Trong bối cảnh nguồn vốn hữu hạn, vốn tín dụng chạm trần, việc cấu trúc lại các kênh dẫn vốn đặc biệt quan trọng cho chu kỳ tăng trưởng mới.
Tại hội thảo “Tái cấu trúc các kênh dẫn vốn”, các chuyên gia tài chính nhấn mạnh: dòng vốn cho tăng trưởng, nhất là vốn tư nhân vẫn đang hiện diện và tiếp tục quan tâm đến thị trường Việt Nam. Tuy nhiên, dòng vốn đang dịch chuyển.
Phát biểu tại sự kiện, ông Bùi Hoàng Hải - Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước cho biết: Phục vụ mục tiêu tăng trưởng cao, bền vững trong giai đoạn 2026 - 2030, nhu cầu vốn của nền kinh tế lên tới 38 triệu tỷ đồng. Song, nguồn lực từ ngân sách nhà nước khoảng 8,5 triệu tỷ đồng - đáp ứng khoảng 20%. 80% còn lại buộc phải trông đợi vào nguồn vốn tư nhân và vốn quốc tế. Việc cấu trúc lại các kênh dẫn vốn trở nên quan trọng.
Trao đổi cụ thể hơn về nội dung này, bà Đặng Nguyệt Minh - Giám đốc nghiên cứu công ty Quản lý quỹ Dragon Capital cho hay, để đáp ứng nguồn lực lớn cho chu kỳ tăng trưởng mới, tín dụng ngân hàng và vốn ngoại chỉ đáp ứng được khoảng một nửa nhưng tín dụng ngân hàng không còn nhiều dư địa.
Do vậy, cần chuyển gánh nặng vốn dài hạn sang đúng kênh. Đó là thị trường vốn. Điều này phù hợp với xu thế phát triển hiện nay tại các thị trường lớn trên thế giới khi vai trò của ngành ngân hàng đã thay đổi đáng kể.
Theo đó, ngân hàng đảm nhiệm vai trò thanh toán, cung cấp vốn ngắn hạn, vốn lưu động, cho vay tiêu dùng, cho vay cá nhân. Nhu cầu đầu tư hạ tầng, đầu tư tăng trưởng quy mô sản xuất cho nền kinh tế được đặt lên thị trường vốn gồm trái phiếu và cổ phiếu. Tại Việt Nam, quy mô 2 thị trường vốn này còn khiêm tốn, chiếm chưa đến 25% vốn huy động dài hạn (bao gồm tín dụng ngân hàng) so với mức 40 - 50% tại các thị trường phát triển, nơi tăng trưởng bền vững từng được dẫn dắt bởi đầu tư.
Để cân bằng kênh huy động vốn cho nền kinh tế, theo bà Đặng Nguyệt Minh, thị trường chứng khoán cần đạt quy mô 120% GDP (hiện ở mức hơn 50%), thị trường trái phiếu cần ở mức 40% GDP (hiện còn dưới 20%). Quan trọng hơn, cần nhiều giải pháp để huy động thu hút được dòng vốn bền vững, nhất là dòng vốn trong nước.
Về định hướng chính sách, ông Bùi Hoàng Hải - Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước cho biết thêm: Theo dự tính của Bộ Tài chính, trong năm 2026 - 2030, chúng ta cần huy động 5,4 triệu tỷ từ thị trường chứng khoán. Đây là con số gấp hơn 2 lần so với tổng lượng vốn huy động trong giai đoạn 2020 - 2025. Thị trường chứng khoán được xác định phải phát huy mạnh mẽ hơn vai trò là kênh dẫn vốn trung dài hạn cho nền kinh tế.
Ở khía cạnh khác, thị trường chứng khoán Việt Nam được FTSE Russell nâng hạng và chính thức có hiệu lực từ 18/9. Sự kiện này kỳ vọng sẽ chương mới trong thu hút vốn ngoại của thị trường chứng khoán Việt Nam để phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế.
Để thu hút dòng vốn, theo ông Bùi Hoàng Hải, phải mở cửa những thị trường mới, sản phẩm mới và đa dạng hóa các công cụ phòng ngừa rủi ro để thu hút mọi nhà đầu tư với mọi khẩu vị rủi ro tham gia. Cơ quan quản lý đang tính toán phát triển các thị trường mới như thị trường dành cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, thị trường phái sinh vàng nhằm giảm nhu cầu nắm giữ vàng vật chất, giải phóng nguồn vốn và huy động vào nền kinh tế.
Nhìn từ góc độ các định chế tài chính, bà Trịnh Quỳnh Giao - Tổng giám đốc công ty CP Quỹ đầu tư PV (PVI AM) đề cập đến 3 định chế trụ cột là ngân hàng, quỹ và bảo hiểm. Trong đó, hệ thống ngân hàng đang thực hiện tốt việc huy động vốn vì có yếu tố niềm tin. Gửi tiền vào ngân hàng là an toàn.
Hai trụ cột còn lại, theo bà Trịnh Quỳnh Giao, khả năng huy động vốn còn khá khiêm tốn sau một số xáo động trong thời gian qua, đòi hỏi cần phải thiết lập lại kỷ luật thị trường để lấp đầy khoảng trống niềm tin cho sự phát triển bền vững hơn.
Một thị trường khác đang phát huy hiệu quả dẫn vốn trung và dài hạn cho tăng trưởng là trái phiếu doanh nghiệp. Tổng giám đốc PVI AM đánh giá, sau khủng hoảng năm 2022, hiện nay, khối lượng phát hành trái phiếu doanh nghiệp đã phục hồi. Các cơ quan quản lý đã ban hành quy định, chính sách siết lại kỷ luật thị trường cũng như xử lý vướng mắc về cơ chế quản lý tài sản đảm bảo tại ngân hàng.
Tuy nhiên, bà Trịnh Quỳnh Giao vẫn nhấn mạnh đến việc cần thiết phải xây dựng niềm tin để các nhà đầu tư tổ chức tự tin đầu tư dài hạn. Theo đó, cần có tính dự báo chính sách cao hơn cũng như sự tham gia mạnh mẽ hơn các công ty chứng khoán tạo thanh khoản cho thị trường trái phiếu.
