diendandoanhnghiep.vn

Kinh tế

DIỄN ĐÀN NĂNG LƯỢNG: Áp lực hạ tầng điện và đón đầu sóng trung tâm dữ liệu

Đình Đại - Minh Quân - Nguyễn Hùng

Theo ông Bùi Quốc Hoan, Phó Tổng Giám đốc EVNSPC, làn sóng trung tâm dữ liệu sắp tới được đánh giá sẽ gây một áp lực rất lớn lên hạ tầng điện.

Chiều ngày 19/11, tại TP HCM, dưới sự chỉ đạo của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp phối hợp với các cơ quan liên quan tổ chức Diễn đàn “Năng lượng cho phát triển bền vững”.

8.1 Ông Bùi Quốc Hoan, Phó Tổng Giám đốc Tổng Cty điện lực Miền Nam (EVNSPC)
Ông Bùi Quốc Hoan, Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Điện lực Miền Nam (EVNSPC) phát biểu tại Diễn đàn

Nguồn phát đa dạng

Phát biểu tại Diễn đàn, ông Bùi Quốc Hoan, Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Điện lực Miền Nam (EVNSPC), cho biết cơ cấu nguồn điện tại Việt Nam hiện nay ghi nhận sự tham gia của nhiều thành phần kinh tế. Tập đoàn Điện lực Việt Nam sở hữu hơn 36% tổng công suất đặt của hệ thống điện toàn quốc. Tập đoàn Công nghiệp Năng lượng Việt Nam nắm giữ hơn 8% công suất, còn Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam chiếm 2%. Tổng cộng ba tập đoàn năng lượng nhà nước đang sở hữu khoảng 48% công suất đặt nguồn phát.

Phần 52% công suất nguồn điện còn lại thuộc về các nhà đầu tư tư nhân và các dự án đầu tư theo hình thức BOT. Khâu phát điện đã thực hiện xã hội hóa mạnh mẽ và vận hành theo cơ chế thị trường. Việc huy động các nhà máy điện được thực hiện dựa trên quy luật thị trường cạnh tranh.

Tuy nhiên, nghĩa vụ bảo đảm cung cấp điện liên tục đến tay người tiêu dùng cuối cùng đang nằm ở các tổng công ty điện lực phân phối thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam. Nếu xảy ra vi phạm hoặc sự cố gián đoạn cung cấp điện tại các địa phương, áp lực trách nhiệm trước hết thuộc về công ty điện lực địa bàn và tổng công ty điện lực quản lý trực tiếp. Sự phân định này tạo ra sự lệch pha giữa quyền sở hữu nguồn phát và nghĩa vụ bảo đảm an ninh năng lượng thực tế.

Ông Bùi Quốc Hoan cho biết, Tổng Công ty Điện lực miền Nam hiện quản lý hạ tầng phân phối điện trên địa bàn 8 tỉnh và thành phố khu vực phía Nam sau quá trình tái cơ cấu. Đơn vị đang vận hành công trình đường dây 220 kV vượt biển Hòn Đất - Phú Quốc. Đây là đường dây 220 kV vượt biển dài nhất khu vực Đông Nam Á, kết hợp với trạm biến áp 220 kV Phú Quốc vừa hoàn thành đóng điện.

Nhu cầu tiêu thụ điện tại Phú Quốc tăng 17 lần trong giai đoạn từ năm 2014 đến nay. Việc đưa vào vận hành trạm 220 kV cùng tuyến cáp ngầm giúp công suất cung cấp điện cho Phú Quốc tăng gấp 6 lần so với trước đó, bảo đảm nhu cầu phát triển trong 10 năm tới. Tính đến năm 2025, công suất phụ tải cực đại của Tổng Công ty Điện lực miền Nam đạt mốc trên 10.000 MW, phục vụ khoảng 8,7 triệu khách hàng.

Chất lượng dịch vụ lưới điện ghi nhận những cải thiện kỹ thuật rõ rệt thông qua các chỉ số đo lường thực tế. Chỉ số tần suất mất điện bình quân hệ thống (SAIFI) giảm xuống mức 1,67 lần/khách hàng/năm. Chỉ số thời gian mất điện bình quân hệ thống (SAIDI) giảm xuống còn 235 phút/khách hàng/năm. Trong khi thời điểm năm 2013, chỉ số SAIDI bình quân toàn quốc ở mức 8.000 phút/khách hàng/năm.

Tỷ lệ tổn thất điện năng của Tổng Công ty Điện lực miền Nam hạ xuống mức 3,5%. Con số này thấp hơn tỷ lệ tổn thất 6% của toàn quốc, thấp hơn mức 7,6% của Tập đoàn Điện lực Pháp (EDF) và mức 8,7% tại Anh. Hệ số đàn hồi điện thương phẩm so với tăng trưởng GDP tại Việt Nam giảm từ mốc 1,5 xuống quanh mức 1,1. Mức đàn hồi này tiến gần đến tiêu chuẩn của các quốc gia thuộc Tổ chức Co-operation và Phát triển Kinh tế (OECD) về hiệu quả tiêu thụ năng lượng.

Áp lực vốn đầu tư 96.000 tỷ đồng

Công tác quản lý vận hành hệ thống phân phối gặp nhiều khó khăn trong khâu dự báo phụ tải. Sự xuất hiện của các nguồn năng lượng phân tán gia tăng nhanh chóng làm thay đổi mô hình tiêu thụ. Theo ông Bùi Quốc Hoan, địa bàn 8 tỉnh phía Nam hiện có khoảng 5.900 hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu với tổng công suất 693 MW. Cộng với 44.000 hệ thống phát triển trong giai đoạn áp dụng giá FIT trước đây với công suất 4.400 MW, tổng công suất điện mặt trời tại khu vực này đạt khoảng 5.000 MW.

Quy mô 5.000 MW điện mặt trời so với công suất phụ tải cực đại 10.000 MW chiếm tỷ trọng xấp xỉ 50%. Tỷ lệ xâm nhập lớn của nguồn điện phụ thuộc thời tiết gây ra rủi ro mất an toàn vận hành hệ thống. Các dự án điện mặt trời mái nhà đấu nối vào lưới điện trung áp bắt buộc phải lắp đặt hệ thống giám sát kỹ thuật nhằm bảo đảm khả năng điều độ linh hoạt.

Ông Bùi Quốc Hoan cho biết, để duy trì độ tin cậy vận hành, Tổng Công ty Điện lực miền Nam đã hoàn thành khối lượng vốn đầu tư 58.000 tỷ đồng trong giai đoạn 2021–2025. Giai đoạn 2026–2030, nhu cầu vốn đầu tư hạ tầng lưới điện phân phối ước tính lên tới 96.000 tỷ đồng, gấp 1,3 lần giai đoạn trước. Nguồn vốn này tập trung vào mục tiêu đưa 100% lưới điện 110 kV đạt tiêu chuẩn vận hành N-1 vào năm 2028.

Đơn vị thực hiện chuyển đổi lưới điện một pha sang ba pha tại khu vực miền Tây nhằm phục vụ công nghiệp nuôi tôm, chế biến nông sản và tiểu thủ công nghiệp. Đồng thời, công tác đầu tư hạ tầng điện được triển khai cho các vùng biển đảo như Trường Sa, Thổ Chu, Nam Du, An Sơn, Phú Quý. Hạ tầng lưới điện truyền tải và phân phối giữ bản chất độc quyền tự nhiên nhằm tối ưu hóa chi phí đầu tư xã hội.

Diễn đàn “Năng lượng cho phát triển bền vững” thu hút đông đảo doanh nghiệp tham dự.
Diễn đàn “Năng lượng cho phát triển bền vững” thu hút đông đảo doanh nghiệp tham dự.

Đón đầu trung tâm dữ liệu

Trước tình hình miền Bắc đối mặt nguy cơ thiếu hụt nguồn điện nền, trong khi miền Nam duy trì trạng thái dư thừa công suất khả dụng trong 1 đến 2 năm tới, ông Bùi Quốc Hoan kiến nghị các cơ quan quản lý cần có chính sách thu hút nhà đầu tư dịch chuyển cơ sở sản xuất vào phía Nam. Việc này đòi hỏi giải quyết tình trạng giá thuê bất động sản công nghiệp cao và khó khăn trong giải phóng mặt bằng tại các vùng nuôi tôm như Cà Mau, Bạc Liêu.

Đặc biệt, ông Bùi Quốc Hoan đưa ra cảnh báo về làn sóng đầu tư các trung tâm dữ liệu (Data Center). Dự án trung tâm dữ liệu lớn nhất đang triển khai tại Việt Nam có công suất 140 MVA. Tuy nhiên, tổng công suất đăng ký cấp điện cho loại hình này tại địa bàn Tổng Công ty Điện lực miền Nam quản lý đã vọt lên mốc 4.000 MVA chỉ trong vài tháng.

Nhu cầu 4.000 MVA vượt xa quy mô phát triển kinh tế số nội địa. Giá thuê trung tâm dữ liệu tại Việt Nam thấp hơn đáng kể so với Singapore hay Đài Loan nhờ mức giá điện trong nước rẻ. Nếu phát triển trung tâm dữ liệu chỉ để cho đối tác nước ngoài thuê hạ tầng, Việt Nam đang đối mặt rủi ro xuất khẩu năng lượng giá rẻ dưới lớp vỏ chuyển đổi số. Việc này tạo áp lực cực lớn lên an toàn hệ thống điện quốc gia. Bài học từ Malaysia cho thấy quốc gia này đã bắt buộc các trung tâm dữ liệu phải tự bảo đảm 30% sản lượng điện tiêu thụ. Việt Nam cần sớm ban hành cơ chế kiểm soát tương tự để bảo vệ an ninh năng lượng.

Đình Đại - Minh Quân - Nguyễn Hùng

Đọc tiếp