý nghĩa quan trọng trong việc gia tăng giá trị được tạo ra trong nước. Nếu hoạt động sản xuất của doanh nghiệp FDI chủ yếu dựa vào linh kiện, nguyên vật liệu nhập khẩu, phần giá trị mà doanh nghiệp Việt Nam tham gia tạo ra trong chuỗi sản xuất sẽ còn hạn chế. Ngược lại, khi doanh nghiệp nội địa đáp ứng được yêu cầu về chất lượng, kỹ thuật và năng lực giao hàng, cơ hội tham gia mạng lưới cung ứng của các tập đoàn Nhật Bản sẽ được mở rộng", ông Kono Takahiro nhấn mạnh.