Xác thực danh tính, bịt kẽ hở mạo danh

Trước tình trạng thông tin cá nhân bị lợi dụng để đăng ký doanh nghiệp, hộ kinh doanh và thực hiện các giao dịch liên quan đến thuế, việc tăng cường xác thực danh tính đang trở thành một trong những giải pháp được ngành thuế chú trọng. Đây được xem là bước đi cần thiết nhằm nâng cao khả năng nhận diện rủi ro, ngăn chặn hành vi mạo danh ngay từ quá trình tiếp nhận, xử lý thông tin.

Theo Cục Thuế, cơ quan này đang đẩy mạnh rà soát, chuẩn hóa dữ liệu người nộp thuế, đồng thời tăng cường kết nối, đối chiếu thông tin với cơ quan đăng ký kinh doanh và Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Trên cơ sở đó, những dấu hiệu bất thường được phân tích, nhận diện để kịp thời cảnh báo, xác minh.

Đối với các trường hợp có dấu hiệu rủi ro cao, cơ quan thuế phối hợp với chính quyền địa phương và cơ quan công an xác minh tại địa chỉ đăng ký kinh doanh. Khi phát hiện dấu hiệu vi phạm, các biện pháp quản lý được áp dụng theo quy định.

Đáng chú ý, Cục Thuế đã phối hợp với Bộ Công an triển khai xác thực sinh trắc học người đại diện theo pháp luật thông qua ứng dụng eTax Mobile, đối chiếu với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư khi đăng ký hoặc thay đổi thông tin đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử.

Việc bổ sung xác thực sinh trắc học được kỳ vọng tạo thêm lớp bảo vệ trong quy trình quản lý hóa đơn điện tử, hạn chế nguy cơ thông tin cá nhân bị lợi dụng để thực hiện các thủ tục trái phép. Quan trọng hơn, khi kết hợp với việc đối chiếu dữ liệu dân cư và thông tin đăng ký kinh doanh, giải pháp này sẽ góp phần nâng cao khả năng nhận diện, cảnh báo sớm những dấu hiệu mạo danh.

Trong bối cảnh các giao dịch điện tử ngày càng phổ biến, việc xác định chính xác danh tính người thực hiện thủ tục có ý nghĩa quan trọng đối với hiệu quả quản lý. Bởi khi thông tin cá nhân bị sử dụng trái phép, những dữ liệu được ghi nhận trên hệ thống có thể không phản ánh đúng chủ thể thực hiện giao dịch, gây khó khăn cho công tác kiểm tra, xác minh và xử lý.

Theo thông tin từ Cục Thuế, thông qua eTax Mobile và các kênh tiếp nhận, ngành thuế đã ghi nhận, chuyển phản ánh đến cơ quan đăng ký kinh doanh khoảng 4.000 trường hợp bị sử dụng thông tin cá nhân để đăng ký thành lập doanh nghiệp, hộ kinh doanh.

Con số này cho thấy tình trạng mạo danh không còn là những vụ việc cá biệt, đồng thời đặt ra yêu cầu tăng cường các biện pháp kiểm soát ngay từ đầu. Nếu chỉ phát hiện và xử lý sau khi thông tin đã được sử dụng trái phép, cơ quan chức năng sẽ phải dành thêm nguồn lực xác minh, khắc phục những vấn đề phát sinh.

Vì vậy, việc bổ sung công cụ xác thực danh tính cần được nhìn nhận trong tổng thể quá trình hiện đại hóa quản lý thuế. Khi dữ liệu được kết nối, đối chiếu và cập nhật kịp thời, cơ quan quản lý có thêm điều kiện nhận diện những dấu hiệu bất thường, giảm nguy cơ thông tin giả mạo tiếp tục được sử dụng trong các thủ tục liên quan.

