Quảng Ninh đồng bộ giải pháp, quyết tâm cùng cả nước gỡ "thẻ vàng" IUU

Sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng chức năng và chính quyền địa phương đã biến chủ trương chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định (IUU) thành những hành động thiết thực, tạo chuyển biến rõ rệt từ đất liền ra đến khơi xa.

Siết chặt quản lý và chuẩn hóa dữ liệu từ hạ tầng cơ sở

Nhằm tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho công tác quản lý thủy sản trong tình hình mới, thành phố Quảng Ninh đã chủ động ban hành hệ thống văn bản chỉ đạo toàn diện ngay từ đầu năm 2026. Nổi bật là Kế hoạch số 43/KH-UBND về triển khai nhiệm vụ chống khai thác IUU năm 2026, Kế hoạch số 85/KH-UBND ngày 03/03/2026 về chuyển đổi các nghề khai thác ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường sinh thái, cùng Kế hoạch số 144/KH-UBND ngày 31/03/2026 nhằm khắc phục dứt điểm các tồn tại, hạn chế.

Đặc biệt, Hội đồng nhân dân đã thông qua Nghị quyết số 06/2026/NQ-HĐND ngày 28/04/2026, quy định chính sách hỗ trợ mua sắm thiết bị giám sát hành trình (VMS) cho tàu cá giai đoạn 2026–2030, tạo động lực quan trọng giúp ngư dân nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật. Bên cạnh đó, Quảng Ninh cũng ban hành Quyết định số 749/QĐ-UBND ngày 05/03/2026 để thiết lập tạm thời các điểm kiểm tra, kiểm soát tàu cá tại các bến, cảng và khu neo đậu tránh trú bão.

Song song với việc hoàn thiện hành lang pháp lý, Quảng Ninh đặc biệt chú trọng nâng cấp hạ tầng và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác quản lý.

Hiện nay, toàn thành phố có 4.164 tàu cá từ 6 mét trở lên được quản lý đồng bộ trên hệ thống VNFishbase. Điểm sáng nổi bật là 100% tàu cá đủ điều kiện đã hoàn thành việc đăng ký, cấp phép khai thác và chuẩn hóa dữ liệu kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư VNeID. Đối với các tàu cá từ 15 mét trở lên thuộc diện bắt buộc, thành phố duy trì tỷ lệ 100% lắp đặt và kết nối đồng bộ thiết bị VMS.

Để phục vụ việc bốc dỡ và kiểm soát hải sản, địa phương đã công bố 3 cảng cá loại III, 1 cảng cá loại II và đưa vào vận hành 4 điểm cảng cá chính thức cùng 7 điểm kiểm soát tạm thời tại các vị trí chiến lược. Việc triển khai Hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử (eCDT) ghi nhận tới 99,0% lượt tàu cá cập, rời cảng thực hiện thủ tục qua mạng.

Tính đến phiên họp Ban Chỉ đạo quốc gia lần thứ 36, tỷ lệ tàu cá của Quảng Ninh tham gia giám sát đạt tới 97,7%, trong khi sản lượng thủy sản được kiểm soát qua hệ thống eCDT năm 2026 chiếm khoảng 48,6% tổng sản lượng khai thác toàn thành phố, tăng gần 10% so với kỳ họp trước đó. Nhằm phục vụ mục tiêu phát triển bền vững lâu dài, thành phố cũng đã đưa vào chương trình đầu tư công giai đoạn 2026–2030 dự án đóng mới 2 tàu, xuồng kiểm ngư để tăng cường năng lực tuần tra.

Sự quyết liệt trong công tác quản lý đã lan tỏa rõ rệt xuống từng địa phương cơ sở. Qua đợt kiểm tra trực tiếp ngày 05/08 của Sở Nông nghiệp và Môi trường tại các địa bàn trọng điểm, phường Hà An nổi lên là điểm sáng trong việc kiểm soát sản lượng thủy sản qua hệ thống eCDT. Tại các phường Phong Cốc và Liên Hòa, chính quyền địa phương đã chủ động triển khai công tác quản lý tàu cá theo đúng phân cấp. Trong khi đó, phường Cao Xanh đã xuất sắc đạt tỷ lệ 100% đăng ký, cấp phép khai thác cho toàn bộ tàu cá thuộc diện quản lý, đưa việc ứng dụng hệ thống eCDT từng bước đi vào nền nếp ổn định.

Tăng cường tuần tra, xử lý vi phạm và quyết tâm khắc phục hạn chế

Song hành cùng công tác quản lý hồ sơ và hạ tầng, các lực lượng chức năng nòng cốt bao gồm Chi cục Biển, Hải đảo và Thủy sản, Kiểm ngư, Công an, Bộ đội Biên phòng cùng chính quyền các địa phương ven biển đã liên tục mở các đợt cao điểm tuần tra, kiểm soát cả trên đất liền lẫn ngoài khơi. Tính riêng trong tháng 7, cơ quan chức năng đã phát ra 30 thông báo cảnh báo đối với 59 lượt tàu cá có nguy cơ cao vi phạm IUU, đồng thời kiểm soát 2.408 tàu cá với 7.030 lượt cập cảng, ghi nhận sản lượng thủy sản kiểm duyệt đạt 15.830,6 tấn.

