Huy động vốn trái phiếu quốc tế với các loại hình trái phiếu đô thị, trái phiếu công trình, dự kiến sẽ được thúc đẩy tại Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam (VIFC).
Trái phiếu quốc tế được ví như cây cầu kết nối Việt Nam với các nhà đầu tư toàn cầu, giúp huy động nguồn lực khổng lồ cho phát triển hạ tầng đô thị.
Trong giai đoạn 2026–2030, theo thống kê của Sở Xây dựng TP HCM, nguồn vốn ngân sách dự kiến cân đối cho đầu tư kết cấu hạ tầng khoảng 975 nghìn tỷ đồng, đáp ứng khoảng 31% nhu cầu hơn 3,17 triệu tỷ đồng. Bài toán nguồn lực gắn trực tiếp với những nhu cầu thiết yếu của TP HCM: mở rộng giao thông công cộng, tăng kết nối vùng, giảm ùn tắc, ngập nước và cải thiện hệ thống xử lý nước thải.
Theo ông Phùng Xuân Minh - Chủ tịch HĐQT Công ty Xếp hạng tín nhiệm Saigon Rating, bài toán đó sẽ phụ thuộc lời giải huy động vốn khoảng 69% còn lại cho TP HCM. Còn trên cả nước, trong giai đoạn 2026–2030, nhu cầu vốn đầu tư hạ tầng đã được Bộ Tài chính thống kê tối thiểu khoảng 38,5 triệu tỷ đồng (khoảng hơn 1.400 tỷ USD), tương đương khoảng 40% tổng GDP quốc gia. Và lời giải đã hình thành từ hạ tầng mới, thể chế mới cho huy động vốn khi việc hình thành VIFC theo mô hình “một trung tâm – hai địa điểm” tại TP HCM và Đà Nẵng mở ra một hướng tiếp cận mới cho chiến lược huy động vốn quốc tế.
Triển khai Luật Phát triển đô thị và Nghị quyết số 222/2025/QH15 của Quốc hội, TP HCM đã có kế hoạch huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu chính quyền địa phương tại VIFC. Mới đây, VIFC-HCMC cũng đã phối hợp với Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC) tổ chức cuộc họp tham vấn về phát hành trái phiếu quốc tế tại VIFC-HCMC, cho thấy bước tiến mới trong nỗ lực “mở khóa” thiết lập các điều kiện để chuyển nhu cầu đầu tư của TP HCM thành những dự án có thể tiếp cận nguồn vốn dài hạn trên thị trường quốc tế, bổ sung nguồn lực bên cạnh ngân sách và các phương thức huy động vốn khác. Và nhìn rộng từ bước tiến này, một khi đã tạo được tiền lệ, hình thành thông lệ, sẽ tiến đến một nhịp cầu tạo kênh huy động vốn - giải tỏa áp lực nguồn đầu tư hạ tầng đang gây lo ngại quá tải năng lực đáp ứng của hệ thống ngân hàng hay hút vốn nhỏ giọt từ các kênh còn khiêm tốn khác.
Đối với xây dưng dự thảo Nghị quyết của HĐND TP HCM về phát hành trái phiếu đô thị, trái phiếu công trình tại VIFC, PGS TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành VIFC-HCMC cho biết, một đề xuất đáng chú ý là tổ chức nhiều đợt phát hành trong một chương trình trung hạn. Hồ sơ và các công việc chuẩn bị chung được xây dựng từ đầu; từng đợt phát hành được cập nhật theo nhu cầu giải ngân, khả năng trả nợ và điều kiện thị trường. Dự thảo Nghị quyết cũng đề xuất cách tiếp cận huy động vốn bám sát tiến độ công trình, hạn chế vay quá sớm và tránh tập trung nghĩa vụ trả nợ vào cùng một thời điểm. Cùng với đó là các đề xuất như sử dụng hệ thống đăng ký, lưu ký, thanh toán và giao dịch trong nước hoặc quốc tế phù hợp, được thị trường mục tiêu chấp nhận, khi hạ tầng của Trung tâm chưa đáp ứng yêu cầu.
Ông Trương Minh Huy Vũ, Phó Chủ tịch UBND TP HCM, Chủ tịch Cơ quan điều hành VIFC-HCMC, nhìn nhận trái phiếu quốc tế như một cây cầu kết nối TP HCM với các nhà đầu tư toàn cầu. Cây cầu đó cần được xây dựng trên bốn trụ cột: quy hoạch vững chắc, kỷ luật tài khóa, dự án được chuẩn bị kỹ lưỡng và khuôn khổ pháp lý đầy đủ.
Đối với trái phiếu đô thị, đặc biệt trái phiếu công trình, đây không phải lần đầu Việt Nam có địa phương lên kế hoạch phát hành cụ thể. Chẳng hạn, trước đây đã phát hành trái phiếu riêng cho công trình đường dây 500 KV. Song, đây sẽ là lần đầu tiên các loại hình trái phiếu này được ví như những “viên gạch” nền đầu tiên của cây cầu hút vốn, nơi mà dòng vốn không chỉ huy động và chảy vào một lần, mà còn phải trở thành kênh huy động vốn lâu dài và tạo thêm cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận nguồn vốn quốc tế.
Ông Phùng Xuân Minh nhận định, do khung khổ pháp luật và hạ tầng hiện tại của VIFC-HCMC chưa cho phép một sàn giao dịch dành cho trái phiếu quốc tế do Chính phủ hoặc doanh nghiệp phát hành, do đó cần có những bước đệm trong quá trình hoàn thiện.
Nhìn xa hơn, nếu cơ chế hoạt động của IFC được hoàn thiện, lợi ích có thể vượt xa việc tạo thêm một địa điểm niêm yết. Thứ nhất, nó có thể giúp hình thành một đầu mối tập trung cho phát hành, niêm yết, giao dịch và công bố thông tin của trái phiếu quốc tế. Thứ hai, nó tạo điều kiện kết nối nhà phát hành Việt Nam với ngân hàng đầu tư, quỹ đầu tư, bảo hiểm, quỹ hưu trí và các định chế phát triển quốc tế. Thứ ba, nó có thể thúc đẩy các sản phẩm như trái phiếu xanh, trái phiếu bền vững, trái phiếu hạ tầng và trái phiếu dự án – những công cụ đặc biệt phù hợp với nhu cầu vốn dài hạn cho hạ tầng và chuyển đổi nền kinh tế xanh của Việt Nam.
Trong thời gian trước mắt, khi chưa thể đạt được mục tiêu dài hạn, việc vừa huy động vốn và thiết lập lãi suất tham chiếu quốc gia, vừa có thể tạo tài sản chuẩn cho chính trung tâm tài chính mới là bước phù hợp cho “đầu xuôi đuôi sẽ lọt”. Điều này cũng sẽ mang ý nghĩa kép của một kế hoạch lợi ích lan tỏa dài hạn. Đặc biệt nhìn từ phía doanh nghiệp, một khi hạ tầng phát hành quốc tế trong nước có thể giúp giảm một phần ma sát về tiếp cận thị trường, sẽ tăng khả năng nhận diện đối với nhà đầu tư quốc tế và tạo nền tảng để phát triển thị trường thứ cấp trong trung và dài hạn.
