Đưa công nghệ xanh vào nông nghiệp để phát triển bền vững

Những năm gần đây, sự chuyển dịch mạnh mẽ từ phương thức sản xuất truyền thống sang kinh tế nông nghiệp thông minh, hiện đại đã trở thành điểm nhấn nổi bật trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của thành phố Quảng Ninh.

Trong đó, chuyển đổi số không còn là khẩu hiệu chung chung mà đã thấm sâu vào từng quy trình quản lý, sản xuất, chế biến và tiêu thụ.

Quản trị thông minh trên nền tảng dữ liệu số

Trong năm 2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Quảng Ninh đã chủ động ban hành và triển khai đồng bộ các kế hoạch chuyển đổi số toàn diện, tập trung phát triển hạ tầng số, hoàn thiện các hệ thống thông tin chuyên ngành và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong hoạt động quản lý chuyên môn.

Tính đến tháng 10 năm nay, đơn vị đã hoàn thành 52 trên tổng số 126 nhiệm vụ được giao về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đạt tỷ lệ 41,3%, trong khi 74 nhiệm vụ còn lại đang được tích cực triển khai, bảo đảm tiến độ nghiêm ngặt và không có nhiệm vụ nào bị quá hạn.

Song song với đó, hệ sinh thái số trong thương mại nông nghiệp cũng ghi nhận những dấu ấn đậm nét. Giai đoạn từ năm 2021 đến 2025, Quảng Ninh đã hỗ trợ gần 49.000 hộ sản xuất nông nghiệp cập nhật thông tin lên sàn thương mại điện tử postmart.vn, thu hút 418 doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất tham gia giao dịch trực tuyến sôi động. Việc số hóa thông tin thành công cho 456 sản phẩm OCOP cùng hệ thống truy xuất nguồn gốc được triển khai tại 142 cơ sở chế biến đã tạo dựng niềm tin vững chắc đối với người tiêu dùng.

Thông qua gần 80 lớp tập huấn do các cấp hội nông dân tổ chức cho khoảng 5.000 lượt hội viên, tư duy kinh doanh của doanh nghiệp và người nông dân đã đổi khác hoàn toàn. Giờ đây, từ doanh nghiệp lớn đến những hộ sản xuất nhỏ, ai nấy đều chủ động ứng dụng mã QR, nhật ký sản xuất điện tử và tận dụng tối đa các nền tảng mạng xã hội như Facebook, Zalo hay TikTok để quảng bá thương hiệu, mở rộng không gian thị trường và tiêu thụ nông sản một cách linh hoạt, hiệu quả.

Đưa công nghệ đến gần hơn với sản xuất thực tế chính là chìa khóa giúp các cơ sở, doanh nghiệp nông nghiệp Quảng Ninh vượt qua rào cản thời tiết, tối ưu hóa sức lao động và nâng cao chất lượng sản phẩm. Minh chứng sinh động cho hiệu quả này hiện diện rõ nét tại cơ sở sản xuất miến dong của ông Nguyễn Xuân Tùng ở thôn Bình Quyền, xã Bình Liêu.

Trước đây, nghề làm miến truyền thống chịu sự chi phối nặng nề của thời tiết, nhất là khâu phơi sấy. Khắc phục điểm nghẽn này, ông Tùng đã mạnh dạn đầu tư dây chuyền tráng, sấy liên hoàn hiện đại, duy trì sản xuất quanh năm với sản lượng trên 150 tấn miến mỗi năm. Việc đổi mới công nghệ giúp chất lượng sản phẩm đạt độ đồng đều cao, đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe của thị trường. Nhờ đó, miến dong Bình Liêu của cơ sở được công nhận đạt chuẩn OCOP 5 sao cấp quốc gia năm 2025 và xuất khẩu chính ngạch sang Nhật Bản đầu năm 2026.

Chia sẻ về bước ngoặt này, ông Nguyễn Xuân Tùng cho biết dây chuyền liên hoàn giúp cơ sở hoàn toàn chủ động tiến độ và chất lượng, tạo nền tảng vững chắc để mở rộng quy mô, đáp ứng các đơn hàng xuất khẩu lớn.

Không chỉ ghi dấu ấn trong lĩnh vực chế biến truyền thống, làn sóng tự động hóa còn lan tỏa mạnh mẽ sang các trang trại chăn nuôi quy mô lớn, tiêu biểu như mô hình của Công ty TNHH Sản xuất thương mại thực phẩm Tân An.

Trao đổi về chiến lược phát triển, bà Phạm Thị Nguyệt Dung, Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất thương mại thực phẩm Tân An khẳng định: Việc ứng dụng công nghệ tự động hóa không chỉ giải phóng sức lao động thủ công nặng nhọc cho công nhân mà còn nâng cao đáng kể năng suất, chất lượng đàn vật nuôi.

