Mở đường cho doanh nghiệp đón sóng đầu tư AI và bán dẫn

Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), trung tâm dữ liệu và công nghiệp bán dẫn đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với hệ thống năng lượng, từ khả năng cung ứng đủ điện, chất lượng và độ ổn định của nguồn điện đến yêu cầu sử dụng năng lượng sạch, giảm phát thải.

Bảo đảm điện để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư công nghệ

Đặc biệt, trong bối cảnh Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định rõ mục tiêu thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển các ngành công nghệ chiến lược, trong đó có công nghiệp bán dẫn và AI. Để hiện thực hóa những mục tiêu này, năng lượng là một trong những yếu tố hạ tầng thiết yếu, thậm chí giữ vai trò quan trọng hàng đầu.

Theo ông Võ Xuân Hoài, Phó Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), Bộ Tài chính, hệ thống năng lượng đang đứng trước những yêu cầu mới, đòi hỏi sự chuẩn bị đồng bộ để đáp ứng nhu cầu phát triển của các ngành công nghệ cao.

Theo đó, cần xây dựng các phương án cung ứng điện có khả năng dự phòng cao, bảo đảm tính liên tục và ổn định của nguồn điện. Bởi với cơ cấu nguồn năng lượng hiện nay, Việt Nam vẫn gặp khó khăn trong việc đáp ứng đầy đủ những yêu cầu ngày càng cao này.

Để giải quyết bài toán năng lượng, ông Hoài cho rằng, cần có chủ trương, chính sách rõ ràng nhằm thu hút sự tham gia của khu vực tư nhân, các nhà đầu tư trong nước và nước ngoài vào lĩnh vực năng lượng.

“Để thu hút nguồn lực đầu tư, chúng ta cần xây dựng cơ chế, chính sách ổn định, phù hợp và đủ sức hấp dẫn. Đặc biệt, các lĩnh vực năng lượng mới phục vụ nhu cầu phát triển AI và công nghiệp bán dẫn đòi hỏi nguồn vốn đầu tư rất lớn. Nếu không có những cơ chế, chính sách đủ vượt trội, việc thu hút các nhà đầu tư sẽ gặp nhiều khó khăn”, Phó Giám đốc NIC nhấn mạnh.

Đồng thời cho rằng, cần sự phối hợp chặt chẽ và đồng hành giữa nhà nước với các nhà đầu tư ngay từ giai đoạn đầu, từ quá trình xây dựng chính sách, thể chế, hỗ trợ thủ tục hành chính đến việc hoàn thiện cơ chế thu mua và phân phối điện.

Cùng với đó, cần có sự tăng cường hợp tác quốc tế. Theo đó, Việt Nam có thể hợp tác với các quốc gia láng giềng để chia sẻ, bổ sung nguồn điện khi cần thiết. Tuy nhiên, điều quan trọng nhất vẫn là phải tự chủ, bảo đảm nguồn năng lượng của mình.

“Theo tôi, hợp tác quốc tế trong lĩnh vực năng lượng cần tập trung vào hai khía cạnh. Thứ nhất, tăng cường hợp tác để chia sẻ, bổ sung nguồn điện cho Việt Nam. Thứ hai, tiếp nhận và đưa những công nghệ năng lượng tiên tiến trên thế giới vào Việt Nam nhằm phát triển các nguồn năng lượng mới”, ông Võ Xuân Hoài nhấn mạnh.

Đồng thời cho rằng, để thực hiện được điều đó, cần xây dựng các chính sách phù hợp với nhu cầu phát triển và có tầm nhìn dài hạn. Việt Nam nên nhìn nhận nhu cầu năng lượng phục vụ AI, công nghiệp bán dẫn và các ngành công nghệ chiến lược là một thách thức lớn, từ đó chủ động mời gọi các nhà đầu tư, chuyên gia trong và ngoài nước cùng tham gia giải quyết.

Yêu cầu xanh - sạch từ chuỗi cung ứng toàn cầu

Trong khi đó, bà So Young Jang, Giám đốc Bộ phận Hợp tác và Liên minh Năng lượng của SEMI lưu ý yêu cầu chuyển đổi xanh của quá trình này. “Các doanh nghiệp bán dẫn toàn cầu và khách hàng của họ ngày càng cam kết mạnh mẽ với mục tiêu giảm phát thải carbon, kéo theo nhu cầu gia tăng đối với nguồn điện carbon thấp có độ tin cậy cao và giá cả cạnh tranh”, vị chuyên gia lưu ý.

Đồng thời nhấn mạnh, đối với Việt Nam, thách thức không đơn thuần là sản xuất thêm điện. Việt Nam cần phát triển một hệ thống năng lượng tích hợp, kết hợp giữa nguồn phát điện sạch đủ đáp ứng nhu cầu, hạ tầng lưới điện tin cậy, hệ thống lưu trữ năng lượng và các cơ chế mua bán điện có tính cạnh tranh.

Theo bà So Young Jang, Việt Nam nên áp dụng cách tiếp cận hai hướng: khuyến khích phát triển hạ tầng công nghiệp sử dụng năng lượng tiết kiệm hiệu quả, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp mua bán điện phát thải carbon thấp đủ đáp ứng nhu cầu. Điều này đòi hỏi các cơ chế mua bán điện thiết thực, bao gồm cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA), chứng nhận năng lượng tái tạo đáng tin cậy, cùng với cơ chế giá điện và phí sử dụng lưới điện minh bạch.

Từ góc nhìn của SEMI, ưu tiên hàng đầu là xây dựng một hệ sinh thái năng lượng trong đó doanh nghiệp có thể tiếp cận hạ tầng cung cấp điện phát thải carbon thấp với độ tin cậy cao, giá cả hợp lý và khả năng xác minh rõ ràng, khi hoạt động sản xuất, kinh doanh tiếp tục mở rộng.

Việc sớm áp dụng những nguyên tắc này sẽ giúp doanh nghiệp Việt Nam đáp ứng các yêu cầu quốc tế về phát triển bền vững và củng cố vị thế trong chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu.