Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng GDP 10%, Việt Nam cần mở rộng kênh huy động vốn từ bên ngoài, trong đó phát hành trái phiếu quốc tế và phát triển mạnh thị trường trái phiếu doanh nghiệp là những giải pháp then chốt.
Chia sẻ tại Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp: "Tháo gỡ điểm nghẽn - Khơi thông nguồn lực - Thúc đẩy tăng trưởng" mới đây, ông Nguyễn Thanh Tùng, Chủ tịch HĐQT Vietcombank nêu 5 nhóm vướng mắc chính mà nhà băng này đang gặp phải.
Cụ thể là khó khăn vướng mắc liên quan đến việc bố trí đủ nguồn vốn để cung ứng tín dụng ra thị trường, bất cân đối về nguồn vốn, chi phí vốn tăng trong thời gian tới, khó khăn nguồn cung ngoại tệ, tỉ giá và các nội dung liên quan đến chính sách tài sản bảo đảm, cũng như là việc vay vốn của các địa phương mà có quy hoạch làm ảnh hưởng đến tài sản bảo đảm của các ngân hàng.
Dưới góc độ nền kinh tế, ông Nguyễn Thanh Tùng phân tích, để đạt được tăng trưởng GDP 10% thì tỉ lệ đầu tư cần đạt là 40% GDP. Tuy nhiên, tỉ lệ tiết kiệm bình quân trong nước, theo tính toán độc lập của nhóm kinh tế vĩ mô Vietcombank, hiện chỉ đạt con số 36,5%. Nếu loại trừ phần kinh tế phi chính thức thì việc tiết kiệm trong nước còn thiếu hơn rất nhiều.
Lãnh đạo Vietcombank cho biết, doanh nghiệp tuân thủ tuyệt đối theo chỉ đạo của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước về mặt bằng lãi suất huy động vốn, do vậy, nguồn vốn Vietcombank đang huy động bị thiếu so với nhu cầu để tăng trưởng tín dụng. Tuy nhiên, tỉ lệ dư nợ tín dụng trên vốn huy động - LDR mà Ngân hàng Nhà nước cho phép là 80%, Vietcombank hiện nay chỉ ở khoảng dưới 70%, rất an toàn, kiểm soát LDR rất tốt. Vietcombank cam kết trong mọi tình huống đều đảm bảo thanh khoản cho ngân hàng và cho thị trường. Thời gian vừa qua, Vietcombank vẫn bảo đảm cung ứng đủ tiền ra thị trường để hỗ trợ cho thanh khoản.
Từ phân tích nêu trên, Chủ tịch HĐQT Vietcombank nhận định, tích lũy trong nước sẽ không đủ. “Vấn đề cốt lõi là bây giờ các ngân hàng sẽ không dư dả vốn để cung ứng cho tín dụng, đặc biệt là nhu cầu cho rất nhiều dự án lớn trong thời gian tới. Do vậy, giải pháp tất yếu là phải huy động nguồn vốn từ bên ngoài”, ông Nguyễn Thanh Tùng đề xuất.
Về giải pháp đối với nguồn vốn, đề xuất cho phép trong thời gian tới Bộ Tài chính có thể phát hành trái phiếu quốc tế, ông Tùng đề xuất, với uy tín của Việt Nam hiện nay, trái phiếu quốc tế sẽ được lãi suất tốt, thay vì để các doanh nghiệp tự đi huy động như hiện nay.
“Chúng tôi rất mong trong thời gian tới thị trường vốn, đặc biệt là thị trường trái phiếu doanh nghiệp, sẽ được phát triển mạnh mẽ hơn. Hiện quy mô trái phiếu doanh nghiệp chỉ khoảng 10% GDP, thấp hơn rất nhiều so với các nước trong khu vực như Thái Lan, Malaysia hay Trung Quốc”, Chủ tịch HĐQT Vietcombank chia sẻ.
Đồng thời cho rằng, để giải quyết vấn đề này, ngành ngân hàng cũng có thể tham gia hỗ trợ thông qua chính sách liên quan đến nhận tài sản bảo đảm của các đơn vị phát hành.
“Rất nhiều trái phiếu doanh nghiệp phát hành hiện nay khiến nhà đầu tư chưa yên tâm về tài sản bảo đảm, ví dụ bất động sản hay tài sản hình thành từ vốn vay. Chỉ có các tổ chức tín dụng mới có thể nhận được các tài sản này. Nếu đồng bộ cả ngành ngân hàng và tài chính thì sẽ tạo động lực cho trái phiếu doanh nghiệp phát triển”, ông Tùng nhấn mạnh.
Phản hồi đề xuất của chủ tịch Vietcombank, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Phạm Đức Ấn cho biết, thời gian vừa qua, Ngân hàng Nhà nước điều hành chính sách lãi suất tương đối "vất vả" do nhu cầu vốn rất cao, trong lúc huy động vốn của nền kinh tế còn eo hẹp.
“Chúng ta tập trung vào tăng trưởng kinh tế, tập trung vào tín dụng, vì vậy khi thiếu hụt vốn thì đương nhiên lãi suất nâng cao. Mà lãi suất huy động đầu vào cao thì lãi suất đầu ra cao, như vậy trực tiếp ảnh hưởng đến doanh nghiệp sản xuất kinh doanh”, ông Ấn cho hay.
Vì vậy trong thời gian qua, Ngân hàng Nhà nước cố gắng bớt áp lực và các ngân hàng xác định không cạnh tranh huy động vốn lẫn nhau để đầu ra hợp lý.
Còn vấn đề huy động từ bên ngoài thông qua phát hành trái phiếu quốc tế, Ngân hàng Nhà nước đang tính toán và chắc chắn phải có sự vào cuộc. Bộ Tài chính cũng sẽ căn cứ vào cơ sở đó, căn cứ vào nhu cầu vốn của nền kinh tế, cân đối cùng với Ngân hàng Nhà nước triển khai nội dung này.
Về nguồn vốn ngân hàng hiện nay, Thống đốc cho biết huy động vốn ngắn hạn lên đến 80%, chỉ có 20% trung dài hạn. Cơ cấu nguồn vốn ngân hàng chủ yếu vẫn để cho vay ngắn hạn, nhưng trên thực tế nhu cầu vay trung dài hạn hiện nay của doanh nghiệp rất lớn. Việc này trong quá trình điều hành, từng tổ chức tín dụng phải có trách nhiệm việc kiểm soát an toàn của chính mình. Vừa hỗ trợ được doanh nghiệp nhưng bảo đảm an toàn hệ thống.
Còn chính sách về nhận tài sản đảm bảo để doanh nghiệp phát hành trái phiếu ra công chúng hoặc trái phiếu riêng lẻ, Thống đốc cho biết Ngân hàng Nhà nước cũng đã báo cáo Chính phủ và tới đây sẽ đưa vào một trong những điều của Luật sửa đổi bổ sung Luật Tổ chức tín dụng.
“Sẽ cho quyền ngân hàng thương mại được lựa chọn thực hiện dịch vụ quản lý tài sản để phát hành trái phiếu doanh nghiệp. Hy vọng đây cũng là một kênh để thị trường vốn phát triển, gánh đỡ bớt nhu cầu vốn trung dài hạn của doanh nghiệp”, ông Ấn thông tin.