Cục Thuế cũng cho biết đã báo cáo Bộ Tài chính về việc tăng cường cơ chế phối hợp, trao đổi và chia sẻ thông tin giữa cơ quan đăng ký kinh doanh, cơ quan công an và cơ quan thuế. Trong đó, chú trọng xác định rõ đầu mối tiếp nhận, trách nhiệm xử lý và cơ chế thông báo kết quả giải quyết.

Đây là yêu cầu quan trọng bởi công nghệ xác thực chỉ phát huy hiệu quả khi được vận hành trên nền tảng dữ liệu chính xác và cơ chế phối hợp thông suốt. Nếu thông tin giữa các cơ quan chưa đồng bộ hoặc kết quả xác minh không được cập nhật kịp thời, những dấu hiệu bất thường có thể không được xử lý ngay khi phát hiện.

Đối với cộng đồng doanh nghiệp, việc tăng cường xác thực không chỉ góp phần bảo vệ thông tin người đại diện theo pháp luật mà còn hạn chế nguy cơ bị lợi dụng danh tính để thực hiện các thủ tục liên quan đến hóa đơn điện tử. Một hệ thống dữ liệu đáng tin cậy cũng là điều kiện cần thiết để bảo đảm môi trường kinh doanh minh bạch, giảm thiểu những rủi ro phát sinh từ hành vi gian lận.

Tuy nhiên, cùng với yêu cầu siết chặt kiểm soát, quá trình triển khai cần bảo đảm thuận tiện cho người nộp thuế. Việc xác thực phải có hướng dẫn rõ ràng, cơ chế hỗ trợ đối với những trường hợp dữ liệu không trùng khớp hoặc phát sinh lỗi kỹ thuật, tránh tạo thêm thủ tục và chi phí tuân thủ không cần thiết.

Bên cạnh đó, thông tin sinh trắc học cần được quản lý, bảo vệ theo đúng quy định về dữ liệu cá nhân. Việc khai thác, sử dụng dữ liệu phải phục vụ đúng mục đích xác thực, bảo đảm an toàn thông tin và quyền lợi hợp pháp của người thực hiện thủ tục.

Bình luận về vấn đề này, Luật sư Lê Thị Nhung - Giám đốc Công ty Luật L&A Legal Experts cho rằng việc tăng cường xác thực danh tính là hướng đi cần thiết, phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số trong quản lý nhà nước. Tuy nhiên, để giải pháp phát huy hiệu quả thực chất, cần đặc biệt chú trọng tính đồng bộ của dữ liệu và trách nhiệm phối hợp giữa các cơ quan có thẩm quyền.

“Việc xác thực sinh trắc học sẽ góp phần hạn chế nguy cơ sử dụng trái phép thông tin cá nhân, nâng cao khả năng nhận diện và phòng ngừa hành vi mạo danh. Tuy nhiên, hiệu quả của giải pháp không chỉ nằm ở công nghệ mà còn phụ thuộc vào việc dữ liệu có được đối chiếu chính xác, cập nhật kịp thời và xử lý thống nhất giữa các cơ quan hay không”, Luật sư Nhung nhận định.

Theo Luật sư Nhung, bên cạnh việc tăng cường kiểm soát danh tính, cần thiết lập cơ chế tiếp nhận, xác minh và xử lý nhanh những phản ánh liên quan đến hành vi mạo danh. Khi phát hiện thông tin cá nhân bị sử dụng trái phép, cơ quan có thẩm quyền phải có quy trình phối hợp rõ ràng để kịp thời ngăn chặn nguy cơ phát sinh những giao dịch không hợp pháp.

“Điều quan trọng là phải xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan trong việc tiếp nhận, đối chiếu và xử lý thông tin. Đồng thời, cần bảo đảm an toàn dữ liệu cá nhân, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp thực hiện thủ tục. Có như vậy, việc xác thực danh tính mới thực sự trở thành công cụ phòng ngừa hiệu quả, thay vì chỉ bổ sung thêm một bước trong quy trình quản lý”, Luật sư Nhung nhấn mạnh.