Doanh nghiệp cần cải thiện khả năng huy động vốn ra sao?

Trong bối cảnh kinh tế và địa chính trị thế giới biến động từng ngày, có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp và khả năng huy động vốn. TS. Dương Như Hùng, giảng viên Trường Đại học Bách khoa, Đại học Quốc gia TP HCM, nguyên Thành viên Hội đồng Chỉ số HOSE, cho rằng có 4 yếu tố tạo nên các cơ hội lẫn thách thức đối với doanh nghiệp Việt Nam.

Cơ hội và thách thức với doanh nghiệp Việt

Thứ nhất, theo TS. Dương Như Hùng, đó là những bất ổn địa chính trị và thương mại quốc tế. TS Hùng phân tích, Việt Nam tham gia rất sâu rộng vào chuỗi cung ứng toàn cầu, nên tất cả những biến động, cú sốc trong chuỗi cung ứng này đều ảnh hưởng mạnh đến doanh nghiệp Việt Nam. Ví dụ, việc tăng thuế ở Mỹ sẽ tác động đến toàn bộ chuỗi cung ứng.

Thứ hai, các diễn biến của thị trường tài chính và bất động sản. Thị trường tài chính không chỉ bao gồm lãi suất, tỷ giá mà cả tín dụng và khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp, TS Dương Như Hùng nhấn mạnh. Nếu nguồn vốn bị ứ đọng trong bất động sản và không được sử dụng hiệu quả, các hoạt động thuộc lĩnh vực khác sẽ gặp khó khăn vì thiếu vốn.

Thứ ba, yếu tố rất quan trọng là tác động của công nghệ, đặc biệt là AI. Công nghệ tạo ra rất nhiều cơ hội nhưng cũng mang lại không ít thách thức cho doanh nghiệp Việt Nam. Chia sẻ tại Toạ đàm Made by Vietnam Forum 2026, ông phân tích, trước đây chúng ta cạnh tranh bằng chi phí giá rẻ, nhưng sắp tới mô hình cạnh tranh cần phải thay đổi.

Thứ tư, đặc biệt quan trọng đối với Thành phố Hồ Chí Minh là thể chế và hạ tầng. Về thể chế, nếu quy trình xin giấy phép kéo dài làm trễ tiến độ đầu tư, doanh nghiệp sẽ chịu thiệt hại rất lớn. Về hạ tầng, theo chuyên gia, chúng ta cần đảm bảo hạ tầng logistics, giao thông, cơ sở dữ liệu và nguồn điện ổn định, sạch. Ngoài ra, khả năng chống chịu trước thiên tai và biến đổi khí hậu cũng rất cần thiết. Để thu hút nhân tài đến thành phố, hạ tầng đô thị như bệnh viện, trường học cũng phải được chú trọng.

"Tất cả những yếu tố vừa nêu tạo ra cả cơ hội lẫn thách thức. Tuy nhiên, để tận dụng cơ hội và hạn chế nguy cơ, chúng ta cần yếu tố con người và năng lực quản trị. Đặc biệt, các doanh nghiệp cần có năng lực để chuyển hóa những cơ hội đó thành lợi thế cạnh tranh thực sự trên thị trường", TS Dương Như Hùng khẳng định.

2 câu hỏi khi huy động vốn

Trong bối cảnh đó, để đáp ứng yêu cầu đầu tư, tăng tốc sản xuất kinh doanh và nắm bắt, chuyển hóa cơ hội thành hiệu quả, doanh nghiệp càng cần cải thiện khả năng huy động, tiếp cận vốn.

Ông Trịnh Thanh Cần, Tổng Giám đốc, Thành viên Hội đồng Quản trị CTCP Chứng khoán KAFI nhận định, cơ hội huy động vốn từ hoạt động chào bán cổ phần ra công chúng (IPO) từ phía doanh nghiệp đang hiện hữu, có thật. Minh chứng là trong những năm qua đã có nhiều đợt IPO gọi vốn quy mô hàng ngàn tỷ đồng.

Tuy nhiên, theo ông Trịnh Thanh Cần, để tận dụng được cơ hội này, doanh nghiệp cần tuân thủ những nguyên tắc cơ bản và phải trả lời được cho nhà đầu tư hai câu hỏi: Mô hình kinh doanh có bền vững hay không, và khi có nguồn vốn mới, doanh nghiệp có phát triển tốt hơn hay không?

Do đó, đối với doanh nghiệp Việt Nam đang có nhu cầu huy động vốn, ông khuyến nghị cần chuẩn bị ba điều. Thứ nhất, phải chuẩn bị từ sớm để xây dựng mô hình kinh doanh rõ ràng, dễ hiểu đối với nhà đầu tư. Rất nhiều doanh nghiệp bắt nguồn từ mô hình gia đình, người chủ hiểu rất rõ hoạt động kinh doanh nhưng khi giới thiệu ra bên ngoài thì người khác không dễ dàng nắm bắt. Do đó, doanh nghiệp phải biết cách trình bày mô hình hoạt động của mình sao cho thể hiện được tính phát triển bền vững.

Thứ hai là chú trọng xây dựng báo cáo quản trị. Để nhà đầu tư có thể kiểm chứng được hoạt động, lợi nhuận và dòng tiền, doanh nghiệp phải chuẩn hóa toàn bộ dữ liệu tài chính và báo cáo quản trị từ sớm.

Thứ ba, lãnh đạo KAFI nhấn mạnh, phải có phương án và kế hoạch sử dụng vốn phải thật sự rõ ràng. Khi IPO, doanh nghiệp nên chọn thời điểm thị trường phù hợp để đạt định giá tốt nhất. Tuy nhiên, nếu đợi đến thời điểm phù hợp mới bắt đầu chuẩn bị thì sẽ dễ bị trễ cơ hội. Do vậy, các doanh nghiệp cần chuẩn hóa mô hình vận hành, báo cáo quản trị và kế hoạch sử dụng vốn càng sớm càng tốt.