Doanh nghiệp SMEs sẽ tiếp cận tài chính tốt hơn qua nhiều sản phẩm tài chính. Cùng với đó, bảo hiểm tín dụng thương mại là công cụ giúp quản trị rủi ro tốt hơn.
Doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) chiếm hơn 97% số lượng doanh nghiệp trong cả nước và là "xương sống" của khu vực tư nhân. Tại Nghị định 68/2025-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân, bên cạnh vai trò và các ưu thế của khu vực tư nhân, thì nhiều rào cản kìm hãm sự phát triển của kinh tế tư nhân với việc chưa bứt phá về quy mô và năng lực cạnh tranh, chưa đáp ứng được yêu cầu, kỳ vọng là lực lượng nòng cốt của kinh tế đất nước..., cũng đã được chỉ ra. Đặc biệt, Nghị quyết 68 xác định kinh tế tư nhân là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng nhất của đất nước, mang đến những cơ hội rõ ràng cho khối doanh nghiệp tư nhân với các chủ trương, giải pháp, chính sách tháo rào cản, hỗ trợ phát triển.
Từ góc nhìn tài chính, tại tọa đàm "Quản trị rủi ro và tăng cường khả năng tiếp cận tài chính: Bảo hiểm tín dụng thương mại hỗ trợ tăng trưởng doanh nghiệp" do Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA), Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IFC) và các đối tác FiinGroup, APFF đồng tổ chức, các chuyên gia cho rằng, trong số tất cả các giải pháp được đưa ra, một điểm rất đặc biệt nổi bật đó là chính sách về việc hỗ trợ cho doanh nghiệp vừa và nhỏ tiếp cận tài chính tốt hơn thông qua rất nhiều sản phẩm tài chính. Ví dụ như tài trợ chuỗi cung ứng, tài trợ dựa trên dòng tiền, tài trợ dựa trên nguồn dữ liệu đánh giá doanh nghiệp thông qua dữ liệu, hay những giải pháp liên quan đến hỗ trợ và thúc đẩy sự phát triển của các tổ chức cho vay không nhận tiền gửi và sự hỗ trợ của các bên cung cấp dịch vụ bổ trợ cho ngành tài chính... Đó là tín hiệu rất tích cực cho khối tư nhân, đặc biệt là cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Đào Minh Tú - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam cho biết, trong những năm gần đây, kinh tế thế giới tiếp tục đối mặt với nhiều thách thức, biến động địa chính trị, đứt gãy chuỗi cung ứng, xu hướng bảo hộ thương mại và những rủi ro ngày càng phức tạp trong hoạt động giao thương xuyên biên giới. Những yếu tố này không chỉ tác động đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp mà còn đặt ra những yêu cầu mới đối với công tác quản trị rủi ro của các ngân hàng thương mại.
Đối với ngành ngân hàng, việc mở rộng tín dụng đi đôi với bảo đảm an toàn hệ thống luôn là yêu cầu xuyên suốt. Trong bối cảnh nền kinh tế ngày càng hội nhập sâu rộng, các ngân hàng không chỉ đóng vai trò cung ứng vốn mà còn là đối tác đồng hành cùng doanh nghiệp trong hoạt động thương mại, xuất nhập khẩu và tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu. Hiện nay, các sản phẩm tài trợ thương mại và tài trợ chuỗi cung ứng đang ngày càng trở thành một trong những lĩnh vực trọng tâm của nhiều ngân hàng. Tuy nhiên, việc đánh giá rủi ro tín dụng, rủi ro thanh toán, năng lực tài chính của các đối tác trong chuỗi cung ứng, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, vẫn là thách thức lớn đối với cả ngân hàng cũng như các doanh nghiệp, ông Tú nhấn mạnh.
Trong bối cảnh đó, theo Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký VNBA, việc ứng dụng các công cụ quản trị rủi ro hiện đại nhằm nâng cao chất lượng tín dụng và mở rộng khả năng tiếp cận tài chính đang trở thành xu hướng quan trọng trên thế giới. Trong số đó, bảo hiểm tín dụng thương mại được đánh giá là một công cụ hữu hiệu giúp giảm thiểu rủi ro thanh toán trong các giao dịch thương mại, hỗ trợ doanh nghiệp quản lý công nợ hiệu quả hơn, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi để các ngân hàng mở rộng các hoạt động tài trợ thương mại và tài trợ chuỗi cung ứng.
Cũng theo ông Đào Minh Tú, thực tiễn quốc tế cho thấy tại nhiều quốc gia phát triển, bảo hiểm tín dụng thương mại đã trở thành một phần quan trọng trong hệ sinh thái tài chính. Đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, việc kết hợp dữ liệu doanh nghiệp, các nền tảng tài trợ chuỗi cung ứng và các giải pháp bảo hiểm tín dụng thương mại đang mở ra những cơ hội mới trong việc xây dựng những mô hình tài trợ hiện đại, minh bạch và hiệu quả hơn. Đây cũng là xu hướng được nhiều tổ chức tài chính quốc tế và các ngân hàng lớn trên thế giới quan tâm thúc đẩy trong thời gian gần đây.
