Quản lý thuế theo dòng tiền được xem là xu hướng tất yếu. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng cần khoanh đúng rủi ro thay vì kiểm tra dàn trải gây áp lực cho doanh nghiệp.
Trong bối cảnh giao dịch điện tử và thanh toán không dùng tiền mặt ngày càng phổ biến, ngành thuế đang đẩy mạnh quản lý dựa trên dữ liệu và dòng tiền nhằm nâng cao hiệu quả chống thất thu ngân sách.
Theo cơ quan thuế, một trong những nhiệm vụ trọng tâm hiện nay là tăng cường kiểm tra theo phương pháp quản lý rủi ro, tập trung vào các lĩnh vực có nguy cơ thất thu cao, các trường hợp hoàn thuế giá trị gia tăng hoặc doanh nghiệp có dấu hiệu bất thường. Dữ liệu hóa đơn điện tử sẽ được rà soát, đối chiếu với kê khai thuế và dòng tiền thực tế nhằm phát hiện dấu hiệu vi phạm.
Ngành thuế cũng tăng cường phối hợp với cơ quan công an, hải quan và các đơn vị liên quan trong quá trình xác minh, xử lý vi phạm. Những trường hợp có dấu hiệu bất thường hoặc rủi ro cao có thể bị chuyển hồ sơ sang cơ quan chức năng để tiếp tục làm rõ.
Tuy nhiên, trước xu hướng quản lý thuế theo dòng tiền, nhiều ý kiến cho rằng điều quan trọng là cần phân loại đối tượng rủi ro rõ ràng thay vì áp dụng cách kiểm tra dàn trải đối với toàn bộ doanh nghiệp.
Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp, Luật sư Lê Thị Nhung - Giám đốc Công ty Luật L&A Legal Experts cho rằng việc quản lý thuế dựa trên dữ liệu và dòng tiền là xu hướng tất yếu trong bối cảnh giao dịch điện tử, thương mại số và thanh toán không dùng tiền mặt ngày càng phổ biến.
Theo bà Nhung, khi dữ liệu hóa đơn điện tử, giao dịch ngân hàng và kê khai thuế được kết nối đồng bộ, cơ quan quản lý sẽ có thêm công cụ để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường, hạn chế tình trạng trốn thuế hoặc lập hai hệ thống sổ sách kế toán.
Tuy nhiên, luật sư cũng cho rằng việc áp dụng quản lý thuế theo dòng tiền cần đi cùng nguyên tắc quản lý rủi ro và phân loại đối tượng cụ thể, tránh tạo áp lực không cần thiết với những doanh nghiệp tuân thủ tốt nghĩa vụ thuế.
“Không nên triển khai theo hướng kiểm tra đại trà hoặc coi mọi biến động dòng tiền đều là dấu hiệu vi phạm. Điều quan trọng là phải dùng dữ liệu để khoanh vùng rủi ro, xác định đúng nhóm cần kiểm tra”, Luật sư Lê Thị Nhung nhận định.
Theo bà, trong thực tế có nhiều khoản tiền không phải doanh thu chịu thuế như tiền vay mượn, chuyển nội bộ, ký quỹ, thu hộ hoặc chi hộ. Vì vậy, việc đối chiếu dữ liệu cần được thực hiện thận trọng để tránh hiểu sai bản chất giao dịch.
Luật sư Lê Thị Nhung cũng cho rằng cùng với việc tăng cường quản lý, cơ quan chức năng cần bảo đảm nguyên tắc bảo mật dữ liệu, phân quyền truy cập rõ ràng và có cơ chế giải trình minh bạch để doanh nghiệp yên tâm trong quá trình hoạt động.
Các quy định mới về quản lý thuế có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 cũng cho thấy xu hướng tăng cường quản lý dựa trên dữ liệu và dòng tiền. Trong đó có các hành vi như không ghi nhận doanh thu, không lập hóa đơn hoặc sử dụng chứng từ không phản ánh đúng bản chất giao dịch.
Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp xung quanh nội dung này, nhiều ý kiến cũng cho rằng trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ hiện nay, quản lý thuế bằng dữ liệu là hướng đi khó tránh khỏi. Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả, điều quan trọng không chỉ nằm ở việc tăng khả năng kiểm soát mà còn phải tạo được sự minh bạch, nhất quán và cảm giác an tâm cho cộng đồng doanh nghiệp tuân thủ đúng quy định.
