diendandoanhnghiep.vn

Nghiên cứu - Trao đổi

Hoàn thiện pháp luật sở hữu trí tuệ: Cân nhắc quy định về giám định

Bài: Gia Nguyễn - Ảnh: Quốc Tuấn

Tán thành việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ nhằm thống nhất đầu mối quản lý nhà nước, đơn giản hóa thủ tục và giảm điều kiện kinh doanh, tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng, quy định về giám định sở hữu trí tuệ cần tiếp tục được cân nhắc.

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung 25/222 điều của Luật Sở hữu trí tuệ được sắp xếp với bố cục gồm 3 điều nhằm thể chế hóa các nghị quyết của Đảng về cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, tinh gọn bộ máy và phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo.

hoan-thien-phap-luat-so-huu-tri-tue-17.11.1.jpg
Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung 25/222 điều của Luật Sở hữu trí tuệ được sắp xếp với bố cục gồm 3 điều - Ảnh minh họa

Theo đó, dự thảo đẩy mạnh đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh, tạo thuận lợi cho việc đăng ký, xác lập quyền sở hữu trí tuệ. Bãi bỏ các thủ tục đăng ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp và quyền đối với giống cây trồng; việc thay đổi thông tin chủ văn bằng bảo hộ do chuyển nhượng quyền được thực hiện theo thủ tục sửa đổi văn bằng bảo hộ.

Đáng chú ý, dự thảo cũng bãi bỏ điều kiện kinh doanh dịch vụ giám định sở hữu trí tuệ. Cụ thể, không quy định về điều kiện đối với tổ chức và cá nhân giám định, chỉ quy định nghĩa vụ thông báo của tổ chức, cá nhân giám định khi hoạt động cung cấp dịch vụ và dự kiến quy định tại văn bản dưới luật quyền và nghĩa vụ trong việc thực hiện hoạt động giám định, trình tự thủ tục thực hiện giám định. Lược bỏ các quy định chi tiết về hồ sơ, trình tự thủ tục xác lập quyền đối với giống cây trồng, giao Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ quy định chi tiết.

Tán thành việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ nhằm thống nhất đầu mối quản lý nhà nước, đơn giản hóa thủ tục và giảm điều kiện kinh doanh, tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng, quy định về giám định sở hữu trí tuệ cần tiếp tục được cân nhắc.

Quan tâm đến Điều 201 dự thảo luật, tham gia góp ý, tán thành việc bãi bỏ điều kiện kinh doanh đối với dịch vụ giám định sở hữu trí tuệ, tuy nhiên, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn, Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hải Phòng cho rằng, vấn đề hiện nay không còn là giữ hay bỏ điều kiện, mà thay bằng cơ chế gì để bảo đảm độ tin cậy của kết luận giám định sau khi chuyển từ tiền kiểm sang thông báo và công khai.

hoan-thien-phap-luat-so-huu-tri-tue-17.11.2.jpg
Góp ý dự thảo luật, không ít ý kiến đề nghị cân nhắc quy định về giám định sở hữu trí tuệ - Ảnh minh họa

Theo đại biểu, qua rà soát dự thảo nghị định, nhiều nội dung nghiệp vụ đã được dự kiến quy định khá cụ thể. Vì vậy, với nội dung mang tính kỹ thuật thì để Chính phủ quy định. Tuy nhiên, cũng cần cân nhắc thể hiện ngay trong Điều 201 dự thảo luật ba nguyên tắc:

Thứ nhất, về tính độc lập và phòng ngừa xung đột lợi ích, luật nên xác lập nguyên tắc người giám định phải độc lập, không có lợi ích liên quan đến vụ việc; các trường hợp cụ thể phải từ chối giám định giao Chính phủ quy định.

Thứ hai, đối với hồ sơ và dữ liệu điện tử, luật nên đặt yêu cầu về tính xác thực, toàn vẹn, khả năng truy xuất và kiểm chứng. Phương pháp thu thập, lưu giữ, xác thực dữ liệu là vấn đề kỹ thuật có thể giao Chính phủ quy định. Bởi, trong môi trường số, đây là điều kiện trực tiếp quyết định độ tin cậy của kết luận giám định.

Thứ ba, về trách nhiệm hậu kiểm của cơ quan quản lý nhà nước, cần có căn cứ rõ trong luật. Khi đã bỏ điều kiện đầu vào, cơ chế phải vận hành theo chuỗi: thông báo, công khai, báo cáo, hậu kiểm và xử lý vi phạm. Trình tự, tần suất và phương thức hậu kiểm có thể giao Chính phủ quy định.

Cùng với các vấn đề đã nêu, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn cũng đề nghị rà soát kỹ dự thảo nghị định để bảo đảm thống nhất với luật khi thẻ giám định viên không còn là điều kiện hành nghề; làm rõ trách nhiệm bồi thường khi kết luận giám định sai theo nguyên tắc và pháp luật dân sự, tránh quy định theo hướng chỉ phát sinh trách nhiệm khi có lỗi cố ý.

Đặc biệt, đối với nội dung xác định giá trị quyền sở hữu trí tuệ và giá trị thiệt hại, cần phân định rõ với pháp luật về giá, thẩm định giá để không hình thành một cơ chế định giá song song thiếu chuẩn mực thống nhất.

Cũng quan tâm đến chính sách về giám định sở hữu trí tuệ, tham gia góp ý, đại biểu Vũ Minh Đạo, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lai Châu cho rằng, Điều 201 điều chỉnh cả giám định quyền tác giả và quyền liên quan, tác động trực tiếp đến người sáng tạo và doanh nghiệp văn hóa. Dự thảo đã quy định nguyên tắc khách quan, trung thực và trách nhiệm đối với kết luận giám định, tuy nhiên khi chuyển sang cơ chế thông báo hoạt động, cần cụ thể hóa các biện pháp bảo đảm chất lượng.

“Tôi đề nghị bổ sung ngay vào trong luật nguyên tắc kiểm soát xung đột lợi ích, nghĩa vụ từ chối giám định khi không đảm bảo độc lập, khách quan, nhất là trường hợp đang đại diện cho một bên trong chính vụ việc đó. Kết luận giám định phải thể hiện rõ căn cứ, phương pháp và dữ liệu sử dụng, có cơ chế kiểm chứng giám định lại và trách nhiệm bồi thường theo quy định khi kết luận sai gây thiệt hại. Phạm vi giao Chính phủ quy định chi tiết cần rõ ràng, tránh tái lập điều kiện kinh doanh dưới hình thức khác”, đại biểu kiến nghị.

Liên quan đến vấn đề này, tham gia góp ý, bày tỏ tán thành hướng cắt giảm điều kiện kinh doanh nhưng cần củng cố cơ chế hậu kiểm, một số ý kiến cũng đề nghị, tại khoản 5 Điều 201, cần giữ giới hạn kết luận giám định là một nguồn chứng cứ, không thay thẩm quyền thẩm định, xâm phạm hoặc tranh chấp. Người giám định vẫn phải trả lời đầy đủ các vấn đề chuyên môn trong phạm vi yêu cầu.

Bài: Gia Nguyễn - Ảnh: Quốc Tuấn

Đọc tiếp