Tiếp đó, từ ngày 01 đến ngày 09/08, lực lượng Kiểm ngư và Thủy sản đã tổ chức kiểm tra đột xuất tại 4 bến bãi, lên tàu kiểm tra 30 phương tiện, qua đó phát hiện và xử phạt hành chính 35 triệu đồng đối với 1 trường hợp tự ý cải hoán tàu cá khi chưa có văn bản chấp thuận của cơ quan thẩm quyền.

Nhìn lại chặng đường 9 tháng đầu năm 2026, kết quả đấu tranh và xử lý vi phạm IUU trên địa bàn thành phố Quảng Ninh đã đạt được những con số hết sức ấn tượng. Trong công tác giám sát hành trình, lực lượng chức năng đã tiến hành xác minh và xử lý 23 trên tổng số 27 trường hợp tàu cá mất kết nối VMS trên biển từ 6 giờ đến dưới 10 ngày, đạt tỷ lệ 85,2%.

Tới thời điểm hiện tại, tỷ lệ xác minh và xử lý các sự cố mất kết nối VMS nói chung đã được nâng lên mức tuyệt đối 100%. Tổng hợp trong 9 tháng đầu năm, các lực lượng Công an, Biên phòng và Kiểm ngư đã phát hiện, lập biên bản và xử lý 641 vụ vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản, thu nộp ngân sách nhà nước trên 7,89 tỷ đồng.

Đặc biệt, tại phiên họp thứ 36 của Ban Chỉ đạo quốc gia về chống khai thác IUU diễn ra vào sáng ngày 13/10 dưới sự chủ trì của Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng, Sở Nông nghiệp và Môi trường Quảng Ninh đã báo cáo chi tiết các dữ liệu cập nhật mới nhất. Tính đến thời điểm này, thành phố quản lý 4.164 tàu cá từ 6m trở lên trên hệ thống VNFishbase.

Đối với 17 tàu cá hết hạn đăng kiểm, chính quyền đã phối hợp chặt chẽ với các chủ tàu để hoàn thiện thủ tục trước ngày 20/10. Tổng hợp từ đầu năm đến nay, trên địa bàn đã ghi nhận 40 tàu cá mất kết nối VMS từ 6 giờ đến 10 ngày; qua xác minh làm rõ có 30 tàu không vi phạm và 10 tàu vi phạm đã bị xử phạt hành chính với tổng số tiền hơn 1 tỷ đồng.

Đối với 1 trường hợp mất kết nối nghiêm trọng trên 10 ngày, cơ quan chức năng đã kiên quyết xử phạt số tiền 528,5 triệu đồng. Tổng số vụ vi phạm trong lĩnh vực khai thác và bảo vệ nguồn lợi thủy sản bị lực lượng chức năng phát hiện, xử lý đã nâng lên con số 728 vụ, với tổng số tiền xử phạt vượt mốc 9,77 tỷ đồng, đồng thời kiên quyết khởi tố 2 vụ án hình sự để tạo tính răn đe.

Thành tựu lớn nhất và có ý nghĩa quan trọng nhất của Quảng Ninh trong nỗ lực gỡ "thẻ vàng" là tiếp tục duy trì thành công kết quả không có tàu cá nào vi phạm vùng biển nước ngoài, không phát sinh hồ sơ vi phạm mới liên quan đến hành vi khai thác trái phép tại waters quốc tế.

Dù đạt nhiều kết quả tích cực, Quảng Ninh thẳng thắn nhận định công tác chống khai thác IUU vẫn còn những vướng mắc cần tháo gỡ. Tỷ lệ sản lượng thủy sản kiểm soát qua hệ thống eCDT chưa đạt mức kỳ vọng; việc quản lý tàu cá quy mô nhỏ và tàu chưa đủ điều kiện hoạt động tại các khu vực ven bờ, bãi triều còn nhiều bất cập. Bên cạnh đó, dữ liệu giữa các hệ thống quản lý chưa hoàn toàn đồng bộ, đồng thời trách nhiệm thi hành ở một số chính quyền cơ sở cần tiếp tục nâng cao.

Dẫu vậy, việc hoàn thành 16/16 nhiệm vụ theo Công điện 34/CĐ-TTg cùng tinh thần chủ động siết chặt kỷ cương đã khẳng định quyết tâm chính trị rất cao của thành phố. Sự đồng bộ từ thể chế, hạ tầng đến thực thi pháp luật sẽ là nền tảng vững chắc để Quảng Ninh cùng cả nước sớm tháo gỡ "thẻ vàng" IUU, hướng tới phát triển ngành thủy sản hiện đại và bền vững.