diendandoanhnghiep.vn

Kinh tế

DIỄN ĐÀN NĂNG LƯỢNG: Chìa khóa mở dòng vốn năng lượng xanh

Đình Đại - Minh Quân - Nguyễn Hùng

Theo nhận định của ông Phạm Đăng An, Phó Tổng Giám đốc Vũ Phong Group, nguồn vốn cho chuyển dịch năng lượng rất dồi dào, nhưng các dự án thiếu cơ chế minh bạch rủi ro cho nhà đầu tư.

Chiều ngày 19/11, tại TP HCM, dưới sự chỉ đạo của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp phối hợp với các cơ quan liên quan tổ chức Diễn đàn “Năng lượng cho phát triển bền vững”.

12.2 Ông Phạm Đăng An
Ông Phạm Đăng An, Phó Tổng Giám đốc Vũ Phong Group phát biểu tại Diễn đàn

Áp lực từ chuỗi cung ứng và hiện trạng dòng vốn

Các nhãn hàng quốc tế đang gia tăng sức ép toàn diện về tiêu chuẩn phát thải đối với doanh nghiệp sản xuất nội địa. Các quy định như Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) cùng những yêu cầu trực tiếp từ các thương hiệu toàn cầu bắt buộc hàng ngàn nhà máy phải thực hiện xanh hóa chuỗi cung ứng.

Phát biểu tham luận tại diễn đàn, ông Phạm Đăng An, Phó Tổng Giám đốc Vũ Phong Group, nhận định thị trường năng lượng Việt Nam không thiếu nguồn vốn dành cho chuyển dịch năng lượng tại các nhà máy. Nguồn vốn sẵn sàng chia sẻ rủi ro đầu tư luôn tồn tại trên thị trường. Vấn đề lớn nhất nằm ở việc các dự án điện mặt trời mái nhà chưa giúp các đơn vị cấp vốn định giá được rủi ro một cách rõ ràng.

Ban lãnh đạo các nhà máy sản xuất có nhu cầu sử dụng điện sạch rất lớn để đáp ứng yêu cầu của đối tác mua hàng. Tuy nhiên, họ không sẵn sàng tự bỏ nguồn vốn tự có hoặc gánh chịu rủi ro tài chính khi đầu tư vào một tài sản dài hạn nằm ngoài phạm vi kinh doanh cốt lõi. Sự lệch pha giữa nhu cầu xanh hóa và năng lực gánh rủi ro tài sản trở thành thách thức cho nhiều doanh nghiệp.

Bài toán chia sẻ rủi ro từ mô hình Fukang và ngành dệt may

Để giải quyết bài toán tài chính cho nhà máy, mô hình hợp tác đa bên chia sẻ rủi ro đã chứng minh hiệu quả trong thực tế. Ông Phạm Đăng An dẫn ra dự án lắp đặt hệ thống năng lượng tái tạo tại nhà máy Fukang thuộc chuỗi cung ứng của Tập đoàn Foxconn là minh chứng điển hình. Trong dự án này, quá trình thi công hoàn thành trong 4 tháng và bảo đảm không làm gián đoạn hoạt động sản xuất của nhà máy.

Kết quả của mô hình này giúp nhà máy Fukang thụ hưởng khoảng 12 triệu kWh điện sạch mỗi năm. Doanh nghiệp được sử dụng hệ thống năng lượng tái tạo với chi phí đầu tư ban đầu bằng 0. Mỗi bên tham gia đều chịu trách nhiệm quản lý đúng phân khúc rủi ro thuộc lĩnh vực chuyên môn của mình.

Một mô hình thử nghiệm đặc biệt khác vừa triển khai tại ngành dệt may có sự tham gia của Đại sứ quán Thụy Điển. Dự án này ghi nhận sự phối hợp giữa nhãn hàng H&M đóng vai trò kích cầu, Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên (WWF) nghiên cứu chính sách và Quỹ USAID tài trợ 250.000 USD trong 2 năm. Sự đa dạng các nguồn lực giúp san sẻ rủi ro và đẩy nhanh tốc độ triển khai thực tế.

Nhận diện các diện rủi ro

Phân tích sâu về các yếu tố ảnh hưởng đến dòng vốn xanh, ông Phạm Đăng An chỉ ra bốn diện rủi ro lớn mà doanh nghiệp và các tổ chức tài chính đang đối mặt.

Diện rủi ro thứ nhất xuất phát từ sự biến động của quy định chính sách. Sự thay đổi trong quy định khung giờ cao điểm từ buổi sáng và giữa trưa sang buổi tối trực tiếp làm biến động giá trị kinh tế trên từng kWh điện mặt trời phát ra, ảnh hưởng tới phương án tài trợ vốn ban đầu.

Diện rủi ro thứ hai nằm ở năng lực tín dụng của bên mua điện. Thời hạn của các hợp đồng mua bán điện thường dài hơn tầm nhìn thẩm định tín dụng mà các ngân hàng áp dụng cho nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ. Để xử lý rủi ro này, ông Phạm Đăng An đánh giá cao bài học từ thị trường Mỹ trong việc gom các danh mục dự án nhỏ thành gói tài sản đủ lớn để phát hành trái phiếu xanh.

Diện rủi ro thứ ba liên quan đến sự lệch pha dữ liệu vận hành. Tồn tại sự chênh lệch lớn giữa lượng điện có thể phát, lượng điện được hệ thống điều độ huy động và lượng điện thực tế được thanh toán. Việc ba chỉ số này không trùng khớp gây ra rủi ro dòng tiền trực tiếp cho các nhà đầu tư.

Diện rủi ro thứ tư là vấn đề an ninh mạng và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Sự gia tăng các cuộc tấn công mạng nhằm vào hạ tầng điều khiển có thể gây thiệt hại tài sản lớn. Một ví dụ điển hình là vụ việc chuỗi siêu thị tại Châu Âu bị tin tặc can thiệp nhiệt độ lên 50 độ C làm hỏng hàng hóa. Mặc dù công nghệ AI hỗ trợ hiệu quả quá trình thẩm định dự án, con người vẫn bắt buộc phải là chủ thể ký kết và chịu trách nhiệm pháp lý đối với các cam kết tài chính.

dsc09710.jpg
Toàn cảnh Diễn đàn “Năng lượng cho phát triển bền vững”

Khuyến nghị chính sách mở đường cho dòng vốn xanh

Nhằm khơi thông nguồn vốn và tạo niềm tin cho nhà đầu tư, ông Phạm Đăng An đưa ra ba khuyến nghị chính sách cụ thể gửi tới các cơ quan quản lý.

Khuyến nghị thứ nhất là xây dựng lộ trình chính sách có tính dự báo cao và thiết lập khung thời gian chuyển tiếp rõ ràng. Ngành điện lực Việt Nam sở hữu mức độ phát triển vượt trội so với các thị trường như Philippines, Indonesia, Lào hay Ấn Độ. Việc duy trì tính ổn định của chính sách sẽ giữ vững lợi thế cạnh tranh này.

Khuyến nghị thứ hai là ban hành khung hợp đồng mẫu cho cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) thông qua đường dây riêng. Việc chuẩn hóa khung pháp lý hợp đồng giúp các tổ chức tài chính dễ dàng gom các dự án quy mô nhỏ thành một danh mục đầu tư quy mô lớn, từ đó tối ưu hóa chi phí thẩm định.

Khuyến nghị thứ ba là ban hành cơ chế quản lý cho các hệ thống pin lưu trữ điện năng (BESS). Các dòng pin lưu trữ công nghệ LFP hiện nay đạt độ bền tới 8.000 vòng sạc xả. Việc áp dụng công nghệ lưu trữ là giải pháp quan trọng để điều hòa phụ tải lưới điện khi tỷ trọng năng lượng tái tạo gia tăng.

"Niềm tin là hạ tầng quan trọng nhất của thị trường năng lượng. Khi các dự án minh bạch hóa được rủi ro cho bên cấp vốn, dòng vốn đầu tư sẽ tự động tìm đến, tạo động lực cho sự phát triển bền vững của nền kinh tế", ông Phạm Đăng An khẳng định.

Đình Đại - Minh Quân - Nguyễn Hùng

Đọc tiếp