Ở góc độ ngân hàng và trong mối quan hệ cấp tín dụng, dịch vụ tài chính cho doanh nghiệp, đặc biệt khu vực doanh nghiệp vừa và nhỏ, ông Tú cho rằng cho rằng tài trợ tín dụng thương mại được xem là một trong những công cụ mới, rất cần thiết, tăng cường quản trị rủi ro trong điều kiện giữa cả ngân hàng, cả doanh nghiệp và các công ty bảo hiểm thực hiện loại hình bảo hiểm cho tín dụng thương mại. "Nếu như cả ba bên thông qua sản phẩm/ công cụ này cùng hoạt động một cách chặt chẽ, có hiệu quả, thì tôi tin rằng nó sẽ là một trong những công cụ giúp tháo gỡ các vướng mắc điều kiện hợp tác. Ngân hàng chắc chắn cũng mạnh dạn mở hầu bao hơn, sẵn sàng mở rộng tín dụng hơn hay là sẵn sàng cho vay một cách tích cực hơn khi mà hoạt động có bảo hiểm thương mại, tín dụng thương mại đi cùng", ông khẳng định.
Từ góc nhìn tổng quan thực tiễn quốc tế đến Việt Nam, ông Jinchang Lai, Chuyên gia trưởng, Trưởng nhóm phát triển cơ sở hạ tầng Tài chính, Bộ phận tư vấn các định chế tài chính, châu Á và Thái Bình Dương, IFC và Trưởng nhóm, Mạng lưới phát triển hạ tầng tài chính APEC-APFF (FIDN), nhấn mạnh về vai trò của bảo hiểm thương mại (TCI) trong tài trợ chuỗi cung ứng.
Theo ông Jinchang Lai, trên thế giới, nguồn vốn tài trợ cho doanh nghiệp SMEs không bao giờ là đủ. Đối với các tổ chức tài chính, dù là ngân hàng, phi ngân hàng hay bất kỳ nhà đầu tư nợ nào khác, nếu cho các doanh nghiệp SME vay theo hình thức đơn lẻ một đối một, mức độ rủi ro thường sẽ rất cao. Tuy nhiên, nếu đặt trong một hệ sinh thái, tiếp cận tài trợ với sự có mặt của các bên tham gia trong chuỗi cung ứng (Supply chain finance - SCF) sẽ an toàn hơn với sự hỗ trợ của dịch vụ bên thứ ba.
Theo đó, đại diện từ IFC cho biết theo nghĩa rộng nhất, dịch vụ bên thứ ba, cụ thể ở đây là bảo hiểm tín dụng (và bảo lãnh bảo hiểm) có thể được sử dụng để hỗ trợ trong các giao dịch vay vốn với phạm vi rất rộng. Riêng với bảo hiểm tín dụng thương mại, có thể được sử dụng cho bất kỳ 11 sản phẩm SCF đã được 5 Hiệp hội ngành chính thức hóa.
"Năm 2025, tổng quy mô tín dụng thương mại toàn cầu đạt khoảng 3,5 nghìn tỷ Euro giá trị rủi ro được bảo hiểm", ông Jinchang Lai dẫn nguồn TCISA cho biết và nhấn mạnh đây không chỉ là công cụ hỗ trợ quản trị doanh nghiệp, tăng cường cơ hội tiếp cận tài chính doanh nghiệp, còn là công cụ chính sách để thúc đẩy thương mại và thúc đẩy SCF, thúc đẩy phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ...
Chia sẻ từ kinh nghiệm thực tế của Coface khi làm việc với các tập đoàn tại Đông Nam Á và một số tổ chức đi đầu tại Việt Nam, bà Võ Thị Phương Anh - Giám đốc quốc gia Coface Việt Nam cho biết, trước đây, theo phương thức truyền thống, doanh nghiệp thường thẩm định rủi ro của khách hàng (người mua) dựa trên các tiêu chí mang nặng tính chất tín dụng. Ngày nay, các công ty không còn chỉ nhìn vào những bản chất rủi ro đó để đánh giá nữa. Phạm vi thẩm định đã mở rộng hơn, chủ yếu tập trung vào những dữ liệu mang tính thực chứng – tức là về mức độ tổn lường (exposure) và việc ghi nhận những bất ổn có thể xảy ra trong quá trình thẩm định.
Bà Phương Anh cũng cho rằng để hiểu và chuyển đổi được cách nhận định về bản chất rủi ro cũng như cách vận hành danh mục này, thực ra tất cả các doanh nghiệp hiện nay mới chỉ đang ở bước đầu. Tuy nhiên, đang có một dòng chảy dịch chuyển từ sự thay đổi bản chất của rủi ro, với nhiều tập đoàn thay đổi từ cách thức thẩm định đến quản trị, chuyển từ việc quản trị từng khách hàng sang quản trị danh mục rủi ro. Đôi khi một khách hàng đơn lẻ được đánh giá là tốt, nhưng chưa chắc đã tạo ra một danh mục khách hàng tốt.
"Trong bối cảnh đó, bảo hiểm tín dụng không còn đơn thuần là một sản phẩm bảo hiểm truyền thống - tức là mua đơn bảo hiểm, trả phí và chờ bồi thường khi có tổn thất. Thay vào đó, nó trở thành một công cụ để doanh nghiệp vận hành đúng nghĩa một hệ thống quản lý rủi ro; cụ thể hơn là quản lý rủi ro tín dụng và rủi ro đối với các khoản phải thu", Giám đốc quốc gia của Coface tại Việt Nam, một trong 3 tập đoàn cung cấp bảo hiểm tín dụng thương mại lớn nhất toàn cầu chia sẻ.
Bà Đào Mai Hương - Phó Giám đốc Khối khách hàng doanh nghiệp cũng chia sẻ tại tọa đàm về các giải pháp tài trợ xuất khẩu an toàn cho doanh nghiệp, cụ thể là giải pháp chiết khấu kết hợp bảo hiểm tín dụng thương mại, qua đó giúp doanh nghiệp xuất nhâp khẩu có vốn sớm sau giao hàng, bán trả chậm cạnh tranh hơn và quản trị rủi ro người mua tốt hơn...
