Hải Phòng gỡ điểm nghẽn, siết chặt quản lý khai thác IUU

Là một trong những địa phương có ngư trường trọng điểm của cả nước, Hải Phòng giữ vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế biển khu vực phía Bắc. Tuy nhiên, để khai thác tốt tiềm năng này, Hải Phòng không chỉ cần siết chặt quản lý hoạt động khai thác thủy sản, ngăn chặn vi phạm IUU mà còn phải giải quyết những điểm nghẽn về hạ tầng, công nghệ và tổ chức chuỗi sản xuất. Đây cũng là điều kiện để ngành thủy sản chuyển dần từ khai thác đơn thuần sang phát triển theo hướng hiện đại, có trách nhiệm và bền vững.

Khắc phục bất cập

Thời gian qua, Hải Phòng đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm ngăn chặn khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), từng bước nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động nghề cá.

Theo thống kê, đến ngày 31/10/2026, Hải Phòng có khoảng 786 tàu cá dài từ 6 m trở lên, 100% số tàu được rà soát, cấp phép khai thác thủy sản, làm sạch dữ liệu, đối soát VneID, cập nhật VN-Fishbase, viết số đăng ký và đánh dấu. 421 tàu dài từ 12 m trở lên phải đăng kiểm, trong đó có 415 tàu còn hạn (đạt 98,6), 6 tàu mới hết hạn, chủ tàu đang làm thủ tục gia hạn. Hải Phòng hiện không có tàu cá “3 không” (không đăng ký, đăng kiểm, giấy phép). Công tác thực thi pháp luật cũng được tăng cường đối với những hành vi có tính vi phạm cao. Hải Phòng đã thực hiện răn đe, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm. Toàn thành phố ghi nhận 452 vụ có dấu hiệu vi phạm; trong đó, lực lượng chức năng đã xử phạt hành chính 219 vụ (chiếm 48,5%) với tổng số tiền trên 4 tỷ đồng; 233 vụ không vi phạm, không xử phạt (chiếm 51,5%). Từ đầu năm 2026 đến nay, Hải Phòng chưa phát hiện trường hợp bị bắt giữ do khai thác trái phép ở vùng biển nước ngoài…

Phó Chủ tịch UBND TP Hải Phòng Trần Văn Quân cho biết, thời gian qua, Hải Phòng đã tập trung cao độ, triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, trong đó chú trọng làm sạch dữ liệu tàu cá, đối soát thông tin trên ứng dụng VNeID, kiểm soát chặt chẽ hoạt động của đội tàu. Đến nay không còn tàu cá thuộc diện “3 không”.

Nhấn mạnh đây là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục, Phó Chủ tịch UBND TP Hải Phòng khẳng định Hải Phòng sẽ không chủ quan, tiếp tục chỉ đạo các sở, ngành, địa phương rà soát, quản lý chặt chẽ đội tàu, nâng cao hiệu quả kiểm soát hoạt động khai thác thủy sản, kiên quyết không để phát sinh vi phạm.

Dù vậy, thực tế triển khai, công tác này vẫn còn không ít khó khăn. Cụ thể, hạ tầng cảng cá, khu neo đậu tránh trú bão chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu; các hệ thống phần mềm quản lý, giám sát tàu cá còn thiếu đồng bộ. Một số quy định liên quan đến phân vùng khai thác, nhật ký khai thác và truy xuất nguồn gốc thủy sản còn những bất cập.

Ở khâu sau khai thác, hoạt động sơ chế, chế biến sâu và bảo quản sản phẩm còn hạn chế. Mối liên kết giữa ngư dân, hợp tác xã, doanh nghiệp chế biến và đơn vị tiêu thụ chưa thực sự chặt chẽ. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến giá trị sản phẩm mà còn gây khó khăn cho việc kiểm soát nguồn gốc, tổ chức sản xuất theo chuỗi và nâng cao hiệu quả kinh tế nghề cá.

Chuyển dịch cơ cấu ngành, giảm áp lực khai thác

Để tạo ra những chuyển biến tích cực trong công tác chống khai thác IUU, tại buổi làm việc giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường với Hải Phòng, Hải Phòng kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường quan tâm hỗ trợ nguồn lực đầu tư, nâng cấp hạ tầng cảng cá, khu neo đậu tránh trú bão, kho lạnh và hệ thống logistics phục vụ thủy sản; nghiên cứu hoàn thiện các quy định pháp luật phù hợp với đặc điểm nghề cá, điều kiện hoạt động thực tế của ngư dân. Đồng thời, đề xuất sớm tích hợp, đồng bộ các phần mềm quản lý tàu cá, hệ thống giám sát hành trình VMS, VN-Fishbase, eCDT và dữ liệu xử phạt vi phạm hành chính; hỗ trợ ứng dụng khoa học công nghệ trong sản xuất giống, nuôi trồng, sơ chế, chế biến sâu, bảo quản sau thu hoạch và phát triển chuỗi liên kết tiêu thụ sản phẩm…

Cùng với đó, cần lập dự án đầu tư cảng cá đồng loạt trên toàn quốc để kiểm tra, kiểm soát sản lượng đồng bộ, tránh triển khai riêng lẻ, kéo dài. Hỗ trợ phát triển hạ tầng sơ chế, đóng gói, kho bảo quản, kho lạnh và vận tải lạnh; sửa đổi bất cập trong quy định của pháp luật có liên quan, tăng cường hỗ trợ địa phương về khoa học - công nghệ và sản xuất.

Đánh giá về những nỗ lực, đồng tâm của người dân, chính quyền Hải Phòng, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng ghi nhận sự vào cuộc chủ động, quyết liệt của Thành ủy, UBND TP Hải Phòng và các sở, ngành, lực lượng chức năng trong triển khai công tác chống khai thác IUU, phát triển thủy sản, xây dựng vùng nguyên liệu, chế biến và xuất khẩu nông, lâm, thủy sản. Đặc biệt, chống khai thác IUU là nhiệm vụ liên tục, lâu dài, đòi hỏi sự vào cuộc thường xuyên, đồng bộ của cả hệ thống chính trị. Do đó, Hải Phòng cần tiếp tục duy trì tinh thần trách nhiệm, tuyệt đối không chủ quan, lơ là sau những kết quả đã đạt được.

Bên cạnh đó, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị Hải Phòng tiếp tục quản lý chặt chẽ đội tàu cá, chuẩn hóa cơ sở dữ liệu, kiểm soát số lượng tàu cập cảng, giám sát sản lượng và thực hiện nghiêm việc truy xuất nguồn gốc thủy sản; thường xuyên rà soát, cập nhật đầy đủ thông tin tàu cá, kịp thời phát hiện, xử lý các trường hợp vi phạm. Đồng thời, tăng cường kiểm tra, hướng dẫn các doanh nghiệp thực hiện nghiêm việc khai báo nguồn nguyên liệu thủy sản phục vụ chế biến, xuất khẩu; đẩy mạnh tuyên truyền, vận động ngư dân chấp hành quy định pháp luật, gắn hoạt động khai thác thủy sản với nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển, đảo, bảo đảm an ninh, quốc phòng.

Đặc biệt, thời gian tới, Hải Phòng cần nghiên cứu chuyển dịch cơ cấu theo hướng giảm dần áp lực khai thác, tăng tỷ trọng nuôi trồng, phát triển các mô hình sản xuất bền vững, đồng thời quan tâm tạo sinh kế ổn định cho ngư dân.