Theo bà Dung, dựa trên nền tảng thành công của mô hình trang trại hiện tại, đơn vị tiếp tục rót vốn đầu tư hệ thống máy móc, dây chuyền công nghệ cao để chế biến sâu các sản phẩm thực phẩm, hướng tới việc đáp ứng trọn vẹn những tiêu chuẩn khắt khe nhất từ các đối tác lớn như hệ thống khách sạn cao cấp, nhà hàng sang trọng và các bếp ăn công nghiệp trên địa bàn.

Lan tỏa tư duy kinh tế xanh và phát triển nông nghiệp bền vững

Song hành cùng tiến trình chuyển đổi số, tư duy phát triển nông nghiệp xanh, giảm phát thải và bảo vệ môi trường sinh thái đang trở thành chuẩn mực cốt lõi tại nhiều vùng sản xuất tập trung của tỉnh Quảng Ninh. Điển hình như tại huyện đảo Cô Tô, nơi mỗi năm đón khoảng 300.000 lượt du khách, đóng góp nguồn thu lớn và quyết định tốc độ tăng trưởng kinh tế - xã hội của địa phương.

Để bảo vệ không gian du lịch sinh thái đặc thù này, mọi hoạt động sản xuất kinh tế, đặc biệt là nông nghiệp, đều bắt buộc phải tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chí xanh, sạch và bền vững, gắn kết chặt chẽ giữa sản xuất với bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và cảnh quan môi trường. Định hướng đó đã thôi thúc ngành nông nghiệp Cô Tô chuyển dịch mạnh mẽ sang các mô hình sinh thái, ưu tiên hàm lượng khoa học công nghệ, giá trị gia tăng cao và đẩy mạnh khâu chế biến sâu.

Chia sẻ về điều này, chị Trần Thị Hoài, Phó Chủ tịch Hội Nông dân huyện Cô Tô cho biết dẫu biết những mô hình nông nghiệp sinh thái thường có sản lượng thực thu thấp hơn so với phương pháp nuôi trồng công nghiệp đại trà, đồng thời đòi hỏi chi phí đầu tư ban đầu, thời gian và công sức chăm sóc lớn hơn, nhưng bù lại, chất lượng sản phẩm đạt mức tuyệt hảo, giá trị thương mại cao hơn hẳn và trên hết là bảo đảm sự phát triển bền vững, giữ gìn trọn vẹn cảnh quan xanh sạch cho hòn đảo ngọc.

Tinh thần đổi mới sáng tạo ấy cũng được hiện thực hóa qua mô hình của ông Nguyễn Sỹ Bính - Hợp tác xã Nuôi trồng thủy sản đảo Phất Cờ: Đơn vị đã mạnh dạn ứng dụng công nghệ Internet vạn vật để giám sát liên tục các thông số môi trường nước. Đồng thời cải tiến hệ thống lồng bè bằng các vật liệu thân thiện với môi trường, áp dụng kỹ thuật nuôi ghép các loài thủy sản để tận dụng tối đa nguồn dinh dưỡng tự nhiên, vừa giảm thiểu tác động tiêu cực đến hệ sinh thái biển vừa tối ưu hóa hiệu quả kinh tế.

Ở một góc nhìn khác về kinh tế tập thể, Hợp tác xã Dịch vụ Nông nghiệp chất lượng cao Hoa Phong lại khẳng định sức sống mãnh liệt của mô hình sản xuất nông nghiệp tuần hoàn, gắn kết chặt chẽ với thị trường.

Chia sẻ về hành trình xanh hóa sản xuất, ông Hoàng Đức Mạnh, Phó Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ Nông nghiệp chất lượng cao Hoa Phong cho biết, đơn vị đã từng bước cắt giảm mạnh mẽ sự phụ thuộc vào phân bón hóa học, từ mức 90% trước đây nay hạ xuống chỉ còn 30%, phần còn lại được thay thế hoàn toàn bằng phân hữu cơ vi sinh chất lượng cao.

Có thể khẳng định rằng, những chuyển biến đồng bộ từ quản trị số, tự động hóa dây chuyền chế biến cho đến các mô hình canh tác tuần hoàn, giảm phát thải đang tái định hình diện mạo và sức sống mới cho nền nông nghiệp Quảng Ninh. Sự hòa quyện bền chặt giữa tri thức khoa học, công nghệ hiện đại và khát vọng vươn lên của người nông dân chính là chìa khóa vàng mở ra tương lai thịnh vượng cho một nền nông nghiệp sinh thái, thông minh, hiệu quả và phát triển bền vững trên vùng đất mỏ anh hùng.